Justice for Easter Sunday and Justice for Hejaaz: A Christian perspective

First published at https://economynext.com/justice-for-easter-sunday-and-justice-for-hejaaz-a-christian-perspective-70287/on 24th May 2020

Most of the victims of horrific Easter Sunday bombings were Christian, majority killed inside three churches, and the bombers were Muslims. Immediately after the attacks, many Muslims unreservedly condemned the attacks and offered support and solidarity to mostly Christian survivors and families of victims. As churches across the country closed in the aftermath of the bombings, at least one Mosque offered to host Christian prayer services. Several years before the bombings, Muslims had protested and informed government authorities about growing extremism and tendencies towards violence amongst few within their community, including of the alleged ring-leader[i].

But after the Easter Sunday attacks, Muslims faced hostility, discrimination and physical attacks on places of worship, houses and businesses. One person was killed in reprisal attacks[ii]. Even refugees and asylum seekers from other countries such as Pakistan and Afghanistan, who had fled persecution by Muslim extremists and were residing temporarily in Sri Lanka, were perceived as Muslims supporting terrorism and subjected to reprisals[iii]. Easter bombings gave a new lease of life to anti-Muslim sentiments, hostilities, discrimination and violence that had preceded Easter Sunday attacks[iv]. This ant-Muslim sentiment has further escalated during COVID19[v].

The multi-party parliamentary select committee that probed the Easter bombings held many hearings last year. The findings in the report released in October 2019 indicates senior officials and senior politicians may not have taken preventive actions[vi]. What follow up has been done by law enforcement agencies and prosecutors is not clear.

The arrest of Hejaaz Hizbullah and other suspects for Easter Sunday bombings

As the anniversary of the bombings approached, and with parliamentary elections looming, there was a fresh wave of arrests in relation to Easter bombings. On 15th April this year, police announced 197 suspects had been arrested[vii]. Some have been detained for around a year without being formally charged. Amongst those arrested in April this year was Hejaaz Hizbullah, a lawyer, who had been involved in work towards ethnic harmony, democracy and social work. He and his siblings had studied in Christian schools, had many Christian friends and the family had regularly helped in festivities of a Catholic church close to their house. The family had also admitted Christian refugee children to the school they owned on concessionary terms and a charity that Hejaaz was part of had helped a Catholic organization supporting the urban poor. Hejaaz had been invited and joined Church led initiatives towards inter-ethnic and inter-religious harmony, where he had spoken critically about extremist tendencies amongst some Muslims.

Hejaaz’s immediate reactions to the bombings, was to tweet “They are not one of us. Those responsible must be found and prosecuted and the law applied to the fullest extent”[viii]. Two days later, he tweeted that “anti-Muslim hate in #lka (Sri Lanka) had contributed to radicalize young Muslims but does not justify violence”[ix].

Hejaaz’s arrest has been widely condemned for being arbitrary and without due process[x], which is probably the same for many others arrested in relation to Easter bombings and PTA. According to Hejaaz’s family members and junior lawyers, arresting officers had called ahead saying they were health officials and had breached lawyer-client confidentiality by accessing files of Hejaaz’s clients[xi]. He is reported to have been arrested under the Prevention of Terrorism Act (PTA), but the 72 hour timeframe to serve a detention order or produce him before a magistrate was violated. After a month, he has not been produced before a Magistrate, which violates the Sri Lankan Supreme Court’s directives, according to a letter to the Bar Association of Sri Lanka, signed by 185 lawyers. [xii].The habeas corpus application filed in his case, seems to be in limbo and the fundamental rights petition is still at initial stages. Hejaaz has been denied meaningful access to his lawyers, which is absolutely essential for a fair trial, except for short periods in presence of police officers. I’ve seen several statements by police about his arrest to the media, but nothing has indicated he was involved in the bombings. Recently, his family members were compelled to protest against a vicious media campaign propagating false information[xiii].

After Hejaaz’s arrest, three children aged 11, 13 and 16 years are reported to have submitted petitions to the Supreme Court, alleging that they were forcibly taken by the Criminal Investigation Department (CID) of the police to an undisclosed location. They were not accompanied by guardians and no arrest note or information had been provided to the guardians about where the children were taken[xiv]. The children allege that they had been shown photographs and threatened to admit persons in the photograph had preached extremist and violent ideas in the school they had received scholarships to study. The children had also been asked whether they had received weapons training, which they had denied. They were videoed and asked to place their signatures on documents that they could not read. All three boys are from poor families and the school they had received scholarships to study was funded by a charity of which Hejaaz is a trustee. There have also been media reports that the children have been threatened to withdraw the petitions they had made to the Supreme Court[xv].

Terror of the PTA  

Until the Easter bombings, the Prevention of Terrorism Act (PTA) has been used mostly to arrest and detain Tamils, in context of the government’s war against the Liberation Tigers of Tamil Eelam (LTTE). It was also used against government critics, including journalists and rights activists and church workers. The PTA has led to arbitrary arrests, prolonged detention without charges, long drawn out court cases, multiple cases against one suspect, inhumane detention conditions, torture and long years to release suspects and accused who are not guilty. There are reports about a PTA detainee spending 15 years in prison before being formally charged and 20 years for case to be concluded[xvi]. There have also been reports about PTA detainees being acquitted as not guilty by courts after spending long years in prison, including 15 years in one case[xvii].

Unlike in trials related to many other crimes, confessions in police custody are allowed in PTA cases, despite the tendency to obtain forced confessions through torture or threat of torture[xviii], which has also made PTA trials longer. Many Tamil detainees have been forced to sign confessions written in Sinhalese, a language they didn’t understand[xix]. For those arrested under the PTA, the process is punishment.

Pursuing justice through due process, rule of law and with dignity and rights for all 

Jesus was crucified through a populist and unfair trial, based on false accusations and after being subjected to torture, cruel, inhumane and degrading treatment. One of Jesus’s apostles, Paul, was detained for several years based on false accusations, was flogged while in detention, but his captors had regularly produced him before several judges allowing him to be heard.

According Pope John Paul II, “safeguarding the rights of accused against summary trials and convictions are principles that are primarily rooted in value of the person and moral demands of functioning states” and “when these principles are not observed, the very basis of political coexistence is weakened and the life of society itself is gradually jeopardized, threatened and doomed to decay”[xx]. Pope Francis has insisted that “to speak of human rights means above all to restate the centrality of the human person, willed and created by God in his image and likeness”[xxi].

Struggling for justice is an integral and not an optional part of Christian faith. It is a sacred Christian duty to promote and protect rights and dignity of survivors, victim families and others affected by violent incidents, including horrific attacks on churches such as on Navaly and Allaipiddy Catholic churches in the Jaffna district in 1995 and 2006 and the Easter bombings last year.

But as Christians, we also need to promote and protect rights and dignity of suspects and accused, such as Hejaaz. Especially in the painful historical context that many PTA detainees end up being found not guilty by courts and that theirs and their families lives are ruined, by having to spent most of their youth behind bars, their mental and physical well-being severely affected due to long term detention in inhumane conditions and torture. And we must never justify or tolerate attempts to abandon due process, rule of law and resort to arbitrariness in the pursuit of justice.

Rights of survivors, victim families and affected communities and the broader cause of justice for everyone, is strengthened and becomes meaningful only when rights of suspects and accused are respected, and justice is obtained through a due process that respects rule of law and devoid of arbitrariness.

After the Easter bombings, the politically and socially influential Archbishop of Colombo, Malcolm Cardinal Ranjith played important roles in providing support and care for those injured and families of the dead, demanding for justice and appealing to all Sri Lankans, especially Catholics, to be restrained and not to retaliate against innocents. A year later, as hostilities against Muslims continues and justice for Easter Sunday is threatened by resort to arbitrary actions such as against Hejaaz, the Cardinal, all Christian leaders and communities must insist that seeking truth and justice must be within the framework of rule of law. That is what will ensure the integrity of our faith as Christians, our humanity and democracy. There must be justice for Easter Sunday, but there must also be justice for Hejaaz and others subjected to arbitrary arrest, detention and other forms of violence, harassments and discrimination in the aftermath of Easter bombings.

* Ruki Fernando is a Catholic human rights activist working with various Christian and secular rights groups. He is a member of the Justice, Peace and Integrity of Creation Commission of Conference of Major Religious Superiors of Catholic Church in Sri Lanka and was member of the Chaplaincy team of International Movement of Catholic Students (IMCS) – Asia Pacific.

Sinhalese translation published at https://medialk.com/Sinhala/ReadPost/2289 on 29th May 2020

Tamil translation published at https://medialk.com/Tamil/ReadPost/2289 on 29th May 2020

මැයි 18: අඳුරු අතීතයක් සිහිපත් කර වඩා හොඳ අනාගතයක් උදෙසා පහන් දහසක් දැල්වීම

First published at https://www.vikalpa.org/?p=37606 on 22nd May 2020

මුලතිව් දිස්ත්‍රික්කයේ ඉරනපාලෙයි නම් කුඩා ගම්මානයේ කතෝලික පල්ලිය මැයි 18 දින පහන් 1000 කින් ආලෝකමත් විය. පහන් දහසක් යනු යුද්ධයේ අවසාන අදියරේ දී විනාශ වූ දස දහස් ගණනක්, සමහර විට ලක්ෂයකට වඩා වැඩි ගණනක් දෙනා සිහිපත් කිරීම වෙනුවෙනි. ඉරනපාලෙයි සහ ඒ අවට පරිසරය 2009 දී යුද්ධයේ දරුණුතම ලේවැකි අවස්ථා සමහරක් අත්විඳ ඇති අතර බොහෝ දෙනෙක් මියගොස්, අතුරුදහන් වී හෝ ශාරීරිකව හා මානසිකව තුවාල වී තිබේ. ඉරොනපාලෙයි සියලු දෙනා 2009 දී අවතැන් වූ අතර ඔවුන්ට නැවත පැමිණීමට අවසර ලැබුනේ 2011 හෝ 2012 දී පමණ ය.

COVID-19 පිළිබඳව දැනුවත්ව සිටි පූජකවරයා විසින් කතෝලික සොහොයුරියන් සහ ගිහි පුද්ගලයන් අතලොස්සක් ද සමඟ උදෑසන පූජාවක් පවත්වා තිබේ. නමුත් පුද්ගලයන් එකිනෙකා, බොහොමයක් යුද්ධයෙන් දිවි ගලවා ගත්තවුන් සහ ඝාතනයට හා අතුරුදහන්වීමට ලක් වූවන්ගේ පවුල්වල අය දවස පුරාම පල්ලියට පැමිණ තිබුණි. පල්ලිය විසින් පැමිණි පුද්ගලයින් සඳහා කන්ජි බඳුනක් ද තබා තිබුණි – යුද්ධයේ අවසාන අදියරේ දී බොහෝ කුසගින්නෙන් පෙළෙන සිවිල් වැසියන්ට ආහාරයට ගත හැකි එකම මූලික ආහාරය වූයේ කන්ජි ය.

ඉරනපාලෙයි වැසියන් මෙන්ම, එම මීසමේ පූජකවරයා ද විවිධ අවතැන්වීම්, කුසගින්න, බිය, යුද රහිත කලාපවල වෙඩි තැබීම්, බංකරවල රැකවරණය පැතීම සහ අසරණ සමූහ මරණය හා විනාශය දැක තිබුණි. යුද්ධයේ දී පූජකයන් ඉවත් කර ගැනීම සඳහා යෝජනාවක් ඉදිරිපත් ව තිබූ නමුත්, මෙම පූජකතුමා සියලු දෙනා ඉවත්ව යන තෙක් යුද කලාපයේ සිවිල් වැසියන් සමඟම රැඳී සිටීමට තීරණය කළ වීරෝදාර කතෝලික පූජකවරුන් පිරිසක් අතර සිටි අයෙකු විය. මීට වසර 11 කට පෙර සිදු කළ ඔහුගේ එම තීරණයට ලැබුණු ත්‍යාගය වූයේ යුද්ධය අවසානයෙන් පසු දින 100 ක් රඳවා තබා ගැනීමට ලක්වීම යි. පහන් 1000 ක් දැල්වීමේ ත්‍යාගය වශයෙන් ඔහුව ඊයේ ප්‍රදේශයේ පොලිසිය විසින් ප්‍රශ්න කර තිබුණි.

යුද්ධය ලේවැකි අවසාන වූ මුල්ලිවයික්කාල් ඇතුළු දෙමළ බහුතරයක් වූ උතුරු හා නැගෙනහිර පුරාම, යුද්ධය නිසා මියගිය අය සිහිපත් කිරීම සහ සාමූහිකව ශෝක වීම සඳහා සැමරුම් පැවැත්විණි. COVID 19 හේතුවෙන්, පසුගිය වසර කිහිපයේ දී තරම් විශාලව එම එකතුවීම් දක්නට නොලැබුණි. එහෙත් ඊයේ සහ ඊට පෙර දිනවල දී, දෙමළ ජනයාගේ මියගිය ඥාතීන් සිහිපත් කිරීම් හේතුවෙන් පෞද්ගලික කාර්යාලවලට පවා පොලීසිය සහ හමුදාව විසින් සිදුකළ බාධා කිරීම්, බිය ගැන්වීම් සහ තර්ජනවලට මුහුණ දීමට සිදුවීම් උතුරු හා නැගෙනහිර පලාත්වලින් බොහෝසේ වාර්තා විය.

කොළඹ සිට ජනාධිපතිවරයා සහ අගමැතිවරයා විසින් යුද්ධයේ අවසානය සනිටුහන් කරමින් ප්‍රකාශ නිකුත් කළහ. එල්ටීටීඊය ද සමඟ බරපතල හා ආයතනිකවම හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් සම්බන්ධයෙන් චෝදනා ලැබ සිටින හමුදාවට ආචාර කිරීම වෙනුවෙන් ඒ දෙදෙනාම යුද ජයග්‍රහණය කෙරෙහි අවධානය යොමු කර තිබුණි. රණවිරුවන්ගේ අනුස්මරණයක් අද මැයි මස 19 වන දින කොළඹ දී පැවැත්වීමට නියමිතව ඇති අතර ජනාධිපතිවරයා එහි මුලසුන හොබවනු ඇත. අග්‍රාමාත්‍යවරයාගේ පණිවුඩය තුළ යුද්ධය දෙමළ ජනයාට එරෙහිව සිදු නොවූවක් බවක් සඳහන් වුව ද එහි දී මියගිය, අතුරුදහන් වූ සහ තුවාල ලැබූ දෙමළ ජාතික විශාල පිරිසක් වෙනුවෙන් සහයෝගයක් හෝ සඳහනක් නොතිබුණි. උතුරු හා නැගෙනහිර ද්‍රවිඩයන්ගේ චිත්තවේගී සිහිපත් කිරීම් දෙදෙනාම විසින් නොසලකා හැර තිබුණි. කොළඹ පදනම් කරගත් රාජ්‍ය හෝ පෞද්ගලික කිසිඳු රූපවාහිනී නාලිකාවක් තුළ ඊයේ රාත්‍රියේ මා නැරඹූ ප්‍රවෘත්ති විකාශනයන් හි දී මෙම මතකයන් පිළිබඳව ආවරණය නොවීය.

මැයි 18 දිනය ශ්‍රී ලාංකිකයන් ජනවාර්ගික වශයෙන් බෙදී ඇති ආකාරය පෙන්නුම් කරවන දිනයක් බවට පත්ව ඇති අතර එය මේ වසරේ දී ද එය ව්‍යතිරේකයක් නොවීය. මැයි 18 වන දින සහ ඊට පෙර හා පසු දිනවල දී බොහෝ උතුරු හා නැගෙනහිර දෙමළ ජනයා තම අහිමි වූ ආදරණීයයන් ගැන ශෝකවීමට පෙළඹී සිටින අතරතුර දකුණේ සහ රටේ සෙසු සිංහල ජනයා බොහෝ දෙනෙකු රජයේ යුද ජයග්‍රහණය සැමරීමට නැඹුරු වී සිටිති. දුක් විඳි බොහෝ දෙනෙකුට බාධක, බිය ගැන්වීම්, තර්ජන සහ භීතිය නොමැතිව සිහිපත්කිරීම් සිදුකළ හැකි පරිසරයක් තිබීම ඉදිරියට ගමන් කිරීමේ වැදගත් අංගයක් වනු ඇත.

May 18: A thousand lamps to remember a dark past and inspire a better future

First published at https://groundviews.org/2020/05/19/may-18-a-thousand-lamps-to-remember-a-dark-past-and-inspire-a-better-future/ on 19th May 2020

The Catholic Church in the tiny village of Iranapalei in the Mullaitheevu district was lit up with 1000 lamps yesterday, 18th May. The thousand lamps were to remember the tens of thousands, possibly even more than a hundred thousand, that had perished during the last stages of the war. Iranapalei and it’s surroundings had experienced some of the bloodiest moments of the war in 2009 and many had died, disappeared, been physically and mentally scarred. Everyone in Iranapalei was displaced in 2009 and they were only allowed to return in 2011 or 2012.

Conscious of COVID19, the parish priest had held an early morning mass with handful of Catholic sisters and lay persons. But individual persons, mostly war survivors and families of those killed and disappeared, had visited the church throughout the day. The church also left a pot of Kanji for people who came by – Kanji being the only basic meal many starving civilians could afford to eat during last stages of war.

Like the people of Iranapalei, the parish priest had also experienced multiple displacement, hunger, fear, fired at in no fire zones, sought shelter in bunkers and helplessly witnessed mass death and destruction. There was an offer to evacuate the clergy, but this priest was amongst a small group of heroic Catholic clergy who had opted to stay with the civilians in the war zone, till everyone left. 11 years ago, the reward for his decision was 100 days of detention at the end of the war. Yesterday, the reward for lighting 1000 lamps was to be summoned by the local police.

Throughout the Tamil majority North and East, including in Mullivaikkal where the war came to a bloody end, commemorations were held to remember war dead and mourn collectively. Due to COVID19, there were no large gatherings like the last few years. But yesterday and days leading to it, there were many reports of Tamil remembrances in the north and east facing obstructions, intimidations and threats by police and army, even in private offices.

