Military Occupation: documenting civilian protests and the struggle of the newly resettled

First published at on 16th March 2017

Editor’s Note: Since early February, Ruki Fernando and Marisa de Silva have been joining protests against land occupation by the military (security forces) in the North.

This is an immersive photo story written by them, compiled using Microsoft Sway. Click here to access it directly, or scroll below.


Sellamma returns home after Army occupation

First published at on 14th March 2017

We first met 83 year old grandmother Sellamma when she was part of a protest fast outside the Puthukudiyiruppu Divisional Secretariat. At that time, her land and house across the road had been occupied by the Army for eight years. She was protesting along with her neighbours, mostly women, whose lands and houses had also been occupied by the Army. Even after a meeting with the Prime Minister in the early stages of the protest, they had vowed not to give up their protest, until their houses and lands were handed back to them.

After a month’s protest, Sellamma and some of her neighbours, were successful in forcing the Sri Lankan government and its’ Armed forces to return some parts of their village back to them. It was joyful occasion to meet Sellamma, her son, relatives and neighbours back on their own lands and houses last week.

But rather than talk about their victory in making the Army relent, Sellamma talked to us about the pitiful state in which they found their houses and the land, upon their return. She personally took us around to show us all the damage done.

“They (the army), must have been angry with us because we were protesting and asking for our homes back, so they destroyed our houses. We heard them (the army) breaking things whilst we protested across the road. I don’t know why they would do this to us? When we stepped into our home for the first time since 2008, there was shattered beer bottles and other glass pieces covering the entire floor. Our houses were stripped of its doors, some windows, kitchen sinks, the glass from our cabinets, and electrical fittings. Some window grills and glass were broken or removed all together, and entire roofing sheets had been removed from my son’s house. The toilet mirror has been taken, and the toilet is also not in working order anymore. They (the army) have cut our coconut trees and built summer huts in our garden. A few houses in our neighborhood have been razed to the ground. When we were brought back after the war to see our houses in 2014, these houses were all intact.” Sellamma told us.

“This was our ancestral house where my seven siblings and I grew up with our parents. The army has bulldozed our main house and kitchen to the ground post-2011, when we were last brought here to see our homes. We had a separate kitchen because there were so many of us to feed. I don’t understand why they would do this? The Army had built an outdoor kitchen complex in our garden, with a pipe leading straight from the kitchen to the well. The waste water from the kitchen has also gone back along the pipeline to our well and contaminated it. Our well is also now infested with insects and snakes, so we have covered it up, as the smell too is unbearable and the water is unusable,” said another returnee, of her recently released home in Puthukudiruppu.

“Our house used to be over there,” said an old amma (mother) pointing across to what now resembled a field. “They (the army) have mined so much sand there, that the land has become all marsh land now. It’s covered in overgrown grass and water, s0 that we can’t even access it anymore. Our house too has been destroyed,” she said sadly.

While Sellamma’s struggle and victory is inspiring, the sad reality she has had to return to, would have serious implications on the reconciliation process.

Firstly, why must elderly women like Sellamma resort to fasts and protests for the government to fulfill basic commitments it has made to the people and the UNHRC, such as releasing military occupied land?

Secondly, why did the Army destroy and loot these houses and properties prior to returning them to their rightful owners?

Thirdly, why is there zero government support for recent returnees, now returning home after eight years of displacement due to military occupation?

Fourthly, when can returnees expect compensation/reparation for the use of lands and houses by the Army, loss of income generation due to the occupation, destruction of property and trees, and losses as a result of looting by the Army?

Lastly, all the land releases so far, have been partial releases. In Puthukudiyiruppu, only about 7 acres of lands out of 19 been handed over, after a month long protest fast. Villagers told us that the Army had committed to release another 10 acres in 3 months time, and another one acre after 6 months. But will these promises be kept?

Sellamma’s struggle is one of many struggles against military occupation of lands in the North that gained prominence last month. Sustained, indefinite protests had led to release of lands in Pilakudiyiruppu and Paravipaanchan, which were released a few days prior to the Puthukudiyiruppu land release. When we visited these villages, we saw the trail of destruction left by the occupiers – the Air Force and the Army. We were told that there was no support at all from the government towards resettlement. We experienced and heard of continued intimidation and surveillance by the Air Force in these areas. At the same time, protests demanding the return of military occupied lands continue in areas such as Keppapulavu.

