Month: November 2019

ජිවිත ආරක්ෂාව පතා ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණි සරණාගතයන්ට රැකවරණය නොදීමට තරම් ඡන්ද ප්‍රචාරණය වැදගත්ද?

First published at https://www.vikalpa.org/?p=36085 on 8th Nov. 2019

මගේ පාකිස්තාන ජාතික යෙහෙළියක පසුගිය සති අන්තයේ මට එවූ කෙටි පණිවිඩයක “කරුණාකර මගේ පවුල බේරාගන්න!” යනුවෙන් ආයාචනා කොට තිබුණි. ඇය එලෙස සඳහන් කර සිටියේ ක්‍රිස්තියානි ආගමිකයන් වීම හේතුවෙන් පීඩා විඳ, පසුව පාකිස්තානයෙන් පලා ආ, ළමයින් තුන්දෙනෙකු ඇතුලුව හත්දෙනෙකුගෙන් සමන්විත ඇගේ පවුල පිළිබඳවයි. ඔවුන් සිය ජීවිතාරක්ෂාව බලාපොරොත්තුවෙන් ඔක්තෝබර් 27 වැනි දින උදෑසන කටුනායක ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළට ගොඩබැස්ස නමුත්, ශ්‍රී ලංකා ආගමන නිලධාරීන් විසින් රඳවා තබාගැනීමෙන් පසු, ඔක්තෝබර් 28 වැනි දින රාත්‍රියේ නැවත පිටුවහල් කරන කිරීම හේතුවෙනි.

ඒ සති අන්තයේම මට ලැබුණු තවත් කෙටි පණිවිඩයක “අපිට උදව් කළ හැකි කවුරුහරි ඉන්නවාද?” යනුවෙන් විමසා තිබුනේ පාකිස්තාන් ජාතික “අහ්මදි” ආගමික පසුබිමක් ඇති පවුලකි. ඔවුන් ද, පාකිස්තානයේ ඔවුන් ලක්වන පීඩාවලින් මිදීමේ අරමුණින් ආරක්ෂාව පතා ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණි අය යි. නමුත් ඔවුන්ව ද නැවත පිටුවහල් කරන ලදී.

ඔවුන්ගේ බැරෑරුම් ආයාචනාවන්ට පිළිතුරු ලෙස, මම එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ සරණාගතයන් පිළිබඳ මහකොමසාරිස් කාර්යාලයේ ශ්‍රී ලංකා කාර්යාලයේ ප්‍රධානියා ද, එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ ශ්‍රී ලංකාවේ නිත්‍ය නියෝජිත සහ මානව හිමිකම් කොමිසම ද සම්බන්ධ කරගත්තෙමි. නමුත් ඔවුන්ගේ උත්සාහයන් ද නිෂ්ඵල කරමින්, ඒ පවුල් රටින් පිටමං කරන ලදී. මිතුරු සම්බන්ධතා හරහා අගමැතිවරයා ඇතුලු ආණ්ඩු පක්ෂ මන්ත්‍රීවරුන් ද සම්බන්ධ කරගත් නමුත්, ඔවුන් කියා සිටියේ ඔවුන් ජනාධිපතිවරණ ප්‍රචාරණ ව්‍යාපාරවල කාර්යබහුල බැවින් සහ මේ අවස්ථාවේ එම පවුල්වලට උපකාර කිරීම ඔවුන්ගේ අපේක්ෂකයන්ට අවාසි සහගත විය හැකි බව යි. සිය ජීවිතවල ආරක්ෂාව පතා ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණි පවුල් දෙකක ආයාචනාවලට වඩා ඡන්ද ප්‍රචාරණ  වැදගත් වූ බව ඉන් පැහැදිලි විය.

තාවකාලික රැඳීසිටින්නන් පිටුවහල් කිරීම ආණ්ඩුවේ ප්‍රතිපත්තිය බවත්, මේ හැර වෙනත් තාවකාලික රැඳීසිටින්නන් ද පිටුවහල් කිරීමට ලක් වූ බවත් මට දැනගන්නට ලැබිණි.