From Colombo, the President and the Prime Minister issued statements to mark the end of the war. Both had focused on the war victory and saluting the military, which along with the LTTE, stands accused of serious and systemic rights violations. A war heroes commemoration is scheduled for today, 19th May in Colombo and the President is expected to preside. The Prime Minister’s message said the war was not waged against Tamils, but there was no message of solidarity or reference to the large numbers that died, disappeared and injured in the war, most of whom were Tamils. Both had also ignored the emotionally charged remembrances by Tamils across the North and East. The remembrances were not covered in any of the news broadcasts by Colombo based state or private TV channels that I watched yesterday night.

18 May has become a day that indicates how ethnically divided Sri Lankans are and this year was no exception. On 18th May, and the days before and after, many Tamils in the north and east are inclined to mourn their lost loved ones and many Sinhalese in the south and rest of the country are inclined to celebrate the government’s war victory. But for many who suffered, remembrances, and an environment where this can be done without obstacles, intimidations, threats and fear, will be an important part of moving on.

After 11 years, prospects for a political solution to address root causes of the war remain bleak. Many Tamils have been trying to deal with postwar challenges such as increasing militarization, finding disappeared family members, getting military occupied land released, engaging in sustainable livelihoods, housing and coping with violence and discrimination based on gender and caste. Sinhalese and Muslims who have suffered during the war, including injured soldiers and families of dead soldiers, particularly wives, have also been struggling to move on. They too grieve the dead, look for disappeared loved ones, struggle to resettle in their traditional lands after displacement, face gender based violence and economic hardships.

The 11 years has seen some determined and inspiring struggles, such as by families of disappeared and communities struggling to regain military occupied lands. There has also been some rare, but inspiring instances of solidarity across ethnicity and geography, particularly by women. Despite the darkness around us, these struggles and acts of solidarity, like the 1000 lamps in Iranapalei, fuels hope of healing pains and the possibilities of co-existence of different communities with rights and dignity for all.

Corona and curtailed Human Rights

First published on 3rd May 2020 at http://www.commonviews.org/corona-and-curtailed-human-rights/

As fears and concerns persist about spread of COVID19 in Sri Lanka, there are rising fears and concerns about declining democracy and rising threats to rule of law and rights violations. Rights are being restricted, powers of the executive, police, military, and government officials are increasing and checks and balances and possibilities of legal remedies for victims are decreasing. Governments, some media, and others with vested interests are seeking to propagate that these must be tolerated at the time of crisis. In any crisis, the politically, economically and socially vulnerable and marginalized become even more vulnerable and marginalized.  In Sri Lanka, they include COVID19 patients and their families, families of those who died, survivors and families of past victims of past rights violations, ethnic and religious minorities, those with disabilities, women, children, elderly, refugees, prisoners, farmers, fisherfolk, factory workers, estate workers and workers in the informal sector etc. Below are some significant rights concerns amidst the fight against COVID19 in Sri Lanka.

1. Stigmatizing and degrading treatment to the deceased, patients and the poor

The first Sri Lankan COVID19 infected person was identified on 11th March. Since then some TV stations and social media had publicized false information about the patients, suspected patients, and even the dead. They had invaded the privacy of patients and suspected patients, those being quarantined, often in the presence police and military, and with their tacit support. It was only after around six weeks of this drama that the Secretary to the Ministry of defense appealed to stop this after about 250 military personnel were infected. On 17th April, police lined up over 300 beggars in Colombo and compelled them to have a bath in the open air without any privacy, with media being allowed to film and take photographs, resulting in this being a splash on national TV stations newspapers and social media. Photos and videos indicated some men having collective showers, without maintaining physical distance. Disinfecting of both men and women was also done in public, in front of cameras. Some media used the term “watte” to describe an area in Colombo where large numbers of COVID19 infected patients were found. This term implies low-income areas with small and basic houses close to each other with basic facilities, such as shared toilets. The lady who was believed to be the first patient from this community was particularly targeted, being referred to as the “Coronona lady”, thereby setting the area on “COVID fire”.

2. Hostility towards Muslims and Christians

Muslims have been blamed for being responsible for COVID19 and were the target of hate speech, and much of this was based on false news. On two occasions, police had arrested some persons, but most seemed to get away with hate speech and false news. The World Health Organization’s guidelines pertaining to the disposal of bodies of those who die of COVID19 provide for both cremation and burial, which was reflected in Sri Lankan Health Ministry guidelines of 27th March. But officials hurriedly cremated the first Muslim in Sri Lanka who died of COVID19, being indifferent to the wishes of the family and Muslim community leaders and then amended their guidelines to allow only cremations, without any explanation for the changes. On one occasion, constant reference by many media, especially Tamil media, to religion and occupation of one infected person as a “Pastor” has created an environment where there could be hate and hostility towards the Christian community of that person or to Christians more broadly.

3. Prisoners and Refugees 

Even before COVID19 deaths in Sri Lanka, two prisoners died of shooting, in COVID19 related tensions in a prison. Sri Lankan prisons have a capacity to accommodate 10,000 people but are overcrowded, with about 26,000 inmates at present, making them high-risk places for COVID19, with no possibility for social distancing and hygienic practices. The Human Rights Commission of Sri Lanka and civil society groups were demanding the release of prisoners. The government had released about 3000 by early April, and the Attorney General had advised the police on schemes of releasing more prisoners. However, some inmates, such as those detained for long periods under the Prevention of Terrorism Act (PTA), without having been charged and trials being completed are not included in these schemes. Detainees who were released last month had reported of beatings, severe overcrowding, and unhygienic conditions, and lack of adequate medical facilities in detention facilities. As visits by families and well-wishers have been stopped, detainees are unable to get even their basic needs from outside.

Refugees and asylum seekers living in Sri Lanka temporarily are not included in assistance schemes by the government and various UN agencies. In the context of curfews in the country and lockdowns across the world, they also find it difficult to receive money from their friends and relatives, which had been crucial for their survival. Amidst widespread stigmatization of Sri Lankan Muslims, refugees also fear being perceived as being Muslims and being targeted, similar to the way they faced physical attacks and evictions after Easter Sunday bombings. And in the long term, they fear that their already delayed resettlement to 3rd countries such as the USA and Canada may be further delayed.

4. Right to food, emergency assistance and workers

With the imposition of island-wide curfew for one month, food became a major concern, particularly for poorer sections of society. The government announced a relief package of Rs. 5000 per family, focusing on daily wage owners and other low-income earners, but there have been widespread allegations of officials charging money for applications, long lines of people to collect the Rs. 5,000, allegations of being left out unfairly, tensions between beneficiaries and officials. The assistance scheme is said to be in favor of government supporters. Many migrant workers from far away districts had been stranded, without income or food, but had not received any government assistance. Calls to designated numbers and meetings with local officials and police had not brought any relief. In the North and East, there were allegations that the Governors (representative of the President) were not approving the use of emergency funds by local government officials and local government officials had sought the help of civil society groups to provide humanitarian assistance to people in need. There have been several reports of those distributing humanitarian assistance being obstructed, facing intimidation, threats from politicians, police, and military, and some being arrested. Some workers had not received wages for work done before the sudden imposition of curfew and some employers are demanding amendment of labor laws that provide protection to workers from arbitrary termination.

5. Repression of free expression and impunity for hate speech, false and misleading news

One of the biggest blows to free expression was when online activist Ramzy Razeek was arrested on 9th April for a Facebook post calling for an ideological struggle using a pen and keyboard and media. He has been a consistent advocate of ethnic harmony and challenged extremism within the Muslim community and against Muslims. He has been remanded till 14th May and the police have implied intentions to charge him under the ICCPR Act. Ramzy had received death threats online and had complained to the police about these before his arrest, but no one has been arrested for death threats made against him.

On 1st April, the police announced that those criticizing and pointing out shortcomings of government officials would be arrested and have legal actions taken against them. Several people who had criticized the government were reported to have been arrested, faced intimidation and discrediting online. The media reported that Police were seeking to arrest 40 persons for spreading false information and there had been other reports that 17 had been arrested by 17th April.

However, the process of such arrests appears to be discriminatory targeting individuals who seem to be critical of the government with small outreach, whereas persons and media institutions supporting the government with massive outreach such as some TV stations and newspapers, seem to enjoy impunity for publishing false and misleading information. The “Sunday Observer”, a state-owned and controlled newspaper reported the Health Minister saying that “by April 19 all possible COVID-19 patients in Sri Lanka will disappear and the people who had it without any symptoms or with mild symptoms will completely recover”. Another leading newspaper, “Lankadeepa”, published headlines on its front page quoting the Director-General of Health Services as saying the risk of corona was over. This was corrected and an apology offered 2 days later, but with less prominence than the false headline. The media group “Ada Derana” published a hugely misleading graph about numbers of COVID19 patients in Sri Lanka. In early April, the Sri Lanka Tea Board reported that they had devised a plan to promote Ceylon black tea as a drink that could prevent COVID19, but the Director of the Sri Lanka Medical Research Institute was reported to have confirmed that there is no research on the benefits of drinking tea for Covid-19 patient and that it cannot be touted as a preventive measure or a treatment in the case of Covid-19. On 21st March, the former Governor of Western Province and National List candidate for upcoming Parliament elections from the President’s Sri Lanka Podujana Peramuna, Dr. Seetha Arambepola, was quoted as having said that the State Pharmaceutical Corporation had ample stocks of a secret medication for Corona, and that it could be used after approval from specialist doctors.

6. Militarization

The response to COVID19 in Sri Lanka is excessively militarized, with the Army Commander being appointed as the head of the National Operations Centre on COVID19. The Secretary to the Ministry of Defiance, a retired senior Army officer, features prominently and regularly on national media on matters relating to COVID19 than any other Ministry Secretary. A Presidential Task Force in charge of Economic Revival and Poverty Eradication is also packed with military officers. The military has been involved in running a large number of quarantine centres and in the heavily militarized war-ravaged north, the military is also involved in curfew pass issuing activities.  This militarization is in context of the military personnel in Sri Lanka having been convicted and still standing accused in pending cases for massacres, killings and abductions by Sri Lankan courts and facing allegations of war crimes and crimes against humanity from the UN and international human rights groups, with the present Army Commander having been banned from entering the United States of America earlier this year. On one occasion, soldiers had removed a family from a village facing a high risk of COVID19 without the knowledge of the health authorities. People in the North protested in fear about schools in the North being used for quarantining military personnel, and later, the Secretary to the Ministry of Defence said that schools will be used to accommodate soldiers and not as quarantine centres. Surveillance of activists and journalists by intelligence agents, which was common in Sri Lanka during and after the war, may expand during and post COVID19 operations by the military, with the Secretary to Ministry of Defence claiming that he has details of all COVID19 victims in his mobile phone.

7. Rule of Law and Political crisis

While accepting the need for curfew, at least one senior lawyer and others have pointed out the lack of legal basis for the curfew the government had announced since 20th March. More than 42,000 people have been arrested and more than 10,000 vehicles were taken into custody, and legality of this is also not clear. In Colombo and Jaffna, there have been allegations of people having been beaten up by police and the army for being on the street. The Coastal Conservation Department has been criticized for lack of environmental and social considerations in its Mount Lavinia beach development project and un-democratic, not-transparent action while the country was under lockdown due to COVID19.

There has also been widespread condemnation about the lack of due process in the arrest of prominent lawyer Hejaaz Hizbullah on 14th April. He had had very limited access to family and lawyers, the specific reasons for his arrest are not clear and the Attorney General and the police failed to turn up in courts when a habeas corpus application by his family was taken up in courts on 30th April.

The curfew had also restricted people’s access to courts to seek remedies for violations and imminent violations, particularly for those from poorer sections of society, for whom access to lawyers and legal remedies have always been limited, even prior to COVID19. Due to the limited number of court staff, it had become difficult for lawyers to obtain court proceedings and confer with detained clients, both of which can affect the preparation for court hearings.

In the early stages of curfew, President granted a pardon to a soldier convicted of the massacre of 8 Tamil civilians, including children. There has also been a report that the soldier had been paid back wages for the time he had been imprisoned and that the Army had accompanied him back home from prison.

On 2nd March, the President dissolved parliament advancing 6 months ahead of the schedule. However, the Election Commission postponed the elections and subsequently rescheduled it for 20th June. This will mean Sri Lanka will be without a parliament for more than the constitutionally allowed period of 3 months. This has led to some lawyers and politicians stating that the dissolving of parliament is invalid and old parliament has sprung back to life, as the presidential power to dissolve parliament early is subject to a condition of parliament re-convening within 3 months. Opposition politicians have also claimed the parliament needs to approve expenditure from 1st May onwards, but the government has insisted the President has constitutional powers to draw from the consolidated fund.


The number of COVID19 infected patients and deaths have been relatively less in Sri Lanka than many other countries, including in Asia. But the numbers of patients are rising, and so are fears, uncertainties, and economic woes, including food security, livelihoods, and unemployment. Reducing militarization and politicization and respect for rule of law, human rights, especially freedom of expression, rights of minorities, workers, and environmental justice will be crucial in determining Sri Lanka’s post COVID19 progress. Reviving long term struggles for justice, such as by communities whose lands were occupied by the military and families of those who disappeared will also pose a challenge.

#COVID19 අතරතුර රම්සි රසීක් [ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රකාශනයේ නිදහස, වෛරී ප්‍රකාශ සහ සාවද්‍ය පුවත් ]

First published on 3rd May 2020 at https://www.vikalpa.org/?p=37491

අප්‍රේල් 2 වැනිදා, රම්සි රසීක් තම ෆේස්බුක් වෝලය මත “චින්තන ජිහාදයක්” නොහොත් “මතවාදී අරගලයකට” ඇති අවශ්‍යතාවය ගැන සටහනක් තැබුවේය. ජිහාදය යනු මතභේදකාරී වචනයක් වන අතර විවිධ විද්වතුන්ට අනුව, “ජිහාදය” යනු “අරගලය” වන නමුත්, එය බොහෝ විට සන්නද්ධ යුද්ධය හෝ ත්‍රස්තවාදය ලෙස වැරැදි ලෙස තේරුම් ගැනේ. ඔහුගේ පෝස්ටුවේ දී, රම්සි නිශ්චිතවම කියන්නේ “ජාතිවාදී කල්ලි විසින් මුස්ලිම්වරුන්ට එරෙහිව ගෙන යනු ලබන සූක්ෂම වෛරී ප්‍රචාරණවලට එරෙහිව” “පෑන සහ පරිගණක කීබෝඩය අවිය කර ගනිමින්”, “ප්‍රධාන මාධ්‍ය සහ සමාජ මාධ්‍ය ඇතුළු පවතින සෑම අවකාශයක්ම” යොදා ගනිමින් “ජනතාවට සත්‍ය අවබෝධ කර දීම සඳහා කළ යුතු “මතවාදී” අරගලයක් ගැනය.

මෙම පෝස්ටුවට අමතරව රම්සිගේ පෙර ෆේස්බුක් පෝස්ටු ද කියවා බැලූ කල පැහැදිලිව පෙනෙන්නේ රම්සි යනු දිගු කලක් තිස්සේ ජාතිවාදයට එරෙහිව, ප්‍රජාවන් අතර සමගිය, සමානාත්මතාවය සහ සාධාරණත්වය නගා සිටුවීම සඳහා හඬ නැගූ පුද්ගලයෙක් බවයි.

ඔහු විසින් අප්‍රේල් 01 වැනිදා කොවිඩ්19 නිසා මිය ගිය පුද්ගලයෙකු ආදාහනය සම්බන්ධයෙන් විවේචනාත්මක පෝස්ටුවක් පළ කර ඇත්තේ ඒ වන විට සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශයේ මාර්ගෝපදේශ විසින් කොවිඩ්19 මළ සිරුරු වල දැමීමට අවසර දුන් තත්වයක් යටතේ වුවත්, සංශෝධිත රජයේ රීතින් පිළිබඳ සඳහන් කරමින්, ඔහු කීවේ සෞඛ්‍ය විද්‍යාත්මක හේතු මත වලදැමීම මහජන සෞඛ්‍යයට හානි කර බව නිවැරැදි යැයි ඔප්පු වන්නේ නම් මළ සිරුරු ආදාහනය පිළිබඳ තීරණය මුස්ලිම්වරු විසින් පිළිගත යුතු බවයි.

“චින්තන අරගලය” පිළිබඳ පෝස්ටුව පළ කිරීමෙන් දිනකට පසු, අප්‍රේල් 03 වැනිදා, පළකළ වෙනත් ෆේස්බුක් පෝස්ටුවකින් රම්සි කියා සිටියේ තමන් ස්වයං වාරණයක් පටන් ගන්නා බවත්, මෙයින් අනතුරුව සිංහල බසින් දේශපාලන හෝ ජාතික ප්‍රශ්න සම්බන්ධයෙන් පෝස්ටු ලිවීම සිදු නොකරන බවත්ය. මෙයට හේතු ලෙස ඔහු දැක් වූයේ තමන්ගේ දරුවන්ගේ ජීවිත අනතුරේ හෙළිය නොහැකි බවයි. “මගේ පෝස්ටුවට ලැබුණු ප්‍රතිචාර සහ නානඳුනන පුද්ගලයන්ගෙන් ලැබුණු ඉන්බොක්ස් මැසේජ් දුටු මගේ වැඩිමහල් දුව කම්පනයටත් බියටත් පත් වී සිටී. ඇයට දුන් පොරොන්දුවක් සහ මට ආදරය කරන තව බොහෝ දෙනෙකුගේ ඉල්ලීම මත තවදුරටත් දේශපාලන හෝ ජාතික ගැටලු සම්බන්ධ කිසිදු පෝස්ටුවක් සිංහල භාෂාවෙන් පලනොකිරීමට තීරණය කළෙමි.” යැයි ඔහු තවදුරටත් සඳහන් කළේය. තවමත් මෙම අවසන් පෝස්ටුව ඔහුගේ ෆේස්බුක් වෝලය මත දැකිය හැකිය.