Celebrating Sellamma’s and others’ victories, as a result of sustained fasts and protests is still difficult, in the backdrop of returnees struggling to cope with military destruction of their homes, receiving no support from the government, including basic shelter and livelihood support, and continued protests of others displaced to regain their land still under military occupation.

Broken promises: Kepapulavu displaced to restart fast unto death next week

First published at on 15th July 2016

The people of Kepapulavu decided this week (11) to restart their fast unto death on 19 July, as they have lost all confidence in Government authorities, and the false promises given to them by the Chief Minister of the Northern Province C.V. Vigneswaran in March, this year.

The people called off their previous fast unto death on 24 March, upon the Chief Minister’s promise to look into the matter and provide them with a solution within three months. Three-and-a-half months since then, villagers are still awaiting the new Government to release their lands, under the occupation of the military since the end of the war in 2009.

In May this year, villagers were able to get a glimpse of their houses when the Army opened roads for limited time during an annual temple festival.

“Every year more and more changes are done to our lands. Some houses have been destroyed. The wells have been closed. Other buildings have been put up. Boundaries have been demarcated differently. But the jack and coconut trees which we have planted have started bearing fruits,” says Santhraleela, a community activist, upon seeing her old village.

However she is determined that all the villagers should be allowed to go back home. “They will have to release our lands. We will return. Even if they have destroyed our houses, we want them to release our lands,” says Santhraleela.


“When I enter my home, it feels as fondly familiar to me as the love of my mother and father…” – a village elder from Kepapulavu who is longing to return home.

The Kepapulavu Grama Niladhari division is situated in the Martinepattu Divisional Secretariat in Mullaitivu district.  It comprises of four villages – Sooripuram, Seeniyamottai Kepapulavu, and Palakudiyiruppu. Some inhabitants who are mainly farmers and fishermen told us they trace their history for more than six decades while others were reported as landless families settled by the LTTE. Kepapulavu is known for its fertile red soil, fresh water wells, and marine resources.

The villagers were amongst the hundreds thousands displaced during the last phase of the war in 2009 and illegally detained in Menik farm.

Despite appeals to go back to their own homes, in September 2012, around 150 families were allocated quarter acre of new lands to each, irrespective of how much they owned before displacement. They were thus re-displaced, to an area originally known as Sooripuram situated adjacent to their original villages. This is now called the ‘Kepapulavu Model Village’. People said they felt as if in the middle of nowhere. With no assistance to put up shelters by authorities, people on their own constructed shacks with scrap material they brought in from Menik farm.

The 150 families were requested to sign an application accepting their new lands by the former Government Agent of Mullaitivu. Although two of the 150 families refused to sign the document, they too were compelled to stay in the alternative plot of land and subsequently received a temporary permits. Around 146 other families had stayed with host families and relations and settled in Sooripuram in January 2013. They were not asked to sign any land permits upon their arrival. A total of 59 families from Sooripuram, 55 families from Pilavu Kudiviruppu and 159 families from Kepapulavu are currently displaced, due to the military occupation of their lands. The displaced families now reside in the Kepapulavu model village. In March 2013, 16 families were allowed to return to their original lands in Seeniyamottai.

The land which was once theirs

The housing lands of these displaced occupied by the military spans about 520 acres. Homes of people are now being used for settlements of military personnel and their families. In addition to the houses, school and church premises already in place, many pre-fabricated houses too have been installed within the settlement to accommodate military families.

In March 2014, the military had built and handed over 287 temporary houses for the people whose lands and buildings they had occupied1. When the former Deputy Minister of the Resettlement Ministry Vinayagamoorthy Muralitharan inaugurated this housing scheme in 2013, he was reported to have told the people not to plant any trees, as it was only temporary housing.

Further, in 2014, when the Commanding Officer of the area had handed  over the houses to the people, he too had told the people that these were only temporary lands and that if the political situation changes, that they would get their lands back.

Around 25-30 families do not live in the military built houses as there is inadequate water in that area. “We had large wells brimming with cool, clear water. We could bend over, and scoop water in a jug to quench our thirst. Now we have to walk long distances with buckets to collect water to have a bath,” reminisced village elders, who seem to be suffering the most, with vivid memories of home.

Farming families struggle to cultivate their lands as they have to walk seven to 10 km from the new settlement to reach their paddy lands, which was nearby their houses in their original villages. Cultivation and home gardening used to be family activities, but now, with the increase in distance, often women and children stay behind to look after the house.