මෙලෙස පිටුවහල් කළ පවුල් දෙකම ගුවන්තොටුපළේ රඳවා තබාගත් කාලය අතරතුර තාවකාලිකව රැඳීසිටීම අපේක්ෂාවෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ එක්සත් ජාතීන්ගේ සරණාගතයන් පිළිබඳ මහකොමසාරිස් කාර්යාලයට අයැදුම් කර තිබුණි. ඔවුන්ව පිටුවහල් කිරීම, තාවකාලික රැඳීසිටින්නන්ව ඔවුන් පැමිණි රටවලට නැවත පිටුවහල් නොකිරීම පිළිබඳ ප්‍රතිපත්තිය සපුරා උල්ලංඝනය කිරීමකි.

එමෙන්ම සරණාගතයන් සහ තාවකාලිකව රැඳීසිටීම අපේක්ෂාවෙන් එන පුද්ගලයන්ට අවශ්‍ය පහසුකම් සැලසීමේ එක්සත් ජාතීන්ගේ සරණාගතයන් පිළිබඳ මහකොමසාරිස් කාර්යාලයේ න්‍යායපත්‍රය ක්‍රියාත්මක කිරීමට ශ්‍රී ලංකා රජය විසින් කැප වී ක්‍රියා කළ යුතු බව පෙන්වාදෙන, 2005 දී ශ්‍රී ලංකා රජය සහ එක්සත් ජාතීන්ගේ සරණාගතයන් පිළිබඳ මහකොමසාරිස් කාර්යාලය අතර ඇතිකරගත් අවබෝධතා ගිවිසුම ද, සරණාගතයන් පිළිබඳ මහකොමසාරිස් කාර්යාලය ට තාවකාලික රැඳීසිටින්නන් සඳහා “බාධා රහිත ප්‍රවේශයක්” තහවුරු කළ යුතු බව එහි විශේෂයෙන් සඳහන් කර ඇති 4 වන වගන්තිය ද, මින් බරපතල ලෙස උල්ලංඝනය වේ. කෙසේ වුවද, ඉහත කී අවස්ථාවල දී එම සරණාගතයන්ට එක්සත් ජාතීන්ගේ සරණාගතයන් පිළිබඳ මහකොමසාරිස් කාර්යාලය සමඟ සම්බන්ධ වීමේ අවස්ථාව අහිමි කර තිබුණි.