තවමත් අන්තර්ජාලයේ පෙනෙන්නට තිබෙන, ඔහුට එල්ල කළ මරණ තර්ජන ගැන ඔහු විසින් පොලිසියට පැමිණිල්ලක් කරන ලද අතර, අප දන්නා තරමින් එසේ මරණ තර්ජන සිදු කළ කිසිවෙක් අත්අඩංගුවට ගැනීමට පොලිසිය විසින් තවමත් කිසිදු පියවරක් ගෙන නැත.

අත්අඩංගුවට ගැනීම සහ ICCPR පනත

වාර්තා වෙන පරිදි ඔහු විසින් අප්‍රේල් 2 වැනිදා පළ කළ පෙර කී පෝස්ටුව සහ 2019 දී පළකළ වෙනත් පෝස්ටු කිහිපයක් නිසා ඔහු අත්අඩංගුවට පත් වී ඇත. අප්‍රේල් 10 වැනි දින අත්අඩංගුවට පත් ඔහු පළමුව අප්‍රේල් 22 වැනිදා දක්වා ද, අනතුරුව අප්‍රේල් 30 වැනිදා දක්වා ද, නැවතත් මැයි 14 වැනිදා දක්වා ද රිමාන්ඩ් භාරයට පත් කර ඇත. ඔහුගේ නීතිඥයන්ට අනුව පොලිසිය විසින් ඔහු අත්අඩංගුවට ගත් නීති ලෙස දක්වා ඇත්තේ සිවිල් හා දේශපාලන අයිතිවාසිකම් ප්‍රඥප්තිය (ICCPR) පනත සහ පරිගණක අපරාධ පනතයි. ICCPR පනතට අනුව පොලිසියට පුද්ගලයකු අත්අඩංගුවට ගෙන රඳවා තබා ගත හැකි අතර, ඇප දීමේ බලයක් මහේස්ත්‍රාත්වරයකුට ඇත්තේ නැත. පසුගිය වසරේ, ICCPR පනත යටතේ ලේඛකයකු වූ ශක්තික සත්කුමාර අත්අඩංගුවට ගෙන ඇප ලබා නොදී මාස 4ක් දක්වා රැඳවුම් භාරයේ තබා ගැනීමෙන් පසු මහාධිකරණයෙන් ඇප නියම කරන ලදී.

ICCPR පනතේ 3(1) වගන්ති යටතේ වැරැදි වන යුද්ධය ප්‍රවර්ධනය කිරීම හෝ සතුරුභාවය, වෙනස්කොට සැලකීම හෝ ප්‍රචණ්ඩත්වය ඇවිස්සෙන ආකාරයේ වෛරී ප්‍රකාශ සිදු කිරීම යන කිසිවක් රම්සි විසින් සිදු කළ එකදු පෝස්ටුවක් හෝ කොමෙන්ටුවක් අපට නම් හමු වූයේ නැත. රම්සි අත්අඩංගුවට ගැනීමේ දී, පොලිසිය විසින් ICCPR පනතේ වෛරී ප්‍රකාශ වරදවල් සම්බන්ධයෙන් අත්අඩංගුවට ගැනීම සම්බන්ධයෙන් ශ්‍රී ලංකා මානව හිමිකම් කොමිසම විසින් සම්පාදනය කළ විස්තරාත්මක නිර්දේශ නොසලකා හැර ඇති බව පෙනේ. එම නිර්දේශ ව්‍යවස්ථාවේ සඳහන් මූලික අයිතිවාසිකම් වන අදහස් ප්‍රකාශනය සහ ‘පැතිරවීම’ හා ‘පෙළඹවීම’ සම්බන්ධ අංශ හයකින් යුතු පරීක්ෂණය සහ ආරිය රූබසිංහට එදිරිව සුනිලා අබේසේකර මුලික අයිතිවාසිකම් නඩු තීන්දුවට අනුව නීත්‍යානුකූලභාවය සැපිරීමට තිබිය යුතු නීත්‍යානුකූලභාවය, සමානුපාතභාවය සහ අවශ්‍යතාවය යන තුන්කොන් පරීක්ෂණය ආදී විවිධ කාරණා සලකමින් සකසා ඇත.

රම්සිගේ සෞඛ්‍ය තත්වය සහ රැඳවුම් ස්ථානවල තත්වයන්

රම්සි පෙර කෘෂිකර්ම දෙපාර්තමේන්තුවේ සේවය කළ අතර, ඔහු නියමිත කාලයට කලින්ම විශ්‍රාම ගත්තේ ඔහුගේ පිරිහෙන සෞඛ්‍ය තත්වය නිසාය. ඔහුට දෛනිකව බෙහෙත් ගැනීම අවශ්‍ය වන අතර, අත්අඩංගුවට ගන්නා අවස්ථාවේ ඔහුට නිලධාරීන් විසින් කියා තිබුනේ එක් දවසකට පමණක් අවශ්‍ය බෙහෙත් රැගෙන එන ලෙසයි. ඔහුට දැන් සති තුනක පමණ කාලයක් තිස්සේ අවශ්‍ය බෙහෙත් නොමැතිව කල් ගත කිරීමට සිදු වී ඇතැයි පවුලේ අය දුක් වෙති.

සෙනග පිරි රැඳවුම් මධ්‍යස්ථානවල භෞතික දුරස්ථභාවයට සහ මූලික සනීපාරක්ෂක පහසුකම්වලට අවම අවස්ථා සහිතව රඳවා තැබීම නිසා රැඳවුම් භාරයේ සිටින අලුත් සහ පරණ රැඳවුම්කරුවන්ට සෞඛ්‍ය අවදානම්වලට ද මුහුණ දීමට සිදු වේ. ශ්‍රී ලංකාවේ සහ අනෙකුත් රටවල සිරකරුවන් නිදහස් කිරීමට කටයුතු කර තිබෙන්නේ කොවිඩ්19 පැතිරීම වැළැක්වීමේ ක්‍රියාමාර්ගයක් වශයෙනි.

සමාජ මාධ්‍යයේ වැරැදි පුවතක් පළ කිරීම සම්බන්ධයෙන් අත්අඩංගුවට පත් වූ ජනමාධ්‍යවේදියකු තමා රිමාන්ඩ් වී ගත කළ සති දෙක ගැන අත්දැකීම් ගැන සමාජ මාධ්‍ය හරහා වීඩියෝවක් නිකුත් කරමින් ප්‍රකාශ කළේ කොළඹ බන්ධනාගාර දැනට සිරකරුවන්ගෙන් පිරී පවතින නිසා තමා සති දෙකක ‘නිරෝධායනය’ සඳහා පල්ලන්සේන තරුණ වරදකරුවන් සදහා වූ විශෝදන මධ්‍යස්ථානය වෙත යොමු කළ බවයි. මෙහිදී වර්ග අඩි16ක් වැනි ඉඩක් තුළ පුද්ගලයන් 8ක් පමණ වන කුටි 10ක පුද්ගලයන් රඳවා සිටි බවත්, එම සියලු දෙනාට තිබුනේ පොදුවේ භාවිතා කළ හැකි වැසිකිළි 2ක් පමණක් බවත්, කොවිඩ්19 සම්බන්ධයෙන් තබාගත යුතු මූලික භෞතික දුරස්ථතතාවය හෝ වෙනත් සෞඛ්‍ය ක්‍රියාමාර්ග සඳහා අවශ්‍ය පහසුකම් නොතිබූ බවත්ය. එසේම රැඳවුම් මධ්‍යස්ථානයේ දරුවන් හා වැඩිහිටි සිරකරුවන් මිශ්‍ර කිරීම නිසා රැඳවුම් මධ්‍යස්ථානය තුළ දරුවන් විසින් මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතා කළ සිද්ධියක්ද ඒ නිසා වැඩිහිටි සිරකරුවන්ට පහරදුන් අවස්ථාවක් ගැන ද ඔහු සඳහන් කර තිබුණි.

අප්‍රේල් 18 වැනිදා මීගමුවේ පල්ලන්සේන රැඳවුම් මධ්‍යස්ථානයේ (ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ) රඳවා සිට නිදහස් වූ තවත් පුද්ගලයෙක් වාර්තා කළේ රම්සි රඳවා සිටින්නේ ද එම රැඳවුම් මධ්‍යස්ථානයේ බව සහ අවශ්‍ය සෞඛ්‍ය පහසුකම් සහ ප්‍රවේශවිය හැකි (කොමඩ් එකක් සහිත) වැසිකිළි පහසුකම් නොමැති වීම සහ සනීපාරක්ෂක නොවන තත්වයන් හේතුවෙන් රම්සි ඉමහත් කරදරවලට මුහුණ පාන බවත් ය. නිදහස් වූ පුද්ගලයා රැඳවුම් පහසුකම්වල සෙනග වැඩිපුර සිටීම, වැසිකිළි අඩුවීම, සහ අවුරුදු 18ට අඩු සිරකරුවන්, වැඩිහිටි සිරකරුවන් සමග එකට සිටීම ගැටළු ලෙස මතු කළේය. එහි සිටි අත්අඩංගුවට ගත් බොහෝ අය මත්ද්‍රව්‍ය සම්බන්ධ වැරැදි කළ අයය. රැඳවියකු ජේලර්වරයකු විසින් තදින් පහර දීමට ලක් වෙනු ඔහු දුටු අතර ඔහු ප්‍රකාශ කළේ එවැනි සිදුවීම බහුල බවය. මෙම කාරණා ශ්‍රී ලංකා මානව හිමිකම් කොමිසමේ අවධානයට අප්‍රේල් 18 වැනිදා යොමු කරන ලදී.

රම්සි අප්‍රේල් 9 වැනිදා අත්අඩංගුවට ගැනීමෙන් පසු, ඔහු සිටින ස්ථානයට පැමිණීමට කතා කිරීමට අවස්ථාවක් පවුලේ අයට ලැබී නැත. ඔහුගේ නීතිඥයන්ට අනුව, මහේස්ත්‍රාත්වරයා විසින් ඔහුට නිසි සෞඛ්‍ය රැකවරණ පහසුකම් ලබා දෙන ලෙස ඉල්ලා ඇතත්, ඔහුට සෞඛ්‍ය රැකවරණ පහසුකම් ලබාදෙන ආකාරය ගැන පවුලේ අය දැනුවත් කර නැති අතර, පවුලේ අය දුක් වන්නේ ඔහුගේ සෞඛ්‍ය තත්වය පිරිහී තිබෙනු ඇතැයි කියාය. රැඳවුම් කැඳවුරේ සිට අප්‍රේල් 18 දා නිදහස් වූ පුද්ගලයාගෙන් ලැබුණු තොරතුර හැරුණු විට, රම්සි කොහේ නවත්වා ගෙන සිටින්නේ දැයි පවුලේ අයට දැනුම් දී නැත.

ප්‍රකාශනයේ නිදහස හා වෛරී ප්‍රකාශ, නොමග යවන සුළු සහ සාවද්‍ය පුවත් සහ හැඳි දෙකකින් බෙදීම

ත්‍රිකුණාමලයේ රජයේ නිලධාරියකු විවේචනය කළ පුද්ගලයෙක් පොලිසිය විසින් අත්අඩංගුවට ගෙන ඇති අතර, රජය ගැන විවේචනාත්මක අදහස් ඉදිරිපත් කළ විශ්ව විද්‍යාල ශිෂ්‍යයකුගේ නිවසට පොලිසියෙන් පැමිණ ඇත. කාත්තන්කුඩි හි දී රජයේ නිලධාරියකු විවේචනය කිරීම සම්බන්ධයෙන්තවත් 8 දෙනෙකු අත්අඩංගුවට ගෙන ඇති බව වාර්තා වේ. රජයෙන් ලබා දෙන සහනාධාර ඉල්ලමින් විරෝධතාවයක නියැලුනු තවත් විරෝධතාකරුවෙක් එසේම අත්අඩංගුවට ගෙන රඳවා ගෙන තිබේ එසේම රුපියල් 5000 බෙදාදීමේ දී සිදු වූ අසාධාරණකම් ගැන කතා කළ තවත් පුද්ගලයෙක් අත්අඩංගුවට ගනු දැක ඇත. අප්‍රේල් 17 වන දාතම ලිපියකින්, රජයේ වෛද්‍ය නිලධාරීන්ගේ සංගමය(GMOA) විසින් සෞඛ්‍ය සේවා අධ්‍යක්ෂක ජනරාල් වෙතට පැමිණිලි කර ඇත්තේ යාපනයේ ප්‍රජා වෛද්‍ය විශේෂඥයකුගේ “මතභේදකාරී සහ ජාතිවාදී පෙර අතීතය” ගැන සහ ඔහු විසින් “සෞඛ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුවට සහ ශ්‍රී ලංකා හමුදාවට අනර්ථකාරී අදහස්” ඉදිරිපත් කිරීම ගැනයි. මඩකලපුවේ ඇතැම් ජනමාධ්‍යවේදීන් චෝදනා කළේ මඩකලපුව දිස්ත්‍රික්කයේ මානුෂික ආධාර බෙදීමේ දී සිදුවූ අසාධාරණතා ගැන වාර්තා කිරීම නිසා තමන්ට එරෙහිව වෛරී ප්‍රකාශ සහ කමෙන්ටු ෆේස්බුක්හි තිබූ බවය. මඩකලපුව දිස්ත්‍රික් ජනමාධ්‍යවේදීන්ගේ සංගමය මේ ගැන විවෘත ලිපියක් ජනපතිට යොමු කරමින් ප්‍රාදේශීය රජයේ නිලධාරීන්ගේ සහ නියෝජිතයන්ගේ ක්‍රියා හෙළා දකින ලදී.

මාර්තු 17 වැනිදා මාධ්‍ය වාර්තා කළේ පොලිසිය විසින් සාවද්‍ය පුවත් ප්‍රචාරය කරන 40 දෙනෙක් අත්අඩංගුවට ගැනීමට පරීක්ෂණ ආරම්භ කර ඇති බවයි. අප්‍රේල් 17 වන විට අඩුම තරමින් 17 දෙනෙකු අත්අඩංගුවට ගත් බවට තවත් වාර්තාවක් පළ වී තිබුනි. කෙසේ වුවත්, එම අත්අඩංගුවට ගත් ක්‍රියාදාමය වෙනස් කොට සලකන ආකාරයකින් යුතු අතර, කුඩා බලපෑමක් ඇති රජය ගැන විවේචනය කරන පුද්ගලයන් ඉලක්ක කර අත්අඩංගුවට ගත් බවක් පෙනෙන අතර, රජයට සහාය ලබා දෙන අතිවිශාල බලපෑමක් කළ හැකි මාධ්‍ය ආයතන-රූපවාහිනී නාලිකා සහ පුවත්පත් හා පුද්ගලයන් විසින් නොමග යවන සුළු, සහ අසත්‍ය පුවත් පළ කිරීම සම්බන්ධයෙන් කිසිදු දඩුවමකට ලක් නොවූ බවක් පෙනේ. උදාහරණ ලෙස :

• රජයට හිමි, රජයෙන් පාලනය වන, “සන්ඩේ ඔබ්සවර්” පුවත්පත විසින් “අප්‍රේල් 19 වැනිදා වන විට ශ්‍රී ලංකාවේ සුළු රෝග ලක්ෂණ සහ රෝග ලක්ෂණ නොපෙන්වන අය ඇතුළුව සියලු කොවිඩ්19 රෝගීන් හඳුනා ගෙන සම්පූර්ණයෙන්ම සුව කරන බව” සෞඛ්‍ය අමාත්‍යවරිය විසින් ප්‍රකාශ කළ බව වාර්තා කරන ලදී .

• තවත් ප්‍රධාන පුවත්පතක් වන, “ලංකාදීප” විසින් සෞඛ්‍ය සේවා අධ්‍යක්ෂක ජෙනරාල් උපුටා දක්වමින් පුවත්පතේ මුල් පිටුවේ සිරස්තලයේ සඳහන් කළේ “කොරෝනා අවදානම ඉවරයි” යනුවෙනි. එය දින දෙකකට පසුව පෙර අසත්‍ය සිරස්තලය තරම් ලොකුවට නොපෙනන ලෙස පළකල සමාව ඉල්ලීමකින් එය නිවැරැදි කරන ලදී.

• “අද දෙරණ” මාධ්‍ය ජාලය කොවිඩ්19 රෝගීන් සංඛ්‍යාව සම්බන්ධයෙන් අතිශයින් නොමග යවන සුළු ප්‍රස්තාරයක් පළ කරන ලදී .

• අප්‍රේල් මාසය මුල දී, ශ්‍රී ලංකා තේ මණ්ඩලය වාර්තා කළේ ලංකා කළු තේ (සිලොන් බ්ලැක් ටී) ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය වැඩිදියුණු කිරීමට උදව් වෙන කොවිඩ්19 වළක්වන බීමක් ලෙස ප්‍රවර්ධනය කිරීමේ සැලසුමක් සකස් කර ඇති බවයි. එසේ වුවත් ශ්‍රී ලංකා වෛද්‍ය පර්යේෂණ ආයතනය කියා සිටියේ කොවිඩ්19 රෝගීන්ට තේ බීමෙන් ගුණයක් ඇති බවක් කිසිදු පර්යේෂණයකින් ඔප්පු වී නැති බවත්, එය කොවිඩ්19 රෝගය නිවාරණය කිරීමේ හෝ ප්‍රතිකාර කිරීමේ ක්‍රමයක් ලෙස හුවා දැක්විය නොහැකි බවත්ය.

• මාර්තු 21 වැනිදා, හිටපු බස්නාහිර පළාත් ආණ්ඩුකාර සහ පොදු ජන පෙරමුණේ එන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයේ ජාතික ලැයිස්තු අපේක්ෂක වෛද්‍ය සීතා අරඹේපොල උපුටා දක්වමින් පළ කර තිබුනේ රාජ්‍ය ඖෂධ සංස්ථාවට කොරෝනා සඳහා ගන්නා රහසිගත ඖෂධවල ඇති තරම් තොග ඇති බවත්, විශේෂඥ වෛද්‍යවරුන්ගේ අනුමැතියෙන් පසු එය භාවිතා කළ හැකි වනු බවත්ය.