“Around 3½ km stretch of beach is occupied by the military, that we are not permitted to use,” said Kaliappan Maheswaran, President of the Fisheries Society. The fishermen cannot dock their boats in this stretch of the coast. Fishing or throwing of nets is prohibited in 50ms of sea area touching the occupied coast. He states that prior to displacement the coast was around 150ms from their houses. Now fishermen have to cross 700ms in order to reach the sea.

Due to these barriers, fisher-folk go to sea only once in two or three days. Hence their income too have shrunk. Maheswaran also said that he used to cultivate peanuts so that even when it was off season for fishing, he would have a steady income coming in. However now he says this is not possible as water is only available in the common wells in the model village.

Due to change of lifestyle and lack of employment opportunities the villagers state the youth have become restless. People brew and drink illegal liquor. Police carry out regular crack downs, but as the fines are very low, the brewers merely pay off the fine and revert to their activities the very next day.

Women have taken on some of the income burden of their families. Young women leave to Colombo to work in garment factories and others travel far to find work. Women coming home late in to the night is creating frictions within families. Two women have joined the military as well.


The families of Kepapulavu had held at least five protests between 2012 and 2016 demanding that their lands be released.  In the course of 2015, the people had also met with the Resettlement Minister, D.M. Swaminathan and Minister of Industry and Commerce, Rishad Bathiudeen regarding their demand to return to their places of origin. They have also written an appeal to the Presidential Secretariat and sent a letter to the then President Mahinda Rajapaksa, along with copies of 60 land deeds.

A single mother of two is the only remaining Plaintiff who continues a legal battle to win back her land, though three others had initially filed cases to reclaim land. She doesn’t live in the temporary house provided as she feels unsafe. She says she has thus far persisted in her Court case amidst intimidation, threats and even, on occasion, verbal abuse and degrading treatment by the then Area Commander Samarasinghe.

According to her, the five acres she owns include both paddy and housing lands. “The military has built a bakery, kitchen, hospital and two wells on my land. I was told that whenever senior Army officers visit, they are put up at accommodation on my land,” she said.

When the Courts and the Divisional Secretariat had asked her to accept alternative land, she had insisted on getting her own land back. “If only more people had filed cases, we could have been stronger and more effective. I also haven’t attended any more meetings with Government officials, as I’m very angry,” she added defiantly.

With all their previous attempts to get back their lands having failed, the people resorted to a fast on to death on 24 March. Santhraleela, a community leader who has been actively campaigning for her people, states that representatives from political parties inquired into their situation during this protest which lasted for three days.

On the third day the Chief Minister (CM) of the Northern Provincial Council via a letter had promised to look in to the matter and provide a solution within three months. Upon this promise, the fast was terminated. Three weeks after the fast, a team of five people were dispatched by the CM. Santhraleela says they asked general questions about their situation, but no undertaking was given to them about getting back their land. However, the three-month period has long past, and the villagers are yet to hear from the Chief Minister regarding a solution to their problem.

Struggles to reclaim lands 

Coincidently in the month of March this year, after several years of protests and court battles, the people of Panama in the south eastern coast forcibly entered and reclaimed their lands, which had been occupied by the Navy, Air Force and Special Task Force since 2010. Communities across the country are continuing their struggle to reclaim lands which have been unfairly and illegally grabbed from them in the name of security and development. The new Government has taken the initiative to return a few of the illegally-occupied lands, but will they respond positively and allow all the displaced to go back home?


1 Ministry of Defence – Sri Lanka, Army completes construction of houses in Keppapilavu Model Village –


‘‘ කේප්පාපිලවු ’’….. ගේ දොර කරා ආපසු පැමිණීමේ ඔවුන්ගේ අරගලය (Kepalulavu..their struggle to go home)

First published at on 19th June 2016 (Also published at on 29th June 2016)

‘‘මා මගේ නිවසට ඇතුළුවන විට එය මට දැනෙන්නේ මගේ මවගේ හා පියාගේ ආදරය බඳු සුරතල් ලෙන්ගතු බවකිනි…’’ –

ආපසු නිවසට පැමිණීමේ අපේක්ෂාවෙන් බලා සිටින කෙප්පාපිලවු ගමේ වැඩිහිටියෙක්.