ඉහත කී තාවකාලික රැඳීසිටින්නන් ගැන වූ එ.ජා. සරණාගතයන් පිළිබඳ මහකොමසාරිස් කාර්යාලයේ න්‍යායපත්‍රය සම්බන්ධ අවබෝධතා ගිවිසුමේ ලක්ෂණ 2006 වසරේ ජූනි මස 01 වැනි දින සිට බලපැවැත්වෙන පරිදි එම වසරේම මැයි මස 30 වැනි දින ශ්‍රී ලංකාවේ විදේශ අමාත්‍යාංශය සහ එ.ජා. සරණාගතයන් පිළිබඳ මහකොමසාරිස් කාර්යාලය අතර අත්සන් කළ යොමුකිරීම් අනුදේශ අනුසාරයෙන් වැඩිදුරටත් විස්තර කෙරිණි. යොමුකිරීම් අනුදේශවල 5 (a) වගන්තියට අනුව, තාවකාලික රැඳීසිටීමේ අරමුණින් පැමිණෙන අය සඳහා උපදේශන සැසියක් පැවැත්වීමට එ.ජා. සරණාගතයන් පිළිබඳ මහකොමසාරිස් කාර්යාලයට අවස්ථාව ඇති අතර, ඉන්පසු ඔවුන්ව සැලකිල්ලට ලක්විය යුතු පුද්ගලයන් ලෙස ලියාපදිංචි කරගෙන, සති 2කට බලපැවැත්වෙන තාවකාලික රැඳීසිටීම සඳහා වූ සහතිකයක් නිකුත් කළ යුතු ය. යොමුකිරීම් අනුදේශවල 5 (b) වගන්තියට අනුව, ජාතික ආරක්ෂාව, මහජන සාමය සහ ශ්‍රී ලංකාවේ ජාත්‍යන්තර බැඳීම් යන කරුණු මත, තාවකාලික රැඳීසිටීම සඳහා වූ සහතිකය එ.ජා. සරණාගතයන් පිළිබඳ මහකොමසාරිස් කාර්යාලය විසින් නිකුත් කර එය ආගමන හා විගමන දෙපාර්තමේන්තුවට යොමුකිරීමෙන් පසු, යම් පුද්ගලයන් ශ්‍රී ලංකාවට ඇතුළත් කරගැනීමට එරෙහිව ආගමන හා විගමන දෙපාර්තමේන්තුව විසින් එ.ජා. සරණාගතයන් පිළිබඳ මහකොමසාරිස් කාර්යාලය වෙත විරෝධතා ගොනු කළ හැක. එමෙන්ම, යොමුකිරීම් අනුදේශයන්ට අනුව, මේ සිද්ධිය සම්බන්ධයෙන් සාකච්ඡා කිරීම පිණිස ආගමන – විගමන දෙපාර්තමේන්තුව, විදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශය සහ ශ්‍රී ලංකාවේ එ.ජා. සරණාගතයන් පිළිබඳ මහකොමසාරිස් කාර්යාලය අතර රැස්වීමක් පැවැත්විය යුතුව තිබුනද, අදාළ පවුල් දෙක සම්බන්ධයෙන් නම් මේ කිසිදු ක්‍රියාවලියක් අනුගමනය කෙරුණේ නැත.

රඳවා තබාගත් කාලය අතරතුර එම  පවුල්වලට සලකා තිබුනේ ඉතා අකාරුණික ලෙසිනි. උණ රෝගයෙන් සහ උදරයේ වේදනාවෙන් පීඩා විඳිමින් සිටි අහ්මදී පවුලේ කාන්තාවක ප්‍රතිකාර සඳහා රෝහලකට ඇතුළත් කරන ලෙසට කළ ඉල්ලීම් නොසලකා හරින ලද අතර, ගුවන්තොටුපළේ දී ඇයට යම් තරමකට වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ලබා දී තිබුණි. අසනීපයෙන් පෙළුණු මේ කාන්තාව දරුණු ලෙස ආතතියට හා කම්පනයට පත්ව සිටි අතර, ඉංග්‍රීසි කතා කළ නොහැකි ඇයව ඇගේ සැමියාගෙන් ද වෙන්කර තබන ලද බව ද වාර්තා වේ. ගුවන්යානයට නැගීම දැඩිව ප්‍රතික්ෂේප කරමින්, තමන්ව පිටුවහල් නොකරන ලෙස ආයාචනා කළ ක්‍රිස්තියානි ආගමික පවුල  ගුවන්යානයට බලහත්කාරයෙන් ඇදගෙන ගොස් තිබුණි.

අසනීප තත්ත්වයෙන් පෙළුණු, ගුවන්යානයට නැගීම ප්‍රතික්ෂේප කළ පුද්ගලයන්ව අදාළ ගුවන් ගමන සඳහා ගුවන්යානයට නංවාගැනීම මගින් ශ්‍රී ලංකා ගුවන් සේවයේ අපසහායකත්වය ද මේ අමානුෂික දුක්ඛාන්තයට දායක වී තිබුණු බව පැහැදිලිව පෙනී යයි. ඔවුන්ව රඳවා තබාගන්නා ලද්දේ බලහත්කාරයෙන් වීම සහ ශ්‍රී ලංකා රජය විසින් පිටුවහල් කිරීම සඳහා ගුවන්යානයට නංවා තිබීම යන සාධක පසෙක ලා, රඳවා තබා සිටි දින 2ක කාලය සඳහා ඇමරිකානු ඩොලර් 220ක් ගෙවන මෙන් ද අහ්මදී පවුලට බලකර තිබුණි.