• අප්‍රේල් 2වැනි දා, සෞඛ්‍ය අධිකාරීන් විසින් කොවිඩ්19 පරීක්ෂණ සම්බන්ධයෙන් මුස්ලිම් පල්ලියක කැඳවූ රැස්වීමක් මුස්ලිම් ආගමික නායකයන් විසින් ඇඳිරි නීති කාලයේ කැඳවූ රැස්වීමක් ලෙස සමාජ මාධ්‍යවල බහුලව හුවමාරු විය.

• දෙරණ රූපවාහිනී නාලිකාවට අනුබද්ධ චතුර අල්විස් නිවේදකයා විසින් “සිංහල අවුරුදු කන්න නැතිකළේ නාත්තන්ඩිය, අකුරණ, බේරුවල 3 දෙනෙක්” යැයි කියමින් සිංහල සහ දෙමළ අයට අප්‍රේල් අලුත් අවුරුද්ද සැමරීමේ අවස්ථාව අහිමි කිරීමට මුස්ලිම් ජනතාව වගකිව යුතු යැයි අදහසක් පළ කළ බවට චෝදනා එල්ල වී ඇත.

• එසේම තවත් රූපවාහිනී සාකච්ඡාවක සජීවීව විකාශනය වූ විවේකකාලයේ දර්ශන අතරතුර මුස්ලිම් ජනයාට එරෙහිව ජාතිවාදී ප්‍රකාශ කිරීමේ චෝදනාවක් ද ‘චතුරට’ එල්ල වී ඇත.

පොලිසිය විසින් මුස්ලිම් ජනයාට විරුද්ධව වෛරී ප්‍රකාශ සහ අසත්‍ය පුවත් පළ වූ අවස්ථාවලදී නීතිමය ක්‍රියාමාර්ග ගත් අවස්ථාවන් සම්බන්ධයෙන් අඩුම ගණනේ කැපී පෙනෙන උදාහරණ දෙකක් ඇත. වසරකට පමණ ඉහත 2019 වර්ෂයේ මුස්ලිම් පල්ලියක පැවැත්වූ ආගමික මෙහෙයක වීඩියෝවක් සමාජ මාධ්‍ය හරහා සංසරණය වූයේ 2020 මාර්තු මාසයේ ඇඳිරි නීතිය පවතින විට එය පැවැති බවක් අඟවමිනි. පොලිසිය මෙම වීඩියෝව බෙදා හරි පුද්ගලයන් දෙදෙනෙක් අත්අඩංගුවට ගන්නා ලදී. එම වීඩියෝව මාර්තු 27 වැනි දින හිරු රූපවාහිනියේ ප්‍රවෘත්ති හරහා ද විකාශය වූ නමුත්, එම රූපවාහිනියට සම්බන්ධ කිසිවෙක් අත්අඩංගුවට ගැනීම හෝ වෙනත් පියවරක් ගැනීමක් ගැන වාර්තා වූයේ නැත. පොලිසිය එසේම මුස්ලිම් පුද්ගලයන් සුපිරි වෙළෙඳසැල්වල ආහාරවලට කෙළ ගසන්නේ යැයි ද, සිංහල අය වෙතට ලිංගික අවශ්‍යතා ඉටු කිරීමට කාන්තාවන් එවන බවද, මුස්ලිම් කඩවලින් භාණ්ඩ මිලදී නොගන්නා ලෙස ද කියැවෙන හඬපටයක් සමාජ මාධ්‍ය හරහා බෙදා හැරි පුද්ගලයකු ද අත්අඩංගුවට ගන්නා ලදී . හඬපටියේ කතා කරන පුද්ගලයා කීවේ තමන් බුද්ධිඅංශයේ වැඩකරන බවත්, මෙය බුද්ධි අංශවල රැස්වීමක දී ලබා දුන් තොරතුරක් බවත්ය.

පසුගිය අප්‍රේල් 25 වැනි දින මානව හිමිකම් කොමිසම විසින් වැඩබලන පොලිස්පති වෙත ‘ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයක අදහස් ප්‍රකාශනය සීමා කිරීම: නෛතික සමබරතාවය තබා ගැනීමේ අවශ්‍යතාවය’ නමින් ලිපියක් යොමු කර තිබුනි. මෙම ලිපියේ සාවද්‍ය තොරතුරු ප්‍රකාශ කිරීම යටතේ සිදු කළ අත්අඩංගුවට ගැනීම් සම්බන්ධයෙන් ප්‍රශ්න කර තිබුනු අතර, විවේචනය හා අදහස් ප්‍රකාශනයේ නිදහස සහ වෛරී ප්‍රකාශ සම්බන්ධයෙන් වෙනස්කම් නොවන ආකාරයෙන් නීතිමය පියවර ගැනීමේ අවශ්‍යතාවය මතු කර තිබුණි. එම ලිපියට අනුව නඩුවල බී වාර්තාවලට අනුව පුද්ගලයන් අත්අඩංගුවට ගෙන තිබුනේ දණ්ඩ නීති සංග්‍රහය (120 වගන්තිය), පරිගණක අපරාධ පනත, පොලිස් ආඥාපනතේ 98 වගන්තිය, නිරෝධායන ආඥාපනත (4 සහ 5 උපවගන්ති), සහ ව්‍යසන කළමණාකරණ පනතේ 24 වැනි වගන්තිය යටතේ ය. නිරෝධායන ආඥාපනත යටතේ, සහ ව්‍යසන කළමණාකරණ පනත යටතේ සාවද්‍ය අදහස් ප්‍රකාශනය සම්බන්ධයෙන් අත්අඩංගුවට ගැනීම් සිදු කිරීමේ දී එම ආඥාපනතේ අඩංගු නීති වගන්ති කෙසේ කඩවන්නේ ද යන්න අපැහැදිලි බවත්, නිලධාරීන් රාජකාරි ඉටු කිරීමේ දී එම රාජකාරිවලට බාධා වන්නේ නම් පමණක් එම නීති යොදා ගත හැකි බවත්, රට තුළ පාර්ලිමේන්තුව විසින් අනුමත කළ ව්‍යසන තත්වයක් ප්‍රකාශ නැති බැවින් ව්‍යසන කළමණාකරණ පනතේ 24 වැනි වගන්තිය යොදා ගත නොහැකි බවත් එහි සඳහන් කර තිබුණි.

එසේම එක් බී වාර්තාවක කිසිසේත්ම අත්අඩංගුවට හේතු වූ නෛතික පදනම සඳහන් නොවන බවද සඳහන් කර තිබුණි. අවංක අත්වැරදීම්, යහපත් චේතනාවෙන්, පොදු යහපත සඳහා කරන ලද ප්‍රකාශ සහ සිතාමතා සිදුකරන වැරැදි ප්‍රකාශ වෙන් වෙන්ව හඳුනා ගත යුතු බව ද එම ලිපියේ තවදුරටත් සඳහන් කර තිබුණි. එසේම වෛරී ප්‍රකාශ සම්බන්ධයෙන් කටයුතු කර ප්‍රජාවන් අතර සහ-පැවැත්ම ආරක්ෂා කිරීමේ වුවමනාව හඳුනා ගන්නා අතරම, වෛරී ප්‍රකාශවලට එරෙහිව ICCPR පනත වෙනස්කම් නොවන ආකාරයෙන් භාවිතා කර නොමැති බවද එම ලිපියේ තවදුරටත් මතු කර තිබුණි.

අදහස් ප්‍රකාශනයේ සහ විසම්මුතියේ නිදහස වෙනුවෙන් අපි පෙනී සිටිය යුතු වන්නේ ඇයි?

2013 වසරේ දී, පිරිසිදු ජලය ඉල්ලා සිදු කළ රතුපස්වල පැවැති උද්ඝෝෂණයට යුද හමුදාව විසින් වෙඩි තබා පුද්ගලයන් තිදෙනෙකු ඝාතනය කරනු ලැබුනි. දැන් පොලිසිය සිරගත කරන්නේ ආහාර සහ රජයේ සහන ඉක්මනින් සහ, සමාන ලෙස බෙදා හරින ලෙස ඉල්ලා සිටින අය සහ ඒ සම්බන්ධයෙන් රජයේ නිලධාරීන් ගැන විවේචනය කර අය ය. පසුගිය වසරේ සම්මාන දිනූ ලේඛකයෙක් මාස 4ක් පමණ සිර ගත වූයේ කෙටි කතාවක් ලිවීම නිසා වන අතර තවමත් ඔහු වසර 10ක් දක්වා සිර දඩුවමකට ලක් විය හැකි චෝදනාවලට ලක්ව සිටී. පසුගිය අප්‍රෙල් 9 වැනිදා රම්සි අත්අඩංගුවට ගැනුනේ අන්තර්ජාලය තුළ අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමෙන් පසු, ඔහුට සහ ඔහුගේ පවුලේ අයට එල්ල වූ මරණ තර්ජන සම්බන්ධයෙන් ස්වයංවාරණයක් ප්‍රකාශ කර සිටිය දීය.

අපේ ව්‍යවස්ථාවේ සඳහන් යාම් ඊම් පිළිබඳ නිදහස, සහ එක්රැස්වීමේ නිදහස ආදී මූලික හිමිකම් සම්බන්ධ සීමාවන් කොවිඩ්19 සන්දර්භය තුළ අවශ්‍ය වේ. ඇතැම් තත්වයන් තුළ දී අදහස් ප්‍රකාශනයේ නිදහස සම්බන්ධයෙන් ද ව්‍යවස්ථාව විසින් සීමාවන් සපයන අතර, එවැනි සීමාවන් නීතියෙන් නියම කළ හෝ නීතිය පදනම් කර ගත් සීමා කිරීම් විය යුතු බව තවදුරටත් ව්‍යවස්ථාව සඳහන් කරයි. කොවිඩ්19 ලංකාවේ පැතිරීමට පටන් ගෙන දැන් මාස එකහමාරක් පමණ ගත වී ඇති නමුත්, අයිතිවාසිකම් සීමා කරනු ලබන එවැනි නීති හෝ රටේ හදිසි තත්වයක් ජනාධිපති විසින් ප්‍රකාශයට පත් කිරීම ව්‍යවස්ථාවට අනුව සිදු කර නොමැත.

ඒ වෙනුවට, මෙම මස මුල අප දුටුවේ රජයේ නිලධාරින්ගේ සුළු අඩුපාඩු විවේචනය කරනු ලබන අය අත්අඩංගුවට ගෙන නීතිය ක්‍රියාත්මක කරන බවට පොලිසිය විසින් සිදු කළ බලහත්කාරී ප්‍රකාශයකි. මේ ප්‍රකාශයට අනුව විවේචනය කිරීම හා සුළු අඩුපාඩු පෙන්වා දීම යන කරුණු අසත්‍ය පුවත් පළ කිරීම, වෛරී ප්‍රකාශ සිදු කිරීම හෝ නිලධාරින්ගේ රාජකාරියට බාධා කිරීම යන ඒවාට සමාන කර තිබෙන බවක් පෙනේ.

කොවිඩ්19 සම්බන්ධයෙන් ගත් ඇඳිරි නීතිය පැනවීම, බන්ධනාගාරවල සීමාවන් සහ උසාවිවල සීමා කරන ලද කටයුතු නිසා රැඳවුම් භාරයේ සිටින අයට නීතිමය සහන ලබා ගැනීම දුෂ්කර වී තිබේ. රැඳවුම් භාරයේ සිටින අයට සහ ඒ අයගේ පවුල්වල අයට නීතිඥයන් වෙත ප්‍රවේශය අපහසු වී ඇති අතර, නඩුවල වාර්තා ලබා ගැනීම ද අපහසු වී තිබේ. අන්තර්ජාතික සිවිල් හා දේශපාලන අයිතිවාසිකම් ප්‍රඥප්තිය පනත(ICCPR Act) වැනි ඇප ලබා ගැනීමේ දී ඉහළ උසාවියකට යා යුතු අවස්ථාවල දී නීතිඥයකුට පවා ඉහළ උසාවි වෙත ළගා වීම තවදුරටත් දුෂ්කර වී තිබේ.

කොවිඩ්19 වැනි අර්බුදයක දී අදහස් ප්‍රකාශනය සහ විවේචනය යන්න වඩාත්ම අවදානමට ලක්ව සිටින පුද්ගලයන්ගේ හඬ සහ දුක් ගැනවිලි ප්‍රකාශ කිරීමටත්, විශේෂයෙන්ම බඩගින්නේ සිටින අය, වෙනස්කමට, වෛරී ප්‍රකාශවලට සහ තර්ජනවලට ලක්වෙන පුද්ගලයන් සහ ප්‍රජාවන් නොසලකා කටයුතු කිරීමෙන් වළක්වා ගැනීටත් අත්‍යවශ්‍ය වේ. නිලධාරීන් විවේචනය කළ අනෙකුත් අය සහ රම්සි අත්අඩංගුවට ගැනීම අප හෙළා දැකිය යුතු වන්නේ මේ නිසාය. කොවිඩ්19 අර්බුදය සහ එහි ආර්ථික, සමාජ සහ දේශපාලන පැතිකඩ සම්බන්ධයෙන් කටයුතු කිරීමේ දී අදහස් ප්‍රකාශනයේ නිදහස ආරක්ෂා කිරීම අත්‍යවශ්‍ය එකකි. අදහස් ප්‍රකාශනයේ නිදහස ආරක්ෂා කිරීම තුළින්, මෙම අර්බුද සමයේ ජනතා විවේචන නිසා නිලධාරීන් සහ ආයතන ඔවුන් ගන්නා ක්‍රියාමාර්ග සම්බන්ධයෙන් වගවීමට ලක් කරන අතර, බලයේ සිටින පුද්ගලයන්ට ඒ නිසා කොයිතරම් අපහසුතා සිදු වුවත්, ඒ සඳහා පුරවැසියන්ට තමන්ගේ නිදහසෙන්, සෞඛ්‍යයෙන් සහ ජීවිතවලින් වන්දි ගෙවීමට සිදු නොවිය යුතුය. රම්සිගේ අත්අඩංගුවට විරුද්ධව අපි සියලු දෙනා හඬ නැගිය යුතු වන්නේ ද ඒ නිසාමය.

*(මෙම ලිපියට අදාල Foot Note සහිතව වැඩිදුර තොරතුරු සහ දත්තයන් සදහා පිවිසීමට මෙයට පිවිසෙන්න)



Freedom of Expression vs. Hate Speech, Fake and Misleading News

First published on 3rd May 2020 at https://groundviews.org/2020/05/03/freedom-of-expression-vs-hate-speech-fake-and-misleading-news/

Today, 3rd May, is World Press Freedom Day. It is a good day to assess state of Freedom of Expression, and we will focus on importance of ensuring freedom of expression while addressing hate speech, fake and misleading news, especially in context of COVID19.

The arrest of Ramzy Razeek

Ramzy was arrested on 9th April 2020 for some Facebook posts. Amongst the offending ones is believed be a post on 2nd April[i] in which he had called for an ideological jihad or ideological struggle, with “pen and keyboard”, through “social and mainstream media”, “on behalf of the county and all its citizens” and “to help people understand the truth” in context of “hate propagated against Muslims”.

Ramzy has regularly advocated against racism and extremism on Facebook, while advocating for inter-ethnic and inter-religious harmony, women’s rights and democracy. He has also been a regular critique of practices of some Muslims. Below are some of his posts this year:

  • On 1st April, he talked of persons living in hunger, and urged everyone to think of a neighbor who maybe hungry and do whatever is possible to assist them, and went on to say we must be ashamed as a nation if even one person goes hungry[ii].
  • On 18th March, he advocated with Muslims to offer the Batticaloa campus and large Mosques as place for screening in struggle against COVID19, based on teachings of Allah[iii].
  • On 17th March, he had warned of dangers of COVID19 being spread through Mosques[iv].
  • On 1st April, he had criticized the cremation of a Muslim COVID19 victim at a time Health Ministry guidelines allowed burials[v], but referring to reports of subsequently amended government regulations which made cremations compulsory[vi], he called on Muslims to accept cremations if its proved through health science that burials are bad for health or if the government has made a reasonable decision not to allow burials for public good[vii].
  • On 28th March, he referred to Muslims who are happy about spread of corona in the USA and Sinhalese who want to know about ethnicity of curfew violators as those carrying germs and should be quarantined[viii].
  • On 9th February, had said Muslim women are victimized by Sinhalese – Buddhist nationalists and fundamentalist Muslim Mullahs, and that both have no right to force Muslim women to wear any type of dress and that women must decide which part of her body to expose and cover[ix].
  • On 18th February, he highlights the importance of challenging unacceptable statements made by Muslim religious leaders about women, in context of debates about comments made by a Buddhist Monk about women’s roles[x].
  • On 11th March, he has advocated for dismantling patriarchal practices in Muslim society without giving in to Western feminism[xi].
  • On 16th February, he had said that those demanding an all Sinhalese parliament and all Muslim Urban Council are primitives who are rotting in same place[xii].
  • On 28th February, he questioned a video which was suggesting that Moulavis should not be questioned or criticized since if Moulavi’s go on strike then Jummah cannot be performed[xiii].
  • On 6th January, he criticizes USA’s killing of Iranian General Suleimani, while insisting that Suleimani is a war criminal responsible for killing of civilians in Iran, Iraq and Syria[xiv].

Death threats, self-censorship and arrest under the ICCPR Act

On 3rd April, Ramzy announced a self-censorship – that he will not make future posts related to politics or national problems in Sinhalese, as he doesn’t want to endanger his children’s life[xv]. He explained that some of the responses to his post on 2nd April had included death threats and calls for his arrest and that his eldest daughter had been traumatised and fearful after seeing these. That statement of self-censorship is the last visible post on his Facebook wall.

Ramzy has been remanded till 14th May 2020. His lawyer said that the Magistrate had asked the police to report whether there is actual grounds to arrest and remand him. According to his lawyers, the police had cited the ICCPR Act[xvi], that gives discretion for the police to arrest and detain a person and Magistrates don’t have discretion in providing bail. Last year, a writer arrested under the ICCPR Act was imprisoned for more than four (4) months until a High Court judge gave him bail[xvii].