මෙම වසරේ මාර්තු 24 වෙනි දින කෙප්පාපිලවු ගම්වැසියන් විසින් ආරම්භ කරන ලද මාරාන්තික උපවාසයේ පටන් මාස දෙකක් පුරා ගම්වැසියෝ නව ආණ්ඩුව ඔවුන්ගේ ඉඩම් නිදහස් කරන තෙක් අපේක්ෂා සහිතව තවමත් බලා සිටිති. මැයි මාසයේ වාර්ෂික කෝවිල් උත්සවය සමයේ හමුදාව සීමාසහිත කාලයකට පාරවල් විවෘත කරනු ලැබූ විට ඔවුන්ගේ නිවාස යන්තමින් දැක බලා ගැනීමේ හැකියාවක් ගම්මුන්ට ලැබිණ. ‘හැම අවුරුද්දකම අපේ ඉඩම්වල වඩ වඩාත් වෙනස් කිරීම් කරනු ලබනවා. සමහර නිවාස විනාශ කරලා තිබෙනවා. ළිං වසා දමා තිබෙනවා. වෙනත් ගොඩනැගිලි ඉදිකර තිබෙනවා. සීමා මායිම් වෙනස් විදියට ලකුණු කරලා තිබෙනවා. ඒ උනාට අප හිටවපු කොස් හා පොල් ගස් පල දරන්න පටන්ගෙන තිබෙනවා’ යි ඇගේ පැරණි ගම දැකීමෙන් පසු ප‍්‍රජා කි‍්‍රයාකාරිනියක් වන ‘චන්ද්‍රලීලා’ පවසන්නී ය. කෙසේ වුව ද ඇය සියලූම ගම්වැසියන්ට ආපසු ගමට යාමට ඉඩ දිය යුතු බවට අධිෂ්ඨාන සහගතව සිටින්නී ය. ‘ඔවුන් අපේ ඉඩම් නිදහස් කළ යුතුව තිබෙනවා. අපි ආපසු එනවා. ඔවුන් අපේ ගෙවල් විනාශකර තිබුණත් ඔවුන් අපේ ඉඩම් නිදහස් කිරීම අපට උවමනා යි’චන්ද්‍රලීලා පවසන්නී ය.


කෙප්පාපිලවු ග‍්‍රාම නිලධාරි කොට්ඨාසය පිහිටා තිබෙන්නේ මුලතිවු දිස්ති‍්‍රක්කයේ මාර්ටිනේපත්තු ප‍්‍රදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයේ ය. එය සූරියපුරම්, සීනියමොට්ටයි, කෙප්පාපිලවු හා පලකුඩියුරුප්පු යන ගම් හතරෙන් සමන්විත වෙයි. ප‍්‍රධාන වශයෙන් ගොවීන් හා ධීවරයින් වන ඔවුන්ගෙන් ඇතැම් නිවැසියන් ඔවුන්ගේ ඉතිහාසය දශක හයකට වඩා ඈතට දිවෙන බව අපට පැවසූ අතර අනෙක් අය ඉඩම් නැති පවුල් වශයෙන් එල්ටීටීඊය විසින් පදිංචි කරවන ලද බව වාර්තා විය. කෙප්පාපිලවු සාරවත් රතු පස, පිරිසිදු ජල ළිං හා සමුද්‍ර සම්පත්වලට ප‍්‍රකට ය.

මෙම ගම්මු 2009 යුද්ධයේ අවසන් අදියර සමයේ ලක්ෂ ගණනින් අවතැන් වූවන් අතරට අයත් වූ අතර මැණික් ෆාම් කදවුරුවලවල නීති විරෝධීව රඳවා සිටියහ.

තමන්ගේ නිවෙස්වලට ආපසු යන්නට ඉල්ලීම් කරද්දීත් අවතැන් වීමට පෙර ඔවුන් කෙතරම් ඉඩම් ප‍්‍රමාණයක් හිමිව සිටියේ ද යන්න ද නොතකා පවුල් 150 කට පමණ එක් පවුලකට අක්කර කාල බැගින් අලූත් ඉඩම් වෙන්කර දෙනු ලැබිණ. මෙලසෙ ඔවුන් ඔවුන්ගේ මුල් ඉඩම්වලට යාබදව පිහිටි මුලින් සූරියපුරම් යනුවෙන් ප‍්‍රකට ප‍්‍රදේශයකට නැවත අවතැන් කෙරිණ. මෙය දැන් හඳුන්වන්නේ කෙප්පාපිලවු ආදර්ශ ගම්මානය යනුවෙනි. ජනයා පැවසුවේ ඔවුන් ඈත එපිට පදිංචිකර තිබේ යයි ඔවුන්ට හැගෙන බව ය. නිවාසස්ථාන ඉදි කර ගැනීමට අධිකාරීන්ගෙන් කිසිදු සහායක් නැතිව ජනතාවට මැනික් ෆාම්වලින් ගෙන එන ලද අහක දමන ලද දේවලින් පැල්පත් ඉදිකර ගැනීමට සිදුව ඇත.