යළි පාකිස්තානයට යාමෙන් පසු, එම අහ්මදි පවුල නැවත තර්ජනවලට මුහුණ දෙමින් සිටියි. ඔවුන්ට අනුව, ප්‍රදේශයේ සුන්නි මුස්ලිම් කණ්ඩායමක්, රට හැරදා යාමට ඔවුන් ගත් උත්සාහය ගැන පවසමින්, ඔවුන්ට පාඩමක් ලෙස ආගමික අපහාස චෝදනා මත රැඳවුම් භාරයට ගන්නා බවටත්, ඔවුන්ගේ දේපළ බලහත්කාරයෙන් පවරාගන්නා බවටත් ඔවුන්ට තර්ජනය කර තිබේ.

තාවකාලික රැඳීසිටින්නන් සහ සරණාගතයන් ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණෙන්නේ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය, කැනඩාව වැනි රටවල ස්ථිර පදිංචිය ලැබෙනතුරු මෙහි වාසය කිරීමට යි. ශ්‍රී ලංකාව තුළ ඔවුන්ගේ වාසය ද ඉතා අසීරු ය.රජය විසින් ඔවුන්ට මෙහි රැකියා කිරීම තහනම් කර ඇති අතර, ළමුන් සඳහා අධ්‍යාපනය ලැබීමේ පහසුකම් හෝ ආහාර, නවාතැන් පහසුකම් ද ලබාදෙන්නේ නැත. මේ පිරිසෙන් 2/3කට වැඩි ප්‍රමාණයක් පාස්කු ඉරිදා බෝම්බ ප්‍රහාරවලින් පසු රටෙන් පිටමං කළ අතර, සමහරු පහරදීම් සහ තර්ජනය කිරීම්වලට ද ලක්විය. කෙසේ වුවත්, ඒ තත්ත්වය පසුගිය මාස කිහිපයේ දී ක්‍රම ක්‍රමයෙන් හොඳ අතට හැරෙමින් පවතියි.

එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය 2014 වසරේ දී ශ්‍රී ලංකාවෙන් සරණාගතයන් පිටුවහල් කිරීමට විරුද්ධ විය. ඔවුන් දැන් කළ යුත්තේ ද එය යි. එමෙන්ම පෙර කී අවබෝධතා ගිවිසුම, යොමුකිරීම් අනුදේශ සහ සරණාගතයන්ව ඔවුන් පැමිණි රටවලට නැවත පිටුවහල් නොකිරීම පිළිබඳ ප්‍රතිපත්තිය යනාදියට නිසි ගරුත්වය ලබාදෙමින් කටයුතු කිරීමට ද ශ්‍රී ලංකා රජය පෙළඹවිය යුතු ය. ඡන්දදායකයන් නොවූවත්, සරණාගතයන් ද මනුෂ්‍යයෝ ය. දේශපාලකයන්, දේශපාලන පක්ෂ සහ ශ්‍රී ලාංකික පුරවැසියන් ලෙස අපි ඔවුන්ව ප්‍රතික්ෂේප කළ නොයුතු අතර, තාවකාලිකව මෙහි රැඳීසිටීමේ අරමුණින් මෙහි පැමිණෙන ඔවුන්ව සාදරයෙන් පිළිගෙන, අනුග්‍රහය සහ රැකවරණය සලසා දිය යුතු ය.

සංස්කාරක සටහන : ලියුම්කරු විසින් 2019 ඔක්තෝබර් 30 වැනි දා මුල්වරට Groundviews වෙබ් අඩවියේ මෙම ලිපිය ‘Sri Lanka resumes deportation of asylum seekers’ යනුවෙන් ඉංග්‍රිසි භාෂාවෙන් පළ කොට තිබේ.