We have not seen any post or comment by Ramzy that would amount to the propagation of war or advocating hatred leading to incitement to hostility, discrimination or violence which is prohibited by Article 3 (1) of the ICCPR Act. When arresting Ramzy, it appears the police has not considered the detailed recommendations by the Human Rights Commission of Sri Lanka (HRCSL) on balancing the ICCPR Act provisions on hate speech with constitutional guarantees for free expression, six-point threshold test and the three-pronged test of legality, proportionality and necessity from Sri Lanka’s fundamental rights jurisprudence[xviii].

Some of Ramzy’s posts had generated heated debate online about extremism and inter-ethnic harmony. We have not seen any evidence however, that any of these debates have led to any hostility, discrimination or violence. Before being arrested, Ramzy himself had complained to the police about death threats, but it doesn’t seem that the police had taken any actions against those who made these death threats.

Ramzy’s health situation and conditions in detention

According to the family, Ramzy has serious medical concerns and had retired prematurely from his government job due to health complications. He needs daily medication, but at the time of arrest, he was told by arresting officers to bring only one day’s medicine and the family worries that he had been without medication now for more than 3 weeks. A person who was released from detention facility in Pallansena, Negombo (Gampaha district) reported that Ramzy is being detained in that detention facility and that he is undergoing extreme difficulties without the needed healthcare, accessible toilet and unhygienic conditions. The released person had reported severe overcrowding, with some detainees being below 18 years while others are adults. He says most are detained for drug related offenses. He also reports seeing a detainee being badly beaten by a jailer and says beatings of detainees by jailers is common. Another person who had been released from the same detention facility has reported through a video posted on Facebook about beatings, lack of hygienic conditions, difficulties to practice physical distancing and other COVID19 related protection measures[xix].

Other than the update from person released from the detention facility, the family has no information about Ramzy – they have not been given any opportunity to visit or talk with Ramzy since his arrest.  His lawyers had brought his health condition to the attention of the Magistrate, who had asked him to be given proper healthcare. Health concerns of Ramzy and detention conditions in the Pallansena detention facility has also been brought to the attention of the Human Rights Commission of Sri Lanka on 18th April.

Double standards in dealing with hate speech, fake and misleading news                

A person who had criticized a government official was arrested and police had visited the home of a university student who had posted a comment critical of the government[xx]. A protester who had participated in a protest demanding government assistance was also arrested and detained[xxi] and another person was seen been arrested for speaking out against irregularities in distribution of Rs. 5,000[xxii]. Another right (8) persons were reported to have been arrested for criticizing a government official[xxiii]. In a letter dated 17 April, the Government Medical Officers’ Association (GMOA), had complained to the Director General of Health Services about a Jaffna based Consultant Community Physician’s “controversial and racist previous history” and that he had expressed “views detrimental to the Health Department and Sri Lanka Army”[xxiv]. Some journalists in Batticaloa alleged that there were hate posts and comments against them on Facebook, due them reporting about injustice regarding the distribution of humanitarian assistance in the Batticaloa district, leading to the the Batticaloa District Tamil Journalists Association writing a letter to the President of Sri Lanka condemning the actions of local government officials and representatives[xxv].

Media reported on 17th March that Police was seeking to arrest 40 persons for spreading false information[xxvi] and there had been other reports that at least 17 had been arrested by 17th April[xxvii]. However, the process of such arrests appear to be discriminatory and target individuals who seem to be critical of the government with small outreach, whereas persons and institutions supporting the government, including media with massive outreach, seem to enjoy impunity, despite publishing false and misleading information and hate speech. Below are some examples:

  • The “Sunday Observer”, a leading state owned and controlled newspaper reported the Health Minister to have said that “by April 19 all possible COVID19 patients in Sri Lanka will appear and the people who had it without any symptoms or with mild symptoms will be completely recovered”[xxviii].
  • Another leading newspaper, “Lankadeepa”, published headlines on its front page quoting the Director General of Health Services as saying the risk of corona was over, but corrected this and offered an apology 2 days later, though with less prominence than the false headline[xxix].
  • The media group “Ada Derana” published a hugely misleading graph about numbers of COVID19 patients in Sri Lanka[xxx].
  • In early April, the Sri Lanka Tea Board reported that they had devised a plan to promote Ceylon black tea as a drink that could prevent COVID19 by improving the immune system, but the Director of the Sri Lanka Medical Research Institute was reported to have confirmed that there is no research on the benefits of drinking tea for COVID19 patients and that it cannot be touted as a preventive measure or a treatment in the case of Covid-19[xxxi].
  • On 21st March, the former Governor of Western Province and National List candidate for upcoming Parliament elections from the President’s Sri Lanka Podujana Peramuna, Dr. Seetha Arambepola, was quoted as having said that the State Pharmaceutical Corporation had ample stocks of a secret medication for Corona, and that it could be used after approval from specialist doctors[xxxii].
  • On 2nd April, a gathering convened by health authorities for testing related to COVID19 in a Mosque was misinterpreted as the Mosque leaders calling people amidst the curfew and shared widely in social media[xxxiii].
  • In a TV program on Derana TV, the President of the Public Health Inspectors (PHIs) association and the host, Chathura Alwis, had implied patients from Nattandiya, Akurana and Beruwela are responsible for them and others not being able to celebrate the traditional Sinhalese and Tamil New year[xxxiv].
  • Chathura Alwis and some politicians had also been accused of racist remarks against Muslims during a talk show on Derana TV, including the intermission[xxxv].

There have been at least two striking examples of police taking actions on hate speech and fake news against Muslims. When a video of a religious service in a Mosque in 2019 was circulated in social media, implying that the religious service was held in March 2020 during curfew, with a large gathering of people, police had arrested two persons who had circulated this video[xxxvi]. However, it’s not known whether any action has been taken against “Hiru TV” which had also broadcasted this[xxxvii]. This news had provoked hostile comments against Muslims online. The police had also arrested a person who had circulated an audio clip, accusing Muslims of spitting on food items at supermarkets, sending Muslim women amongst Sinhalese men offering sexual intimacy and asking not to make purchases from Muslim businesses[xxxviii]. The person speaking on the audio clip had implied he was from intelligence agency, and that this was result of a briefing by intelligence personnel.

Limiting Freedom of Expression in a Democracy: The Need to Strike a Lawful Balance

The above was the title of a letter from the Human Rights Commission of Sri Lanka (HRCSL) to the Acting Inspector General of Police on 25th April 2020[xxxix]. The letter noted a spate of recent arrests on the basis of statements made over social media and an increasing number of such arrests since the issuing of a letter on 1st April 2020 by the Media Division of the Police, which according to the HRCSL, clearly conveys the message that criticism of officials will not be tolerated.

The HRCSL has insisted that the right to comment on and criticize the performance of public officials or of anyone else or any policy is a fundamental aspect of a democratic society and that it is through criticism and commentary that we improve governance and strengthen democracy. Citing judgments of the Supreme Court of Sri Lanka, the HRCSL had categorically stated that arrests for the mere criticism of public officials or policies would be unconstitutional.

The letter also recognized the urgent need to quell hate speech through the law, especially by invoking section 3 of the ICCPR Act against those who were attempting to incite religious division and hatred in the context of the current health crisis. The HRCSL said this must be done in a nondiscriminatory manner, in order to protect all communities and preserve peaceful co-existence among diverse communities.

The HRCSL had also recognized the need to lawfully curb misinformation that can cause panic and pose a serious threat to public order and public health, but emphasized that such arrests must be legally valid, must not be arbitrary and disproportionate and must not be carried out in a discriminatory manner. It had also pointed out that a careful differentiation must be made between genuine mistakes, statements made in good faith or the public interest and those statements that are intentionally calculated to cause mischief.

The police’s communique of 1st April appears to equate criticism and pointing out shortcomings with false news, hate speech and obstructing duties of officials, with an explicit threat to arrest and take legal action against those engaging in criticism.

Free expression and criticism is essential in crisis such as COVID19, to ensure voices and grievances of most vulnerable are heard – especially of persons and communities which are hungry, subjected to discrimination, hate speech and threats. The right to free expression is also crucial in fighting COVID19 and its spillover into economic, social, political crisis. Citizens should not have face reprisals for exercising their right to free expression and for holding public authorities accountable for their actions in this crisis, however inconvenient they may be to those in power.


[i] https://www.facebook.com/ramzy.razeek.5/posts/3367204646642916

[ii] https://www.facebook.com/ramzy.razeek.5/posts/3364673773562670


[iv] https://www.facebook.com/ramzy.razeek.5/posts/3328150383881676

[v] This was probably a reference to a Muslim who died on 29th March due to COVID19 who was reported to have been cremated on 30th March, and Ministry of Health guidelines dated 27th March 2020 which allowed burials.

[vi] Amendment of above regulations by Ministry of Health is reported to have been done on 31st March 2020, limiting disposing of dead COVID19 bodies to only cremation

[vii] https://www.facebook.com/ramzy.razeek.5/posts/3364071620289552

[viii] https://www.facebook.com/ramzy.razeek.5/posts/3355276837835697

[ix] https://www.facebook.com/ramzy.razeek.5/posts/3240121682684547

[x] https://www.facebook.com/ramzy.razeek.5/posts/3262977887065593

[xi] https://www.facebook.com/ramzy.razeek.5/posts/3313213948708653

[xii] https://www.facebook.com/ramzy.razeek.5/posts/3257933654236683

[xiii] https://www.facebook.com/ramzy.razeek.5/posts/3284983198198395

[xiv] https://www.facebook.com/ramzy.razeek.5/posts/3159181757445207

[xv] https://www.facebook.com/ramzy.razeek.5/posts/3369814303048617

[xvi] International Covenant on Civil and Political Rights Act no. 56 of 2007. This is the domestic incorporation in Sri Lanka through a parliamentary act, of the International Covenant on Civil and Political Rights, one of the nine core international human rights treaties, through which states commit to promote and protect a range of rights including freedom of expression. Sri Lanka is party to this international convention.

[xvii] http://www.ft.lk/news/Writer-Shakthika-released-on-bail/56-683408

[xviii] http://www.hrcsl.lk/wp-content/uploads/2020/02/LEGAL-ANALYSIS-OF-THE-SCOPE-OF-SECTION-3-OF-THE-ICCPR-ACT-NO.56-OF-2007-_-English.pdf

[xix] https://www.facebook.com/nuwan.nirodha.756/videos/168225927973393/

[xx] https://groundviews.org/2020/04/14/free-expression-hunger-and-racism-in-context-of-covid19/

[xxi] Ibid

[xxii] https://www.facebook.com/faiz.abdullah.12914/videos/772578029936890/

[xxiii] http://www.pagetamil.com/118642/

[xxiv] http://www.ft.lk/opinion/Free-speech-hate-speech-and-COVID-19-Why-are-we-silent/14-699164

[xxv]https://www.facebook.com/shashi.punniyamoothy/posts/3393571910670745 and https://www.facebook.com/photo.php?fbid=3710050712370176&set=a.544817275560218&type=3&theater

[xxvi] https://www.newsfirst.lk/2020/03/17/investigations-underway-to-arrest-40-suspects-for-spreading-fake-news-on-social-media/

[xxvii] http://www.dailymirror.lk/breaking_news/Another-woman-arrested-over-false-info-on-COVID-19/108-186761

[xxviii] http://www.sundayobserver.lk/2020/04/12/news/covid-19-hang-until-april-19%E2%80%93-pavithra

[xxix] https://www.facebook.com/ethicseye/posts/1125216077833448

[xxx] https://twitter.com/shiharaneez/status/1251536170585952261

[xxxi] http://www.themorning.lk/ceylon-tea-to-be-promoted-as-corona-blocker/

[xxxii] https://www.lankanewsweb.net/sinhala/127-general-news/58715-%E0%B6%9A%E0%B7%9C%E0%B6%BB%E0%B7%9D%E0%B6%B1%E0%B7%8F-%E0%B6%B8%E0%B6%A9%E0%B7%92%E0%B6%B1-%E0%B6%96%E0%B7%82%E0%B6%B0%E0%B6%BA%E0%B6%9A%E0%B7%8A-%E0%B6%AD%E0%B7%92%E0%B6%BA%E0%B6%B1%E0%B7%80%E0%B7%8F–%E0%B6%92%E0%B6%9A-%E0%B6%AD%E0%B7%8F%E0%B6%B8%E0%B6%AD%E0%B7%8A-%E0%B6%BB%E0%B7%84%E0%B7%83%E0%B6%9A%E0%B7%8A—%E0%B7%83%E0%B7%93%E0%B6%AD%E0%B7%8F-%E0%B6%85%E0%B6%BB%E0%B6%B9%E0%B7%99%E0%B6%B4%E0%B7%9C%E0%B6%BD

[xxxiii] https://factcheck.afp.com/misleading-claim-circulates-muslims-ignored-covid-19-curfew-sri-lankan-mosque

[xxxiv] https://www.lankanewsweb.net/sinhala/124-gossip/59970-%E0%B7%83%E0%B7%92%E0%B6%82%E0%B7%84%E0%B6%BD-%E0%B6%85%E0%B7%80%E0%B7%94%E0%B6%BB%E0%B7%94%E0%B6%AF%E0%B7%94-%E0%B6%9A%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B6%B1-%E0%B6%B1%E0%B7%90%E0%B6%AD%E0%B7%92%E0%B6%9A%E0%B7%85%E0%B7%9A-%E0%B6%B1%E0%B7%8F%E0%B6%AD%E0%B7%8A%E0%B6%AD%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B6%A9%E0%B7%92%E0%B6%BA–%E0%B6%85%E0%B6%9A%E0%B7%94%E0%B6%BB%E0%B6%AB–%E0%B6%B6%E0%B7%9A%E0%B6%BB%E0%B7%94%E0%B7%80%E0%B6%A7-3-%E0%B6%AF%E0%B7%99%E0%B6%B1%E0%B7%99%E0%B6%9A%E0%B7%8A–%E0%B6%B8%E0%B6%A7-%E0%B7%84%E0%B6%BB%E0%B7%92-%E0%B6%9A%E0%B7%9A%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B6%AD%E0%B7%92%E0%B6%BA%E0%B7%92—%E0%B6%AF%E0%B7%99%E0%B6%BB%E0%B7%99%E0%B6%B1-%E0%B6%A0%E0%B6%AD%E0%B7%94%E0%B6%BB

[xxxv] https://twitter.com/Welikumbura/status/1245366610451365889 and https://www.colombotelegraph.com/index.php/derana-tv-chathuras-double-standards-exposed-citizens-enraged-over-racist-slurs-of-derana-tv-anchor/

[xxxvi] https://economynext.com/sri-lanka-police-arrests-two-suspects-over-fake-curfew-violation-video-63047/

[xxxvii] https://srilanka.factcrescendo.com/2020/03/30/fact-check-a-year-old-image-being-shared-as-recent-from-beruwala/

[xxxviii] http://www.island.lk/index.php?page_cat=article-details&page=article-details&code_title=221142

[xxxix] http://www.hrcsl.lk/wp-content/uploads/2020/02/Letter-to-IGP-Freedom-of-Expression.pdf

Free Expression, Hunger and Racism in context of COVID19

First published on 14th April at https://groundviews.org/2020/04/14/free-expression-hunger-and-racism-in-context-of-covid19/

On 9th April, hundreds of people in Doluwa, in the Kandy district, came to the road demanding food and relief in the context of the three-week-long indefinite curfew. Media coverage showed one woman saying she had only had boiled jackfruit for four meals, another man asking what he could give to his four children to eat and several complaining that they were helpless as they could not engage in daily work that was their livelihood. One woman said there were many poor families, but they had observed assistance being delivered on a political level, another man accused officials of distributing (assistance) to their own families and another man said people won’t gather like this if distribution (of assistance) was done equally to all. Close examination of the TV news broadcast with a video of the protest[1] indicates this was a spontaneous protest by people desperate for food and other essentials to sustain their lives. There were no visible leaders or placards that are common in most organized protests. However, the next day, police had arrested one person who had participated in the protest and he has been remanded till 16th April 2020[2].

On 4th April, media reported that a person who had criticized the District Secretary (Government Agent – GA) of Trincomalee through his Facebook page had been arrested based on a complaint by the GA. He has been released on police bail and ordered to appear in courts on 20th April[3]. There was also a media report of police raiding the home of a university student in Maharagama, near Colombo, following allegations that he criticized the appointment of Basil Rajapakse (the Sri Lankan president’s youngest brother who now heads a key Presidential Task Force on COVID19), on his Facebook account[4].

The arrest of Ramzy Razeek

On 2nd April, Ramzy Razeek wrote a post on his Facebook wall about the need for ideological jihad or ideological struggle (චින්තන ජිහාදයකට / මතවාදී අරගලය)[5]. Jihad is a controversial and often misunderstood word. According to multiple scholars, “jihad” means “struggle”, though it’s often misunderstood to mean armed warfare or terrorism. In his post, Ramzy is specific about the kind of struggle he is talking about – “ideological” – with “pen and keyboard”, through “social and mainstream media”, “on behalf of the county and all its citizens” and “to help people understand the truth” in context of “hate propagated against Muslims”.

When we read some of Ramzy’s past Facebook posts, it becomes clear he has been a consistent advocate against racism and promoting communal harmony, equality and justice. On 1st April, he had criticized the cremation of a Muslim COVID19 victim at a time Health Ministry guidelines allowed burials[6], but referring to reports of subsequently amended government regulations[7], he called on Muslims to accept cremations if it’s proved through health science that burials are bad for health or if the government has made a reasonable decision not to allow burials for public good[8].

On 3rd April, a day after the Facebook post about “ideological struggle”, April, Ramzy announced self-censorship – that he will not make future posts related to politics or national problems in Sinhalese, as he doesn’t want to endanger his children’s life[9]. He explained that some of the responses to his above-mentioned post included death threats and calls for his arrest and that his eldest daughter had been traumatized and fearful after seeing these. That statement of self-censorship is the last visible post on his Facebook wall.

It is reported that the above-mentioned post on 2nd April, had led to his arrest and that he has been remanded till 22nd April[10]. His lawyer said that the Magistrate had asked the police to report on 22nd April whether there is actual grounds to arrest and remand him. According to the lawyer, the police had cited the ICCPR Act[11] and the Cyber Crimes Act. The ICCPR Act gives discretion for the police to arrest and detain a person and Magistrates don’t have discretion in providing bail. Last year, a writer arrested under the ICCPR Act was imprisoned for more than four (4) months until a High Court judge gave him bail[12].