මුලතිව් හිටපු දිසාපතිවරයා විසින් පවුල් 150 ගෙන් ඔවුන්ගේ අලූත් ඉඩම් භාර ගැනීමේ අයදුම්පතකට අත්සන් කරන්නැයි ඉල්ලා තිබේ. පවුල් 150 න් පවුල් දෙකක් ලියවිල්ලට අත්සන් කිරීම ප‍්‍රතික්ෂේප කරනු ලැබුවේ වුව ද ඔවුන්ට ද විකල්ප ඉඩමෙහි පදංචි වෙන්නට බල කෙරී තිබුණ අතර පසුව තාවකාලික බලපත‍්‍රයක් ලැබී තිබිණ. 146 ක් පමණ අනෙකුත් පවුල් සත්කාරක හා ඥාති පවුල් සමග නැවතී සිටි අතර 2013 ජනවාරිවල සූරියපුරම්හි පදිංචි වී ඇත. ඔවුන්ගේ පැමිණීමේ දී කිසිදු ඉඩම් බලපත‍්‍රයකට අත්සන් කරන්නැයි ඔවුන්ගෙන් ඉල්ලා නැත. සූරියපුරම්වල පවුල් 59 ක් ද පිලාවුකුඩියිරුප්පුවල පවුල් 55 ක් ද ‘ වල පවුල් 159 ක් ද ඔවුන්ගේ ඉඩම්වල හමුදාව පදිංචි වී සිටීම හේතු කොට ගෙන වර්තමානයේ අවතැන් වී සිටිති. අවතැන් වූ පවුල් දැනට වාසය කරන්නේ කෙප්පාපිලවු ආදර්ශ ගම්මානයේ ය. 2013 මාර්තුවල පවුල් 16 කට සීනියමොට්ටායිහි ඔවුන්ගේ මුල් ඉඩම්වලට ආපසු පැමිණීමට අවසර දී ඇත.

කාලයක් ඔවුන්ට අයත්ව තිබූ භූමිය

හමුදාව විසින් අත්පත්කර ගනු ලැබ තිබෙන මෙම අවතැන් වූවන්ගේ නිවාස ඉඩම්වල වපසරිය අක්කර 520 පමණ වේ. ජනයාගේ නිවාස දැන් යොදා ගනිමින් තිබෙන්නේ හමුදා පිරිස්වල හා ඔවුන්ගේ පවුල්වල පදිංචිය සඳහා ය. මෙවන විටත් තිබෙන නිවාස, පාසල් හා දේවස්ථාන පරිශ‍්‍රවලට අමතරව යුද හමුදා පවුල්වල නවාතැන් පහසුකම් සඳහා පදිංචි ප‍්‍රදේශය ඇතුළත බොහෝ පෙර නිමි නිවාස ද ස්ථාපනයකර තිබේ.

2014 මාර්තුවල හමුදාව ඔවුන් අත්පත්කර ගෙන තිබුණු ජනතාවගේ ඉඩම් හා ගොඩනැගිලි සඳහා තාවකාලික නිවාස 287 ක් ඉදිකර භාර දී තිබුණි.(ශී‍්‍ර ලංකාවේ ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශය, හමුදාව කෙප්පපිලායි ආදර්ශ ගම්මානයෙහි නිවාස ඉදිකිරීම නිම කරයි – නැවත පදිංචි කිරීමේ කටයුතු පිළිබඳ හිටපු නියෝජ්‍ය අමාත්‍ය විනයාගමූර්ති මුරලිදරන් 2013 දී මෙම නිවාස යෝජනා ක‍්‍රමය සමාරම්භ කළ අවස්ථාවේ දී එය තාවකාලික යෝජනා ක‍්‍රමයක් නිසා කිසිදු ගසක් නොසිටුවන්නැයි ජනතාවට කී බව වාර්තා වී තිබේ. තව ද 2014 දී ප‍්‍රදේශයේ හමුදා අණදෙන නිලධාරිවරයා ජනතාවට නිවාස භාර දෙනු ලැබූ අවස්ථාවේ දී ඔහු ද මේවා තාවකාලික ඉඩම් පමණක් බවත් දේශපාලන තත්ත්වය වෙනස් වන්නේ නම් ඔවුන්ට ඔවුන්ගේ ඉඩම් ආපසු ලැබෙනු ඇති බවත් පවසා තිබුණි.