Sri Lanka resumes deportation of asylum seekers

First published at https://groundviews.org/2019/10/31/sri-lanka-resumes-deportation-of-asylum-seekers/ on 31st October 2019

“Please save my family, please” was the message I received from a Pakistani friend last weekend. It was about her family of seven, including 3 children, who had fled Pakistan after facing persecution as Christians. They had arrived at the Katunayake airport on the morning of 25th October, seeking safety, but was detained and deported back by the Sri Lankan Immigration on the night of 28th October.

“Can anybody help us” was also a message I got in the weekend – from a Pakistani Ahmadi family, who had also fled persecution in Pakistan and come to Sri Lanka seeking safety. But they too were deported back.

In response to their desperate appeals, I contacted the head of UNHCR in Sri Lanka, the UN Resident Coordinator, Human Rights Commission. Despite their efforts, the two families were deported. Through friends, I also contacted government politicians, including the Prime Minister. The answers I got was they are busy with election campaigns, and helping these families might harm prospects of their candidates. Clearly, electoral campaigners mattered more than desperate pleas of two families who had come to Sri Lanka to save their lives.

I was also informed that the policy of the government is to deport asylum seekers. That there have been others who have been deported.

Both these families deported had applied for asylum to UNHCR Sri Lanka while being detained at the airport. Deporting them is a blatant violation of the principle of non-refoulment.

It is also a violation of the 2005 Memorandum of Understanding (MOU) between the government of Sri Lanka and UNHCR, where the government has committed to facilitate UNHCR’s mandate in favour of asylum seekers and refugees, with article 4 of the MoU assuring UNHCR of “unimpeded access” towards asylum seekers. But in these cases, the asylum seekers were denied access to UNHCR.

Aspects in this MoU related to UNHCR’s mandate on asylum seekers was further elaborated through a Terms of Reference (ToR) signed between the Sri Lankan Ministry of Foreign Affairs (MFA) and UNHCR on 30th May 2006 and effective from 1st June 2006. Article 5 (a) of the ToR provides for UNHCR to have a counselling session with asylum seekers, and then register asylum seekers as persons of concern and issue temporary asylum certificates valid for 2 weeks. Article 5 (b) of the ToR provides that Department of Immigration and Emigration may submit any objections regarding admission of any individuals to Sri Lanka to UNHCR, taking into consideration national security, public order or Sri Lanka’s international commitments, after the temporary asylum certificate has been issued and submitted to them by UNHCR. In this case, based on the ToR, there has to be a meeting between the Immigration, MFA and UNHCR to discuss the case. None of these procedures were followed in terms of the above two families.

The families were treated very badly while in detention. The Ahmadi lady had fever and stomach pains and were denied requests to be admitted to hospital, though some medical care was provided at the airport. This sick lady, who was depressed, severely traumatized and unable to communicate in English, was separated from her husband. The Christian family, was forcibly dragged to the flight, even as they were pleading not to be deported and refusing to board a flight.

Sri Lankan Airlines appears to be also complicit in this inhuman tragedy, boarding persons who are sick and refusing to be on the flight. They had compelled the Ahmadi families to pay USD 220 for the two days they were detained – despite the fact that they were forcibly detained and put on a flight back from the Sri Lankan government.

Since going back, the Ahmadi family had faced fresh threats. According to them, a local Sunni Muslim mob had referred to their attempt to leave the country and told they will be taught a lesson, including getting them detained on blasphemy charges and grabbing their properties.

Asylum seekers and refugees come to live in Sri Lanka temporary, till they find permanent resettlement in countries like USA and Canada. Their lives in Sri Lanka are also difficult – the government doesn’t allow them to work and don’t provide education for children, food or housing. About 2/3 were evicted after the Easter Sunday bombings, some were beaten and threatened, and its only in last few months they are slowly recovering.

In 2014, the UN opposed the deportation of asylum seekers from Sri Lanka. They should do the same now, and try persuade the Sri Lankan government to honour the MOU, TOR and principle of non-refoulment. Asylum seekers and refugees are not voters, but they are human beings. Politicians, political parties and as Sri Lankan citizens, we must not turn our backs on them, but welcome them, support and care for them when they come to us seeking temporary refuge.