We have not seen any post or comment by Ramzy that would amount to the propagation of war or advocating hatred leading to incitement to hostility, discrimination or violence which is prohibited by Article 3 (1) of the ICCPR Act[13]. When arresting Ramzy, it appears the police has not considered the detailed recommendations by the Human Rights Commission[14] of Sri Lanka (HRCSL) on balancing the ICCPR Act provisions on hate speech with constitutional guarantees for free expression, six-point threshold test and the three-pronged test of legality, proportionality and necessity from Sri Lanka’s fundamental rights jurisprudence.

Ironically, there are comments that are death threats against Ramzy on Facebook, which is still available at the time of writing[15] but we have not seen news of any arrests or police actions in relation to these.

Why we must challenge restrictions on free expression and dissent

In 2013, demands for clean drinking water led to Army shooting three people dead. Now, police have imprisoned hungry people demanding food and speedy, equal distribution of state assistance. Last year, an award-winning writer was imprisoned for around four months for writing a short story and he still faces potential charges and sentence up to ten years[16]. Now, we have Ramzy being arrested for expressing an opinion online, after having announced self-censorship due to death threats and fears of his family.

Restrictions on fundamental rights in our constitution, such as freedom of movement and assembly is needed in the context of COVID19. The constitution also provides for restrictions on freedom of expression in certain circumstances but insists that all such restrictions must be prescribed by law or regulations based on laws. But more than a month after the COVID19 affected numbers started to rise in Sri Lanka, we have not seen any such laws or regulations restricting rights, neither have we seem a proclamation of an emergency by the President as provided by the constitution.

Instead, earlier this month, we saw an arbitrary announcement by the police that those criticizing government officials and pointing out their shortcomings will be arrested and legal action taken against them[17]. The announcement seems to equate criticism and pointing out shortcomings with false news, hate speech and obstructing duties of officials.

COVID19 related measures such as curfew, restrictions in prisons and limited court work also make it difficult to seek legal remedies for detainees. Access to lawyers is difficult for detainees and their families, it’s more difficult to obtain court proceedings and seeking bail for those detained under ICCPR Act will be even more difficult as lawyers have to approach High Courts.

Being detained in overcrowded detention facilities with minimal opportunities for physical distancing and basic hygiene also poses health risks to new and old detainees – this is why in Sri Lanka and around the world, release of prisoners has been initiated as a measure to prevent spread of COVID19.

Free expression and criticism is essential in crisis such as COVID19, to ensure voices and grievances of most vulnerable are heard – especially of persons and communities which are hungry, subjected to discrimination, hate speech and threats. This is why we must condemn arrests of the Doluwa protester, others criticizing officials and Ramzy. The right to free expression is crucial in fighting COVID19 and its spillover into economic, social, political crisis. Citizens should not have to pay with their freedom, health and lives for exercising right to free expression and for holding public authorities accountable for their actions in this crisis, however inconvenient they may be to those in power.

Damith Chandimal and Ruki Fernando

[1] Newsfirst, Primetime Sinhala news, at 7pm news, 9th April 2020, available at https://www.newsfirst.lk/programs/news-sinhala/ (37.43-40.32)

[2] https://www.lankanewsweb.net/66-special-news/59966-Person-remanded-for-opposing-politicization-of-Food-Distribution?fbclid=IwAR0X0Fecxbtd2dSCWlkPDEef7yBanlP6dty71hefivfQF4P1CWSLnRSdUqE

[3] “Lankadeepa” e-newspaper of 4th April 2020 (Sinhalese)

[4] https://www.wsws.org/en/articles/2020/04/09/medi-a09.html

[5] https://www.facebook.com/ramzy.razeek.5/posts/3367204646642916

[6] This was probably a reference to a Muslim who died on 29th March due to COVID19 who was reported to have been cremated on 30th March, and Ministry of Health guidelines dated 27th March 2020 which allowed burials.

[7] Amendment of above regulations by Ministry of Health is reported to have been done on 31st March 2020, limiting disposing of dead COVID19 bodies to only creation

[8] https://www.facebook.com/ramzy.razeek.5/posts/3364071620289552

[9] https://www.facebook.com/ramzy.razeek.5/posts/3369814303048617

[10] https://www.lankaviews.com/%e0%b7%83%e0%b6%b8%e0%b7%8f%e0%b6%a2-%e0%b6%b8%e0%b7%8f%e0%b6%b0%e0%b7%8a%e2%80%8d%e0%b6%ba%e0%b6%ba%e0%b7%9a-%e0%b6%85%e0%b6%af%e0%b7%84%e0%b7%83%e0%b7%8a-%e0%b6%b4%e0%b7%85-%e0%b6%9a%e0%b7%85/

[11]International Covenant on Civil and Political Rights Act no. 56 of 2007. This is the domestic incorporation in Sri Lanka through a parliamentary act, of the International Covenant on Civil and Political Rights, one of the nine core international human rights treaties, through which states commit to promote and protect a range of rights including freedom of expression. Sri Lanka is party to this international convention.

[12] http://www.ft.lk/news/Writer-Shakthika-released-on-bail/56-683408

[13] https://www.facebook.com/ramzy.razeek.5

[14] http://www.hrcsl.lk/wp-content/uploads/2020/02/LEGAL-ANALYSIS-OF-THE-SCOPE-OF-SECTION-3-OF-THE-ICCPR-ACT-NO.56-OF-2007-_-English.pdf

[15] See for example comments by Pathum Sameera Wijayalath, Tharindu Fernando, Lakshan Asanka, Pathum Dhanushka that amount to direct or indirect death threats and other comments demanding him and Muslims to leave Sri Lanka

[16] https://pen-international.org/news/sri-lanka-renewed-calls-to-drop-investigation-into-award-winning-writer-shakthika-sathkumara

[17] The announcement is available at https://twitter.com/rukitweets/status/1245987392189640712/photo/1 (Sinhalese) and civil society demand for withdrawal available at https://srilankabrief.org/2020/04/freedom-of-expression-in-sri-lanka-revoke-your-directive-use-existing-legal-provisions-civil-society-tell-igp-acting/

Protecting Prisoners from Coronavirus

First published on 22nd March 2020 at https://groundviews.org/2020/03/22/protecting-prisoners-from-coronavirus/

There have been no deaths due to Coronavirus disease (COVID-19) in Sri Lanka. The number of confirmed cases per day went down the last two days (20th and 21st March)[1]. But tragically, yesterday, 21st March evening, two prisoners in state custody at the Anuradhapura prison were reported to have been killed and several more wounded and hospitalized due to shooting, in tensions linked to COVID-19. Some media reported that the shooting was in the context of protests by prisoners demanding to be released in fear of COVID-19[2] while other reports had quoted the police as claiming the protest was concerning new restrictions on visitors and bringing food from outside[3]. Most reports highlighted prisoners were shot as they were trying to escape.

Anxiety about COVID-19 had led to riots in almost 50 prisons throughout Italy earlier this month, with about 13 deaths among detainees and 59 injured guards[4]. Riots in a prison in India yesterday had led to the death of an inmate and injuries to at least 28 inmates, prison staff and police[5].

The killing of prisoners has been part of Sri Lanka’s history – with most victims being ethnic minority Tamils, such as during 1983 in Colombo, 2000 in Bindunuwewa and 2012 in Vavuniya. Sinhalese and Muslims were victims of the most recent prison massacre in Colombo’s Welikada prison in 2012.

As we fight COVID-19, we must take quick steps to prevent such situations, acknowledging that prisoners are amongst the most vulnerable, have limited contacts with anxious families and the outside world and have less access to reliable information. They may panic and take desperate measures to protect and remove themselves from real or perceived harm from COVID-19 and may even resort to irrational, illegal or violent behaviour. Anxious and overworked prison staff and authorities may be hard-pressed to control such behaviour.  These and similar concerns have been shared by the Committee for Protecting Rights of Prisoners (CPRP) in phone conversations with the author and also in tweets by Ambika Satkunanathan, a former Commissioner of the Human Rights Commission[6].

Earlier, on 15th March, a media report had quoted the Superintendent of the Prison in Anuradhapura as saying close to 150 out of 215 prison staff had refrained from reporting to duty, due to suspicion an inmate admitted had COVID-19[7]. The inmate had been admitted to the prison for not paying a fine of Rs. 25,000 for an offence related to a motor vehicle.  On 21st March, there was another media report about unrest in the Kegalle prison amongst inmates and prison staff, due to fears that an inmate who had returned from Italy may have COVID-19[8].

Reducing the number of convicted prisoners

It is in this context that on 16th March, the Committee for Protecting Rights of Prisoners (CPRP) appealed to the President, Minister in charge of Prisons and Commissioner General of Prisons, to take measures to avoid the spread of the virus in prisons[9]. They had suggested some practical measures, such as early release and home leave as provided for in the Prison Ordinance.

Prison Department statistics indicate these measures have worked relatively well. For the five years of 2014 and 2018, out of 987 prisoners released on “license scheme”, only 6 had licenses revoked for violating conditions and only 3 had been taken into custody again (Less than 1%). In the same five years, out of 2,724 prisoners that had been sent on home leave, only 81 (less than 3%) had violated the law.

CPRP had also requested the President to use constitutional powers and grant pardon to some prisoners, such as those above 70 years, those with serious sicknesses, those who had received minor punishments and those who have been unable to pay small fines.

According to Prison Department statistics, nearly 2/3 of those admitted as convicted persons to prisons in 2018 (64.8% / 16,111 of 24.852) was due to defaulting on fines.

Reducing the number of remand prisoners

Prison Department statistics also indicate that more than 81% of those admitted to prisons in 2018 and 2017 are unconvicted (remand) prisoners. This percentage has been 75-80% throughout 2010-2016. Some are remanded due to their and their family’s inability to make deposits for bail while others could be remanded due to police and magistrates choosing to remand as the norm and bail as the exception.

Long years awaiting trials to begin and long years for completion of trials is another reason for overcrowded prisons in Sri Lanka. Prison department statistics indicate that as of 31st December 2018, 5% of prisoners had spent more than 2 years in prison as remand prisoners, with 162 spending more than 5 years. In 2015, a Tamil mother, detained under the Prevention of Terrorism Act (PTA) was acquitted by courts as not guilty, after spending 15 years in prison and there have been other PTA detainees who were acquitted as not guilty after many years in prison[10]. There have been persons in detention for as long as 18-19 years under the PTA without having their cases concluded and in some cases, it has taken up to 15 years to even file charges[11].


Earlier this month, I came to know two foreign nationals, with serious health complications, who were remanded on 28th February for immigration offences. Their case was heard on 13th March, on which date they had indicated willingness to plead guilty, for which the punishment could be a fine. The next date was fixed for 19th March, but due to restricted court work, they have not been able to plead guilty to date and compelled to remain in prison.

In a slightly different context, several Pakistanis who had sought asylum to Canada have been detained at the overcrowded Immigration Detention Centre (IDC) in Mirihana for nearly a year. They had their biometric tests scheduled in early January at the Canadian High Commission in Colombo, but have not been taken there to date by Immigration officials. If these were done on time, they probably would have left for Canada by now, instead of languishing in detention in terrible conditions, fearful of COVID-19 and increasing the burden on overburdened authorities.

Longstanding problems and emergency measures

In Sri Lanka and the world, prisons health care system is not as good as healthcare outside the prison, and poor nutrition and unhygienic conditions are common. Overcrowding is a key problem. According to the “Lankadeepa” report of 21st March cited above, Kegalle prison has about 900 persons, despite being meant for about 350. Inmates of Welikada prison are reported to have told the President last month that the prison hosts three times the capacity it can host[12].

Right now, with the threat of COVID-19, there is a desperate urgency to expedite the use of existing legal measures in the Prison Ordinance and the Constitution, such as presidential pardons, home leave and early releases on “license schemes”. To control COVID-10, Iran has released about 85,000 prisoners, Bahrain has pardoned 901 prisoners with a further 585 expected to be released and given non-custodial sentences and Italy had announced plans to release and place under house arrest prisoners with less than 18 months on their sentence[13]. The Mayor of New York in the United States of America (USA) has announced plans to release “most vulnerable” prisoners[14].

Making bail accessible to more suspects and accused by relaxing bail conditions, expediting cases, particularly in cases where suspects are likely to be released or plead guilty and may get non-custodial sentences could help reduce the number of remand prisoners. In Ohio in the USA, plans were made to hold mass plea bargain hearings, prioritizing cases of those in prison charged with non-violent and low-level offences[15].

Measures to improve health facilities in prisons, including the provision of essentials like sanitary pads, soap etc., which were largely being delivered by visitors, is also crucial. Even a significant amount of food has been delivered by visitors and sudden stoppage of visits is likely to have caused food shortages and problems in nutrition.

Visits by family members and others are a lifeline for prisoners, and if physical visits are not possible, alternative ways for prisoners to communicate with families could be devised. Italy, despite the magnitude of the COVID-19 crisis, has come up with alternative ways for prisoners to communicate with families[16].

Ambika Satkunanathan, a former Commissioner at the Human Rights Commission, who has been visiting prisons and engaging in conversations with prisoners and officials, had made some practical suggestions[17], many of which could be implemented fairly quickly and would contribute to reduce tensions and help prevent the spread of COVID-19 in prisons.

Today, rights groups, lawyers and religious leaders, who have played important roles in monitoring, advocating and defending prisoners’ rights and wellbeing, are also constrained by curfew and social distancing. Even the independent oversight body, the Human Rights Commission, appears to be constrained by COVID-19, though they have been closely following and responding to appeals and complaints.

Prisoners, unlike many others, are unable to practice COVID-19 preventive measures like self-isolation, social distancing and handwashing with soap on their own, unless facilities are provided by authorities. In Sri Lanka, Prison Department statistics indicate that the prison population is likely to be around twenty thousand on a given day, and admissions in 2018 were 133,115 (an average of around 11,000 admissions per month). With COVID-19, their lives and wellbeing, as well as those of prison staff, are at stake and they are entitled to and deserve maximum attention and support.



[1] Situation report at 10am on 22nd March 2020 by Epidemiology Unit Ministry of Health & Indigenous Medical Services, indicates 6 confirmed cases on 21st and 22nd March, and compared to 8, 10, 13, 11 and 13 confirmed cases respectively on previous five days.

[2] http://www.newswire.lk/2020/03/21/watch-footage-from-anuradhapura-prison-shooting/

[3] https://economynext.com/police-probe-anuradhapura-prison-riot-as-death-toll-increases-60909/

[4] https://www.hrw.org/news/2020/03/20/wider-steps-needed-protect-prisoners-health-italy

[5] https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/riot-erupts-in-dum-dum-jail-undertrial-killed-in-firing/articleshow/74753923.cms

[6] https://twitter.com/ambikasat/status/1241619318225297408

[7] “Lankadeepa” reports of 15th March (Sinhalese) http://www.lankadeepa.lk/live/%E0%B6%BB%E0%B7%90%E0%B6%B3%E0%B7%80%E0%B7%92%E0%B6%BA%E0%B6%9A%E0%B7%94%E0%B6%A7-%E0%B6%9A%E0%B7%9C%E0%B6%BB%E0%B7%9D%E0%B6%B1%E0%B7%8F-%E0%B7%80%E0%B7%90%E0%B7%85%E0%B6%B3%E0%B7%94%E0%B6%B1%E0%B7%9A-%E0%B6%BA%E0%B7%90%E0%B6%BA%E0%B7%92-%E0%B7%83%E0%B7%90%E0%B6%9A%E0%B6%BA%E0%B6%A7-%E0%B6%B6%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B6%B0%E0%B6%B1%E0%B7%8F%E0%B6%9C%E0%B7%8F%E0%B6%BB-%E0%B6%B1%E0%B7%92%E0%B6%BD%E0%B6%B0%E0%B7%8F%E0%B6%BB%E0%B7%93%E0%B7%84%E0%B7%94-%E0%B7%80%E0%B7%90%E0%B6%A9-%E0%B7%80%E0%B6%BB%E0%B6%AD%E0%B7%92/203-567763

[8]  “Lankadeepa” report of 21st March (Sinhalese) http://www.lankadeepa.lk/live/%E0%B6%BB%E0%B7%92%E0%B6%B8%E0%B7%8F%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B6%A9%E0%B7%8A-%E0%B6%9A%E0%B7%85-%E0%B6%B4%E0%B7%94%E0%B6%AF%E0%B7%8A%E0%B6%9C%E0%B6%BD%E0%B6%BA%E0%B7%8F-%E0%B6%89%E0%B6%AD%E0%B7%8F%E0%B6%BD%E0%B7%92%E0%B6%BA%E0%B7%99%E0%B6%B1%E0%B7%8A-%E0%B6%86-%E0%B6%B6%E0%B7%80-%E0%B7%84%E0%B7%99%E0%B7%85%E0%B7%92%E0%B7%80%E0%B7%93-%E0%B6%9A%E0%B7%91%E0%B6%9C%E0%B6%BD%E0%B7%8A%E0%B6%BD-%E0%B6%B6%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B6%B0%E0%B6%B1%E0%B7%8F%E0%B6%9C%E0%B7%8F%E0%B6%BB%E0%B6%BA-%E0%B6%9A%E0%B7%90%E0%B7%85%E0%B6%B9%E0%B7%99%E0%B6%BA%E0%B7%92/203-568290

[9] https://twitter.com/rukitweets/status/1241403633012551680

[10] https://groundviews.org/2015/10/05/court-acquits-tamil-mother-after-15-years-of-detention-under-pta/#_ftn9

[11] https://groundviews.org/2015/09/05/pta-detainees-ignored-under-yahapalanaya/

[12] http://www.colombopage.com/archive_20A/Feb10_1581351480CH.php


[14] https://www.bbc.com/news/world-us-canada-51947802

[15] https://www.correctionsone.com/coronavirus-covid-19/articles/ohio-county-to-hold-mass-plea-hearings-to-reduce-jail-population-over-coronavirus-concerns-ZhEvvkbxZ5tpo3Tv/

[16] https://www.hrw.org/news/2020/03/19/human-rights-dimensions-covid-19-response

[17] https://twitter.com/ambikasat/status/1241619318225297408

ප්‍රගීත් එක්නැළිගොඩ පැහැර ගෙන දස වසරකි: සත්‍යය සහ යුක්තිය සෙවූ ගමනක පිය සටහන්

First published on 24th January 2020 at https://sinhala.srilankabrief.org/2020/01/%e0%b6%b4%e0%b7%8a%e2%80%8d%e0%b6%bb%e0%b6%9c%e0%b7%93%e0%b6%ad%e0%b7%8a-%e0%b6%91%e0%b6%9a%e0%b7%8a%e0%b6%b1%e0%b7%90%e0%b7%85%e0%b7%92%e0%b6%9c%e0%b7%9c%e0%b6%a9-%e0%b6%b4%e0%b7%90%e0%b7%84%e0%b7%90/

අද 2020 ජනවාරි 24 දින මාධ්‍යවේදී සහ කාටූන් ශිල්පී ප්‍රගීත් එක්නැළිගොඩ අතුරුදහන් වී වසර 10 කි. ඔහුගේ බිරිඳ වන සන්ධ්‍යා එක්නැළිගොඩ සහ තරුණ පුතුන් දෙදෙනාගේ සත්‍යය සහ යුක්තිය උදෙසා වසර 10 ක අරගලය ද අද දින සනිටුහන් කරයි.