ප‍්‍රදේශයෙහි ප‍්‍රමාණවත් තරම් ජලය නොමැති නිසා පවුල් 25-30 අතර ප‍්‍රමාණයක් හමුදාව ඉදි කළ නිවාසවල වාසය නොකරති. ‘‘අපට සීතලෙන් පිරුණු පිරිසිදු ජලය සහිත විශාල ළිං තිබුණා. අපට පිපාසය නිවා ගන්න නැමිලා ජෝගුවකට වතුර ගන්න පුළුවන්කම තිබුණා. දැන් අපට මූණ කට සෝදා ගන්න බාල්දි අර ගෙන හුගාක් දුර පයින් යන්න සිදු වෙලා තියෙනවා’’ යි සිය නිවෙස්වල පැවති විවිධ වූ මතකයන් සිහිපත් කරමින් වැඩියෙන්ම පීඩාවට පත්ව සිටින බව පෙනුන වැඩිහිටි ගම්මු සිහිපත් කළහ.

අලූතෙන් පදිංචි වූ ප‍්‍රදේශයේ සිට ඔවුන්ගේ මුල් ගම්වල නිවාසවලට ආසන්නයේ පිහිටි ඔවුන්ගේ කුඹුරුවලට කිලෝ මීටර 7-10 පමණ පයින් යා යුතුව තිබෙන හෙයින් ඔවුන්ගේ ඉඩම් වගා කිරීම සඳහා මහත් පරිශ‍්‍රමයක් දරන්නට ගොවි පවුල්වලට සිදුව ඇත. පෙර දී වගා කටයුතු හා ගෙවතු වගාව පවුල් කටයුතු වී තිබුණ නමුත් දැන් දුර වැඩිවීමත් සමග බොහෝ විට ස්තී‍්‍රන්ට හා ළමුන්ට ගෙදරදොර බලා කියා ගැනීමට ඒවායේ නැවතී සිටීමට සිදුව ඇත.

‘‘මුහුදේ සිට කිලෝ මීටර 3 1/2 පමණ තීරුවක් හමුදාව අත්පත්කර ගෙන තිබෙන නිසා එය අපට පරිහරණය කරන්න අවසර දෙන්නේ නැහැ’’යි ගොවි සමිතිතියේ සභාපති කාලියප්පන් මහේශ්වරන් පැවසීය. ධීවරයින්ට ඔවුන්ගේ බෝට්ටු මෙම වෙරළ තීරයේ නවතා තැබිය නොහැකි ය. අත්පත්කර ගෙන සිටින වෙරළ තීරයේ සිට මීටර 50 ක මුහුදු ප‍්‍රදේශයක මසුන් ඇල්ලීම හෝ දැල් දැමීම තහනම්කර තිබේ. අවතැන් වීමට ප‍්‍රථම මුහුදු වෙරළ පැවතියේ ඔවුන්ගේ නිවෙස්වල සිට කිලෝ මීටර 150 ක් පමණ දුරින් යයි ඔහු පවසයි. දැන් ධීවරයින් මුහුදට ළ`ගා වීමට මීටර 700 ක් පමණ දුර යා යුතු ය. මෙම බාධක හේතු කොට ගෙන ධීවර ජනයා මුහුදු යන්නේ දින දෙකකට තුනකට වරක් පමණි. එහෙයින් ඔවුන්ගේ ආදායම ද හැකිළී ගොස් තිබේ. එසේම මහේශ්වරන් පැවසුවේ රට කජු වගා කළ බව ය. ඒ නිසා එය ධීවර කටයුතුවල නොයෙදෙන කාලයක් වුවත් ඔහුට ස්ථාවර ආදායමක් ලබා දුන් බව ය. කෙසේ වුව ද දැන් ඔහු කියන්නේ ආදර්ශ ගම්මානයෙහි වතුර ලබා ගත හැක්කේ පොදු ළිංවලින් පමණක් නිසා එය කළ නොහැකි බව ය.