අපරාධ විමර්ශන දෙපාර්තමේන්තුව (සීඅයිඩී) හෝාගම මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණයට කළ විමර්ශන වාර්තාවල දැක්වෙන්නේ එක්නැළිගොඩ කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයේ රාජගිරියේ සිට හමුදා බුද්ධි අංශ නිලධාරීන් විසින් පැහැරගෙන ගොස් පොළොන්නරුව දිස්ත්‍රික්කයේ ගිරිතලේ හමුදා බුද්ධි කඳවුරට රැගෙන ගිය බවයි. එහිදී රාජපක්ෂ පවුලට, ජනාධිපති ගෝඨභය සහ හිටපු ජනාධිපති මහින්ද ඇතුළත්, සම්බන්ධ පොතක් ගැන ඔහුගෙන් ප්‍රශ්න කර තිබුණි. යුද හමුදා බුද්ධි අංශ සාමාජිකයින් ගණනාවක් සැකකරුවන් ලෙස අත්අඩංගුවට ගෙන ඇප මත මුදා හැර තිබේ. යුද හමුදාව අධිකරණයට, අසත්‍ය තොරතුරු සපයන බවත්, සාක්ෂි සන්තකයේ තිබෙන බව ප්‍රතික්ෂේප කරන බවත්, සාක්ෂි ඉදිරිපත් කිරීම ප්‍රමාද මින් විමර්ශන සහ අධිකරණ නොමඟ යවන බවත් රහස් පොලීසිය මෙන්ම නීතිපති දෙපාර්තමේන්තුව වෙනුවෙන් නඩුව මෙහෙයවන රජයේ නීතිවරයා දිගින් දිගටම කියා සිටි තිබේ. විමර්ශන සඳහා හමුදාවේ සහයෝගීතාවයේ අඩුවත් සහ සාක්ෂිකරුවන් බිය ගැන්වීම ද ඔවුන් විසින් වාර්තා කර තිබුණි. 2010 ජනවාරි 25 වන දින ගිරිතලේ කඳවුරේදී එක්නැළිගොඩව දැක ප්‍රශ්න කළ ප්‍රධාන සාක්ෂිකරුවෙක්, ගිරිතලේ කඳවුරෙන් තම ජීවිතයට හානි කිරීමේ කුමන්ත්‍රණයක් ඇතැයි පොීසියට පැමිණිලි කර තිබේ.

නඩු විභාගය

2010 ජනවාරි සිදු වූ පැහැරගෙන යාම පිළිබඳ නඩු විභාගය 2019 නොවැම්බරයේදී කොළඹ ත්‍රීපුද්ගල විශේෂ මහාධිකරණකදී ආරම්භ විය. විත්තිකරුවන් නව දෙනෙකුට එරෙහිව නඩු විාගය කෙරීගෙන යයි. ඊට ස්වාධීනව, 2009 දී ප්‍රගීත් පැහැරගෙන යාම සම්බන්ධයෙන් 2019 දෙසැම්බර් මාසයේදී හෝමගම මහාධිකරණයේ නඩු විභාගයක් ද ආරම්භ විය.


ප්‍රගීත් පැහැර ගැනීමට වසර හතරකට පෙර, 2006 දී, ජනවාරි 24 වන දින, එස්එස්ආර් ලෙස ජනප්‍රිය ව සිටි දෙමළ භාෂා දිනපතා සුදර් ඔලී පුවත් පත වෙනුවෙන් සේවය කළ අර්ධකාලීන ප්‍රාදේශීය මාධ්‍යවේදියෙකු වූ සුගර්රාජන්, ඝාතනය කරන ලදී. ප්‍රගීත් මෙන් ඔහු දරුවන් දෙදෙනෙකුගේ පියෙකි. ඔහුට වෙඩි තබන ලද්දේ නැගෙනහිර ආණ්ඩුකාර කාර්යාලයේ සිට මීටර් 100 කට වඩා අඩු දුරකින් සහ ඔහුගේ නිවසේ සිට මීටර් 200 ක් පමණ දුරක දී ය. ඝාතනයට පෙර, එස්එස්ආර්ට අනාරක්ෂිත බවක් දැනී ඇති අතර වෙනත් ස්ථානයක ආරක්ෂිත නිවසක් සොයා ගැනීමට අවශ්‍ය වී තිබුණි.

එවැනි නිවසක් හදුනාගෙන තිබුණත් ඔහු පදිංචියට යාමට පෙර ඔහු මරා දමන ලදී. ඊට හේතුව, 2006 ජනවාරි 2 වන දින ත්‍රිකුණාමලය මුහුදු වෙරළේ දී ඝාතනය කරන ලද තරුණයන් 5 දෙනෙකුගේ ඡායාරූපයන් ය. එම ඝාතන දැන් “ත්‍රිකුණාමළයේ 5 දෙනාගේ නඩුව” ලෙස හැඳින්වේ. ඝාතනයෙන් පසු කිසිවෙකු, තරුණයින්ගේ පවුල් පවා මෘත ශරීරාගාරය වෙත යාම වැළැක්වීමට හමුදාව උත්සාහ කළ නමුත් එස්එස්ආර් ජනමාධ්‍යවේදියකු ලෙස එම අයිතිය ලබා ගත්තේ ය. ඔහු ගත් ඡායාරූප 2006 ජනවාරි 4 වන දින “සුදර් ඔලි” පුවත්පතෙහි පළ විය. ඒවායේ පැහැදිලිව හිසට තබන ලද වෙඩි පහරවල් දක්නට තිබුණි. එම නිසා තරුනයින්ට වෙඩි තබා ඝාතනය කර නොමැති බවට බලධාරීන් කළ ප්‍රකාශ බිඳ වැටුණි.

ඔහුගේ ඝාතනයට පෙර දින, ත්‍රිකුණාමල කලාපයේ ඊපීඩීපී ඇතුළු දෙමළ පැරාමිලිටරි කන්ඩායම් විසින් සිදුකරන ලද අපයෝජනයන් පිළිබඳව ද එස්එස්ආර් දීර් වශයෙන් වාර්තා කර තිබූ බව බව “දේශසීමා නැති වාර්තාකරුවන්” (ආර්එස්එෆ්) සංවිධානය සඳහන් කර තිබේ. ත්‍රිකුණාමලයේ එස්එස්ආර්ගේ මිතුරු මාධ්‍යවේදියෙකු පැවසුවේ ප්‍රවෘත්තිය ඇසූ විට තමා ද වහාම ඝාතනය සිදු වූ ස්ථානයට පැමිණ ගිය නමුත් පසුව, දේහයන් බැලීමට රෝහලට හෝ අවමංගල්‍ය කටයුතු සඳහා පවා යාමට බියක් ඇති වූ බවය.

දින දෙකකට පසු, ඔහුට “සතුරා විනාශ කරන බලවේගය” නම් කණ්ඩායමකින් ලිපියක් ලැබුණි. “න්නි කොටින්ටසහාය ලබා දීමට තැත් කරන බවට එම ලිපියෙන් ඔහුට චෝදනා කරමින් කියා තිබුණේ, එවැනි පුද්ගලයින් තිදෙනෙකු හඳුනාගෙන ඇති බවත්, ඉන් එක් පුද්ගලයෙකු වූ සුගර්රාජන් තීන්දුව ලබා දී ක්‍රියාත්මක කර ඇති බවත් . තව ද ඔහු දෙවැන්නා වනු ඇති බැවින් ඔහු දින ගණන් කරමිින් ජීවත් වන ලෙසත් අනතුරු හඟවා තිබුණි.

මරණ තර්ජන

2020 ජනවාරි 23 වන දින, මඩකලපුවේ නැගෙනහිර දිස්ත්‍රික්කයේ දෙමළ මාධ්‍යවේදින් හත් දෙනෙකුට මාර තර්ජනයක් එල්ල විය. ඔවුහු වහාම පොලිස් පැමිණිල්ලක් ඉදිරිපත් කළ නමුත් පොලිසිය කිසිදු ආරක්ෂාවක් ලබා දුන්නේ නැත. අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමේ නිදහසට තර්ජනයක් වන සිදුවීම් 30 ක් පමණ 2019 දී මෙරමාධ්‍යයන්හි වාර්තා වී ඇත. ඒ අතර මාධ්‍යවේදීන් හා වේදිනියන්, මාධ්‍ය සේවකයින්, ලේඛකයින්, කලාකරුවන් අත්අඩංගුවට ගැනීම, ප්‍රශ්න කිරීම, පහරදීම්, තර්ජන, බිය ගැන්වීම් සහ සීමා කිරීම් සහ සහ මාධ්‍ය කාර්යාල වැටලීම් ද වෙයි.

එසේම 2019 දී හිටපු ජනාධිපතිවරයාගේ පාලන සමයේදී රජය සතු රූපවාහිනි නාලිකාව වන “රූපවහිනි” ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශය යටතට ගත් බව වාර්තා වූ අතර අයිසීසීපීආර් පනත ලේඛකයින්ට එරෙහිව භාවිත කරමින් ඉදිරියටත් එසේ කරන බවට තර්ජනයන් ද කෙරුණි. ජනාධිපතිවරණයෙන් පසු දැන් ස්වයං වාරණය නැවත මතුව තිබේ.

නව අභියෝග

ප්‍රගීත්ට යුක්තිය සොයා යාමේහි යම් ප්‍රගතියක් සිදුවී ඇතත්, මේ වන විට ආරම්භ වී ඇති නඩු විභාග දෙක තුළින් ලබා ඇති ප්‍රගතිය නොනැසී පවතිනු ඇත්දැයි අවිනිශ්චිතතාවයක් සහ බියක්ඇති වී තිබේ. නඩු විභාගය ආරම්භ කිරීමට හැකිවන පරිදි හෝමගම උසාවි වෙත විමර්ශන සහ වාර්තා ඉදිරිපත් කළ රහස් පොලිසියෙහි 2019 නොවැම්බරයේ පැවති ජනාධිපතිවරණයෙන් පසුව, විශාල වෙනස්කම් සිදු කර තිබේ. රහස් පොලසියේ ඉහළ පෙළේ විමර්ශකයෙකු රටින් පලා ගොස් ඇති අතර රහස් පොලසියේ අධ්‍යක්ෂකවරයා මාරු කර යවන ලදී. ජනාධිපතිවරණ ප්‍රචාරක ව්‍යාපාරය තුළ දී වත්මන් ජනාධිපතිවරයා සියලු රණවිරුවන් නිදහස් කරන බවට ප්‍රතිඥා දී තිබුණි.

එක්නැළිගොඩ හා සසඳන විට, එක්නැළිගොඩ අතුරුදහන් වීමට වසර හතරකට පෙර ඝාතනය කරන ලද සුගර්රාජන් පිළිබඳ ජාතික හා ජාත්‍යන්තර උනන්දුවක් ඇත්තේ අල්ප වශයෙන් බව කිව යුතු ය. ඉදින්, විමර්ශනයන්හි ප්‍රගතියක් සහ අත්අඩංගුවට ගැනීමක් නොමැති වීම පුදුමයට කරුණක් නොවේ. වෙනත් මාධ්‍යවේදීන් ඝාතනය කිරීම් සහ දස දහස් ගණනක් ශ්‍රී ලාංකිකයන් අතුරුදහන් වීම සම්බන්ධයෙන් මෙන්ම සුගර්රාජන් වෙනුවෙන් යුක්තිය ඉටුවනු වනු ඇතියි සිතීම උගහට .

ගෝටාභය ප්‍රකාශය

2020 ජනවාරි 17 වන දින, නව ජනාධිපතිවරයා, හිටපු අගමැති රනිල් වික්‍රමසිංහගේ අඩිපාරේ යමින්, අතුරුදහන් වූ ශ්‍රී ලාංකිකයන් මියගොස් ඇති බවට අනියම්, සංවේදී හා වගකීම් විරහිත ප්‍රකාශක් ළේ ය. එමගින් පවුල්වලට එම අතුරුදහන් වූ අය මිය ගියේ කෙසේ ද, කොහි දී , කවදා ද සහ කාගේ අතින් ද යන්න පිළිබඳ විස්තර සැපයෙන්නේ නැත. ඔහු, නව ජනාධිපති ගෝඨාභය රාජපක්ෂ, අතුරුදහන් වූවන්ගේ පවුල්වල උත්සාහයන් නොසලකා හරින බවක් පෙනේ. සමහර දෙමළ පවුල් වසර තුනකට ආසන්න කාලයක් තිස්සේ උතුරේ වීදි දෙපස උද්ඝෝෂනයන්හි යෙදී සිටිති, තවත් සමහරු උතුරේ සහ දකුණේ අධිකරණ ක්‍රියාමාර්ගයන්ට එළඹ ඇත. අයෙක් හිටපු ජනාධිපති ඇතුළු දේශපාලන නායකයන් සමඟ සාකච්ඡා පැවැත්වූහ. මේ ජනයා අතුරුදහන් වූ ඔවුන්ගේ පුතුන්, දියණියන්, සහෝදරයන්, සහෝදරියන්, ස්වාමිපුරුෂයන් සහ මුනුබුරු මිනිබිරියන් ගැන සත්‍යය දැන ගැනීම සඳහා විවිධ මුල පිරීම්වල නිරත වූහ.

ජනාධිපතිවරයා තොරාගෙන ඇත්තේ මේ බව අතුරුදහන්වූවන්ගේ පවුල් වලට නොව එක්සත් ජාතීන්ගේ මෙරට නේවාසික සම්බන්ධීකාරකවරියට පැවසීමට . “ඔවුන්ගෙන් වැඩි දෙනෙක් එල්ටීටීඊය විසින් බලහත්කාරයෙන් අල්ලාගෙන හෝ බලහත්කාරයෙන් බඳවාගෙන තිබෙනවා” යනුවෙන් ද ජනාධිපතිවරයා පවසයි. එල්ටීටීඊය බොහෝ දෙනෙකු රැගෙන ගොස් ඇති බව සත්‍යයකි, නමුත් අතුරුදහන් වූ බොහෝ අයගේ පවුල් සිය පවුලේ සාමාජිකයන් සහ ඔවුන් දන්නා අනෙක් අය යුද්ධය අවසානයේ යටත් වීමෙන් පසු හමුදාව විසින් රැගෙන නු පෞද්ගලිකව දැක ඇත. මෙළෙස ගෙන ගිය අය අතරට ළමයින් සහ කතෝලික පූජකවරයෙක් ද ඇතුළත් ය. ඔවුන් මේ බව ප්‍රකාශ කර ඇත්තේ ගෝඨාභයගේ සහෝදරයා වන මහින්ද රාජපක්ෂ විසින් පත් කරන ලද ජනාධිපති විමර්ශන කොමිෂන් සභාවලට සහ ශ්‍රී ලංකා අධිකරණවල දී. ‍

මරණ සහතික නිකුත් කරන බවට ජනාධිපතිවරයාගේ ප්‍රකාශය ද කණස්සල්ලට හේතු වෙයි. මන්ද යත්, පවුල්වලට මරණ සහතික ලබා ගැනීමට අවශ්‍ය වන්නේ, තම පවුලේ සාමාජිකයා මියගොස් ඇති බව ස්ථිරවම දැන ගැනීමෙන් පසුව නාසා ය. එනම් සිරුර දැකීමෙන්, දේහයේ ඉතිරි කොටස් හි අනන්‍යතාවය තහවුරු කර ගැනීමෙන් හෝ මිය ගියේ කෙසේ දැයි දැන ගැනීමෙන් පසුව ය. නාධිපතිවරයාගේ එකී ප්‍රකාශය, 2010, අංක 19 දරන මරණ ලියා පදිංචි කිරීමේ ( තාවකාලික විධි විධාන) පනත, අතුරුදහන්වූවන්ගේ ඉරණම සම්බන්ධයෙන් කරුණූ තහවුරුවන තුරු නොපැමිණීමේ සහතික (“certificates of absence”) ලබා දීමට හැකිවන සේ 2016 දී කරන ලද සංසෝධනය ආපසු හැරවීමකි.

බලාපොරොත්තුවේ ලකුණූ

මෙම අඳුරු වාතාවරණය තුළ, බලාපොරොත්තුවේ සංඥා ද තිබේ. ජනමාධ්‍යවේදීහු සහ වෙනත් අය අසීරු සත්‍යයන් හෙළිදරව් කරති. අසීරු ප්‍රශ්න අසීමින් බලවත් හා ධනවතුන්ට අභියෝග කිරීනඅතරම සහ දූෂණය, හමුදාකරණය, පාරිසරික ගැටලු, ආගමික මර්දනය සහ අතීත සහ අඛණ්ඩව සිදුවන අපයෝජනයන් දිගටම හෙළිදරව් කරති. ජනමාධ්‍ය නිදහස් සංවිධාන විසින් ජනවාරි 28 වන දින වාර්ෂිකව පැවැත්වෙන “කළු ජනවාරි” සැමරුම මෙවර ද සංවිධානය කර තිබේ. භීතීන් නොතකා, අභියෝග කිරීමත් සහ විරුද්ධකම් පෑමත් ජීවමාන . එය පෝෂණය කළ යුතුය.