ජීවන රටාව වෙනස් වීම ද රැුකියා අවස්ථාවල හිගය ද මගින් තරුණ ජනයා විවේක රහිත තත්ත්වයට පත් කර තිබෙන බව ගම්මු පවසති. ජනයා නීති විරෝධී මත්පැන් පෙරීම හා පානය කිරීම කරති. පොලීසිය නිතිපතා කඩා පැනීම් කළ ද දඩය ඉතා අඩු එකක් වන අතර මත්පැන් පෙරන්නෝ දඩය නිකම්ම ගෙවා දමා ඊළග දවසේ සිටම සිය කටයුතු ආපසු පටන් ගනිති. එමෙන්ම ස්තී‍්‍රන්ට ඔවුන්ගේ පවුල්වල ආදායම්වල බරෙන් යම් කොටසක් දැරීමට සිදුව ඇත. තරුණ ස්තී‍්‍රන් ඇගලූම් කම්හල්වල වැඩ කිරීම සඳහා කොළඹ පැමිණෙන අතර අනෙක් අය වැඩ සොයා ගැනීම සඳහා එහෙ මෙහෙ යති. ස්තී‍්‍රන් රාති‍්‍රයෙහි ප‍්‍රමාද වී ගෙදරට පැමිණීම පවුල් ඇතුළත ගැටීම් ඇති කරයි. ස්තී‍්‍රන් දෙදෙනෙකු හමුදාවට ද බැඳී ඇත.


කෙප්පාපිලවු හි පවුල් 2012 හා 2016 අතර ඔවුන්ගේ ඉඩම් නිදහස් කරන ලෙස ඉල්ලා යටත් පිරිසෙයින් විරෝධයපෑම් පහක් පවත්වා ඇත. 2015 කාලය තුළ ජනයා ඔවුන්ගේ මුල් පදිංචි ස්ථාන ආපසු ලබා දෙන ලෙස කරන ඔවුන්ගේ ඉල්ලීම පිළිබඳව නැවත පදිංචි කිරීමේ අමාත්‍ය ඞී. එම්. ස්වාමිනාදන් හා කර්මාන්ත හා වාණිජ ආමාත්‍ය රිෂාඞ් බදුයුද්දීන් මුණ ගැසී තිබුණි. එසේම ඔවුන් ඉඩම් ඔප්පු 60 ක පිටපත් සහිතව ජනාධිපති ලේකම් කාර්යාලයට ලිඛිත අභියාචනයක් ද අනතුරුව එවකට ජනාධිපති මහින්ද රාජපක්ෂට ලිපියක් ද ඉදිරිපත් කර තිබුණි.

මුලින් ඉඩම් නැවත ලබා දෙන ලෙස තවත් තිදෙනෙකු නඩු ගොනුකර තිබුණ ද ඇගේ ඉඩම නැවත ලබා ගැනීමේ නීතිමය අරගලයක් දිගටම කර ගෙන යමින් සිටින එකම පැමිණිලිකරු වන්නේ දරු දෙදෙනෙකුගේ තනිකඩ මවකි. මෙම කාන්තාව තනිව විසීම අනාරක්ෂිත යයි ඇය සලකන නිසා තාවකාලිකව සපයන ලද නිවසෙහි වාසය නොකරයි. එවකට ප‍්‍රදේශයේ අණදෙන නිලධාරියා වූ සමරසිංහ විසින් කරන ලද බිය ගැන්වීම්, තර්ජන හා ඇතැම් අවස්ථාවල වාචික බැනුම් හා අවමන්කාරී සැලකීම් මැද්දේ ඇය මේ දක්වා ඇගේ නඩුව නොපසුබටව කර ගෙන ගිය බව පැවසුවා ය.

ඇයට අනුව ඇයට අයිති අක්කර 5 හි කුඹුරු හා ගොඩ ඉඩම් යන දෙවර්ගයම තිබේ. ‘‘හමුදාව මගේ ඉඩමේ බේකරියක්, කුස්සියක්, රෝහළක් හා ළිං ඉදිකර තිබෙනවා. ජ්‍යෙෂ්ඨ හමුදා නිලධාරීන් පැමිණි විට ඔවුන්ට නැවතීමේ පහසුකම් සලසන්නේ මගේ ඉඩමේ බව මට කියා තිබෙනවා’’යි ඇය පැවසුවා ය.

අධිකරණය සහ ප‍්‍රාදේශීය ලේකම් කාර්යාලය විකල්ප ඉඩමක් භාර ගන්නැයි ඇයගෙන් ඉල්ලා තිබූ අතර ඇය තරයේ කියා සිට ඇත්තේ ඇයගේම ඉඩම ඇයට ලබා දෙන ලෙස ය. ‘‘පුද්ගලයින් වැඩි දෙනෙක් නඩු පවරා තිබුණේ නම් අපට වඩාත් ශක්තිමත් වීමට ද ඵලදායක වීමට ද හැකි වන්නට තිබුණා. එසේම මට බොහොම කේන්ති නිසා මම තවදුරටත් ආණ්ඩුවේ නිලධාරීන් සමග සාකච්ඡුාවලට සහභාගි වුණේ නැහැ’’යි ඇය දැඩි ලෙස කියා සිටියා ය.

මෙම ජනතාව ඔවුන්ගේ ඉඩම් ආපසු ලබා ගැනීමේ පෙර උත්සාහයන් අසාර්ථක වීමෙන් පසු 2016 මාර්තු 24 වෙනි දින මාරාන්තික උපවාසයක් ආරම්භ කළහ. ඇගේ ජනතාව වෙනුවෙන් කි‍්‍රයාකාරී ලෙස අරගලයේ යෙදී සිටියා වූ ප‍්‍රජා නායිකාවක් වන චන්ද්‍රලීලා දින තුනක් පැවති මෙම විරෝධයපෑමේ කාලය තුළ දේශපාලන පක්ෂවල නියෝජිතයින් ඔවුන්ගේ තත්ත්වය පිළිබඳව විමසීමෙහි යෙදුන බව ඇය පැවසුවා ය. තුන්වන දිනයේ උතුරු පළාත් සභාවේ මහ ඇමතිවරයා ලිපියක් මගින් කාරණය පිළිබඳව කටයුතු කිරීමට ද ඉදිරි මාස තුන ඇතුළත ඊට විසඳුමක් ලබා දීමට ද පොරොන්දු වී තිබේ. මෙම පොරොන්දුව මත උපවාසය අවසන් කෙරිණ. උපවාසයෙන් සති තුනකට පසු මහ ඇමතිවරයා විසින් ජනතාව මුණ ගැසීමට පස් දෙනෙකුගේ කණ්ඩායමක් යවනු ලැබ ඇත. එම කණ්ඩායම ඔවුන්ගේ තත්ත්වය පිළිබඳව පොදු ප‍්‍රශ්න ඇසුව ද ඔවුන්ගේ ඉඩම් ආපසු ලබා ගැනීම පිළිබඳව කිසිදු පොරොන්දුවක් දුන්නේ නැති බව චන්දාලීලා පවසන්නී ය.

ඉඩම්වලට නැවත හිමිකම් කියාපෑමේ අරගල

අවුරුදු ගණනාවක විරෝධයපෑම් හා උසාවි අරගලවලින් පසු අග්නිදිග වෙරළේ පානම ජනතාව මේ හා සමගාමීව මෙම අවුරුද්දේ මාර්තු මාසයෙහි 2010 සිට නාවික හමුදාව, ගුවන් හමුදාව හා විශේෂ කාර්ය බලකාය විසින් අත්පත්කර ගෙන තිබෙන ඔවුන්ගේ ඉඩම්වලට බලහත්කාරයෙන් ඇතුළු වී ඒවාට නැවත හිමිකම් කියා පෑහ. රට පුරාම ප‍්‍රජාවෝ ආරක්ෂාව හා සංවර්ධනයේ නාමයෙන් අසාධාරණ ලෙස හා නීති විරෝධී ලෙස ඔවුන්ගෙන් අත්පත්කර ගන්නා ලද ඉඩම්වලට නැවත හිමිකම් කියාපෑමේ ඔවුන්ගේ අරගලය අඛණ්ඩව කරගෙන යමින් සිටිති. නව ආණ්ඩුව නීතිවිරෝධීව අත්පත්කර ගන්නා ලද ඉඩම් ස්වල්පයක් ආපසු ලබා දීමට මුල පුරා ඇත්තේ නමුදු සියලූම අවතැන් වූවන්ට සාධනීය ලෙස ප‍්‍රතිචාර දක්වා ඔවුන්ගේ නිවාස හා ඉඩකඩම්වලට ආපසු යාම සඳහා ඉඩ සලසන්නේ ද?

රුකී ප‍්‍රනාන්දු, මරිසා ද සිල්වා හා ස්වස්තික අරුලිංගම් විසිනි