ප්‍රගීත් එක්නෙලිගොඩගේ බිරිඳ, සන්ධ්‍යා එක්නැළිගොඩ යනු ප්‍රතික්ෂේප කිරීම, විරුද්ධකම් දැක්වීම සහ යුක්තිය පිළිබඳ අපේක්ෂාවන්ගේ නිරූපකයකි. බල රහිතයන්ගේ දුර්වලතා ජය ගන්නා, අවදානමට ලක් වූවන්ගේ බලයේ සංකේතයකි.

ඇය තමාට හා දරුවන්ට එල්ල වූ මරණීය තර්ජන, බිය ගැන්වීම්, සත්‍යය සහ යුක්තිය ලබා ගැනීමට දරණ ප්‍රයත්නයන් අපකීර්තියට පතකිරීම යනාදිය නෙබා නැගී සිටී. ඇයට එරෙහිව පොදු ස්ථානවල සතුරු පෝස්ටර් අලවා තිබුණි. අඇය අන්තර්ජාලයෙහි දරුණු ප්‍රහාරයන්ට ලක් ව ඇත. 2012 දී පමණ නීතිපති දෙපාර්තමේන්තුවේ නියෝජ්‍ය සොලිසිටර් ජෙනරාල්වරියකු විසින් උසාවියේදී ඇය තම සැමියා වෙනුවෙන් සත්‍යය සහ යුක්තිය සෙවීම රට අපකීර්තියට පත් කරන බව අඟවමින් දැඩි ප්‍රශ්න කිරීම් වලට ලක් කරනු ලැබුවාය.

වධහිංසාවට එරෙහි එක්සත් ජාතීන්ගේ කමිටුවේ එවකට රජයේ නියෝජිත කණ්ඩායමේ ප්‍රධානියා වූ මොහාන් පීරිස් මහතා ප්‍රගීත් විදේශගතව සිටින බව ප්‍රකාශ කළ විට, සන්ධ්‍යා කමිටුවට ලිපියක් යවමින් ඒ බව වැඩිදුර පරීක්ෂා කිරීම සඳහා ශ්‍රී ලංකාවේදී පීරිස් මහතා උසාවියේදී සාක්ෂි දීමට කැවිය යුත බවට බල කළා ය. යුද හමුදා බුද්ධි අංශවල (සහ ඔවුන්ගේ ආධාරකරුවන්ගේ) සැකකරුවන්ගේ සහ චූදිතයන්ගේ සතුරුකම් නොතකා ඇය 100 වතාවකට වඩා සමහර විට තනිවම, උසාවියේ පෙනී සිට ඇත. බෞද්ධ භික්ෂුවක් වන බොදු බාල සේනා නායක ගලබොඩ අත්තෙ ඥණසාර හිමි විසින් ඇයට උසාවිය තුළදී තර්ජනය කළ විට ඇය පොලසියට පැමිණිලි කළ අතර පසුව නඩුව “සමථයකට” පත් කිරීමට ගත් උත්සාහයන්ට විරුද්ධ විය. එවකට සිටි මහේස්ත්‍රාත්වරයා ද එදින උසාවියේ දී භික්ෂුවගේ හැසිරීම ගැන පැමිණිලි කළ අතර භික්ෂුව නඩු දෙකම සම්බන්ධයෙන් වරදකරු කරනු ලැබීය. හිටපු ජනාධිපතිවරයා එකී භික්ෂුවට සමාව දුන් නමුත් සන්ධ්‍යා දැන් එම සමාව දීම අධිකරණය හමුවෙහි අභියෝගය කර තිබේ.

සන්ධ්‍යා නම් උදා තරුව

මවක් සහ බිරිඳක් ලෙස සන්ධ්‍යා එවකට ජනාධිපති මහින්ද රාජපක්ෂගේ බිරිඳට ලිපියක් යවමින් ප්‍රගීත් සොයා ගැනීමට ජනාධිපති ආර්යාවගේ මැදිහත්වීම ඉල්ලා සිටියේය. ඇය තම යෞවන පුතා සමඟ පාර්ලිමේන්තුවෙන් පිටත සිටගෙන පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන්ට අභියාචනා බෙදා දුන්නාය. ඇය සහ ඇගේ පුතා ගාලු සාහිත්‍ය උළෙලට ගොස් ලේඛකයින්ට ආයාචනා කළහ. ඇය කොළඹ බොහෝ විරෝධතා හා සුපරීක්ෂාකාරී සංවිධාන සංවිධානය කිරීමට මූලිකත්වය ගත්තාය. විමර්ශකයින්, නීතිපති දෙපාර්තමේන්තුව සහ උසාවි සමඟ හමුදාව සහයෝගය නොදක්වන බව පැහැදිලි වූ විට, සන්ධ්‍යා එවකට යුධ හමුදාපතිවරයා හමුවී උපකාර ඉල්ලා සිටියේය.

සත්‍යය සහ යුක්තිය සෙවීම සඳහා ජාත්‍යන්තර සහයෝගය ජනනය කිරීම සඳහා ඇය රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයින්, එක්සත් ජාතීන්ගේ නිලධාරීන්, ජාත්‍යන්තර සංවිධාන සහ විදේශීය මාධ්‍යවේදීන් හමුවූවා ය. ඇය ඔහුගේ ලිපි සහ කාටූන් සමඟ පොත් ප්‍රකාශයට පත් කිරීමට ප්‍රගීත්ගේ මිතුරන් හා අදාළ පුද්ගලයින් සමඟ වැඩ කළාය. ඇයගේ අරගලවලදී අතුරුදහන් වූ දෙමළ පවුල්වලට සහයෝගය දැක්වූ ඇය, උතුරේ විරෝධතාවලට පැමිණ ඔවුන් හා එක්වීම සහ ඇයගේම වැඩ වලදී ඔවුන්ගේ අරගල ගැන කතා කළා ය. මේ සියල්ල සමඟම, අතුරුදහන් වූ පියාගේ හිඩැස පිරවීමට උත්සාහ කරමින් ඇගේ යෞවන පුතුන් දෙදෙනා, දැන් තරුණ වැඩිහිටියන් බවට ඇති දැඩි කිරීමට ද ඇයට සිදු විය.

මම කවදාවත් ප්‍රගීත්ව පෞද්ගලිකව දැන නොසිටියෙමි. එසේ වතුදු පසුගිය අවුරුදු දහය තුළ මම සන්ධ්‍යා සමඟ සැලකිය යුතු කාලයක් ගත කර ඇත්තෙමි. බොහෝ විට මම ඇය සමඟ වීදි පහන් පූජා, විරෝධතා, ආගමික උත්සව කොළඹ දී පමණක් නොව උතුරේ ද අතුරුදහන් වූ දෙමළ පවුල් සමඟ උසාවිවල දී , සම්මන්ත්‍රණවල දී , රැස්වීම්වල දී එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ සහ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයන් සමඟ විදේශීය මාධ්‍යවේදීන් සමඟ ද සම්බන්ධ වී ඇත්තෙමි. සමහර විට ඇය වෙනුවෙන් පරිවර්ථනයන්ළෙමි. ඒ වගේම ඇගේ ගෙදර දී.

සන්ධ්‍යා සමඟ වසර දහයක් තිස්සේ ඇසුරු කිරීම ඉතා අභියෝගාත්මක ය. ඇගේ ශක්තිය, ක්‍රියාශීලීත්වය හා නිතය ලෙස කැරෙන මුලපිරීම්, ධෛර්යය, අධිෂ්ඨානය ගමන් කිරීම දුෂ්කර තරම් . එසේ වෙතත් මේ වනාහී ක්‍රියාකාරිකයෙකු ලෙස මා ලද වඩාත්ම තෘප්තිය ලබා දෙන සහ ප්‍රබෝධමත් අත්දැකීමක් විය.

(ඉංග්‍රිසියෙන් ලියන ලද ලිපියක සිංහලානුවාදය ශ්‍රී ලංකා බ්‍රීෆ් වෙතිනි)

எக்னலிகொட, சுகிர்தராஜன், ஜனவரி 24

First published on 28th January 2020 at https://maatram.org/?p=8309

பல வருடங்களாக இலங்கையில் சுதந்திர ஊடக இயக்கம் மற்றும் சுதந்திரமாக கருத்துகளை வெளிப்படுத்துபவர்கள் ஜனவரி மாதத்தை “கறுப்பு ஜனவரி” என்று பெயரிட்டுள்ளனர். ஜனவரி மாதத்தில் பல்வேறு ஊடகவியலாளர்கள் கொல்லப்பட்டமை, காணாமல் ஆக்கப்பட்டமை, துன்புறுத்தல்கள் மட்டுமன்றி ஊடக நிறுவனங்களுக்கு தாக்குதல்கள் நடாத்தப்பட்டமை அதிக அளவில் இடம்பெற்றதாலேயே கறுப்பு ஜனவரி என்று குறிப்பிடுகிறார்கள்.

ஜனவரி 24ஆம் திகதி அத்தகையதொரு கறுப்பு நாளாகும். திருகோணமலையை வதிவிடமாக கொண்ட தமிழ் ஊடகவியலாளராகிய சுப்ரமணியம் சுகிர்தராஜன் 2006ஆம் ஆண்டு ஜனவரிள மாதம் 24ஆம் திகதியன்று சுட்டுக் கொல்லப்பட்டார். கொழும்பை வதிவிடமாக கொண்ட சிங்கள கேலிச்சித்திர (கார்டூன்) கலைஞரும் ஊடகவியலாளருமான பிரகீத் எக்னலிகொட 2010ஆம் ஆண்டு ஜனவரி மாதம் 24ஆம் திகதி காணாமலாக்கப்பட்டார்.

நினைவிலிருந்து மங்கிவிடும் பத்திரிகையாளரின் கொலை: சுப்ரமணியம் சுகிர்தராஜன்

SSR என்று அழைக்கப்படும் பிரபலமான ஊடகவியலாளரான சுகிர்தராஜன் தமிழ் மொழி தினசரி சுடர் ஒளி பத்திரிகையின் பகுதி நேர மாகாண மட்டத்திலான பத்திரகையாளராக பணிபுரிந்தார். இவர் இரண்டு குழந்தைகளின் தந்தையாவார். SSR இன் நண்பரும் ஊடகவியலாளருமான ஒருவர் SSR சுட்டுக் கொலை செய்யப்பட்ட இடத்திற்கு என்னை அழைத்துச்சென்றார். அது கிழக்கு மாகாண ஆளுநர் அலுவலகத்திலிருந்து 100 மீற்றர் தொலைவிலும், ஆளுநர் வீட்டிலிருந்து 200 மீற்றர் தொலைவிலும் இருந்தது. கடந்த சில தினங்களாக தான் பாதுகாப்பற்ற தன்மையை உணர்வதாகவும், அதனால்தான் தனக்கு பாதுகாப்பான வீடொன்றை தேடிக்கொண்டிருப்பதாகவும் ஒரு ஊடகவியலாளரான என்னுடைய நண்பர் ஒருவர் கூறினார். உண்மையில் வீடொன்று கிடைக்கப்பெற்றபோதிலும் அங்கு செல்வதற்கு முன்பே சுகிர்தராஜன் கொலை செய்யப்பட்டுவிட்டார். நான் பேசிய அனைவரும் தெரிவித்தது யாதெனில் அவரது படுகொலைக்கு முக்கிய காரணம் “திருக்கோணமலை 5 வழக்கு” எனப்படும் பிரசித்தமான 2006ஆம் ஆண்டு ஜனவரி 2ஆம் திகதி திருக்கோணமலை கடற்கரையில் கொலை செய்யப்பட்ட 5 இளைஞர்களின் புகைப்படத்தை எடுத்ததாலாகும். எனக்குத் தெரிந்த SSR இன் இன்னுமொரு நண்பர், ஜனவரி மாதம் 2ஆம் திகதி அதிகாலை SSR தமக்கு சவக்கிடங்கில் வைக்கப்பட்டுள்ள திருக்கோணமலை கடற்கரையில் கொலை செய்யப்பட்ட 5 இளைஞர்களின் புகைப்படங்களை எடுக்க விரும்புவதாகக் கூறியுள்ளார்.

எனக்குத் தெரிந்த அந்த நண்பர் SSR ஐ புகைப்பட கருவியுடன் வைத்தியசாலையில் கொண்டுசேர்த்துள்ளார். அவரைப் பொறுத்தவரையில் இராணுவம் எவரையும் குறிப்பாக, குடும்ப அங்கத்தவர்களை கூட சவக்கிடங்கிற்கு சென்று சடலங்களை பார்ப்பதற்கு அனுமதி வழங்கவில்லை. ஆனால், SSR பிடிவாதமாக சென்று படம் பிடித்துள்ளார். அவர் எடுத்த புகைப்படங்கள் 2006ஆம் ஆண்டு ஜனவரி 4ஆம் திகதி சுடர் ஒளி பத்திரிகையில் வெளியாகியுள்ளது. இளைஞர்கள் சுட்டுக்கொலை செய்யப்படாத வகையில் வெளியாகியிருந்த புகைப்படங்களை கேள்விக்குட்படுத்தும் வண்ணம் அவர்களின் உடலில் துப்பாக்கி சூட்டு அடையாளங்கள் காணப்படும் புகைப்படங்களை SSR எடுத்திருந்தார். இதன் மூலம் இளைஞர்கள் சுட்டு கொலை செய்யப்படவில்லை என்ற கருத்தை மறுத்தனர். எல்லைகளற்ற ஊடகவியலாளர் அமைப்பு குறிப்பிட்டுள்ளதன் படி, அவர் கொலை செய்யப்படுவதற்கு முதல் நாள் திருகோணமலை பிராந்தியத்தின் ஈ.பி.டி.பி. உட்பட நாடாளுமன்ற உறுப்பினர்களின் துன்புறுத்தல்கள், சித்திரவதைகள் நடவடிக்கைகள் தொடர்பாக அறிக்கையிட்டுள்ளார்.

திருகோணமலையை வதிவிடமாக கொண்ட SSR இன் ஊடகவியலாளர் நண்பர் ஒருவர் தனக்கும் SSRக்கும் இடையிலான தொடர்பு பற்றியும் அவர் கொலை செய்யப்பட்டதற்கு பின்னர் உள்ள சூழ்நிலை பற்றியும் என்னுடன் பேசினார். SSR அவர்களின் கொலை சம்பவம் தெரிந்த உடனேயே தன்னிச்சையாக அவர் கொலை செய்யப்பட்ட இடத்திற்குச் சென்றதாகக் கூறினார். ஆனாலும், பின்னர் அவரின் உடலைப் பார்க்கவோ, இறுதி சடங்கில் கலந்துக்கொள்வதற்கோ, வைத்தியசாலைக்குச் செல்வதற்கோ தமக்குப் பயமாக இருந்ததாகக் கூறினார். இரண்டு நாட்களுக்குப் பிறகு “எதிரிகளை அழிக்கும் படை” என்ற குழுவிடமிருந்து தனக்கும் ஒரு கடிதம் வந்ததாகக் கூறினார். அந்தக் கடிதத்தில் வன்னி புலிப் பயங்கரவாதிகளுக்காக தான் பிரச்சார நடவடிக்கைகளில் ஈடுபடுவதாக குற்றம் சாட்டப்பட்டிருந்தது என்றும், அவ்வாறான 3 நபர்கள் இனங்காணப்பட்டுள்ளனர் என்றும், அதில் ஒரு நபராகிய சுகிர்தராஜனுக்கான தீர்ப்பை நடைமுறைப்படுத்தியுள்ளதாகவும் குறிப்பிட்டு, அடுத்து தனக்கும் இதே தீர்ப்பு வழங்கப்படும் என்றும், அதற்கான நாட்களை கணித்துக்கொண்டிருப்பதாகவும் அக்கடிதத்தில் அச்சுறுத்தப்பட்டிருந்தது என்று கூறினார்.

ஊடகவியலாளர் காணாமல் ஆக்கப்படுதல்: பிரகீத் எக்நெலிகொட

SSR போன்றே பிரகீத் எக்னலிகொடவும் தனது கார்ட்டூன் சித்திரங்கள் மற்றும் கடிதங்கள் மூலமும் பல்வேறு விவகாரங்கள் மற்றும் வெளிப்படுத்தல்களை செய்தமைக்காக அதனோடு தொடர்புடைய நபர்களின் விமர்சனங்களுக்கு உள்ளாக்கப்பட்ட நபராவார். எக்னலிகொட இரு மகன்களின் தந்தையாவார். குற்றவியல் விசாரணை திணைக்களம் ஊடாக நீதிமன்றத்திற்கு சமர்ப்பிக்கப்பட்ட அறிக்கைகளுக்கு அமைய எக்னலிகொட கொழும்பு மாவட்ட ராஜகிரிய பிரதேசத்தில் வைத்து இராணுவ புலனாய்வு பிரிவால் கடத்தப்பட்டு கிரிதல புலனாய்வு பிரிவுக்குக் கொண்டுசெல்லப்பட்டார். அவர் அப்போதைய ஜனாதிபதி மஹிந்த ராஜபக்‌ஷவின் குடும்பம் தொடர்பாக எழுதிய புத்தகம் தொடர்பாகவே அவரிடம் விசாரணை நடாத்தப்பட்டது. குற்றவியல் விசாரணை திணைக்களத்தின் ஊடாக நடாத்தப்பட்ட விசாரணை அறிக்கைகளுக்கமைய, கடத்தல் சம்பவத்தில் ஈடுபட்ட நபர்கள் எந்தவொரு குறிப்புக்களையும், பதிவுகளையும் மேற்கொள்ளாமல் பிரகீத் எக்னலிகொடவை 25ஆம் திகதி தொடக்கம் 27ஆம் திகதி மாலை வரை அக்கரைப்பற்று பிரதேசத்தில் இருந்து கிரிதல வரை கொண்டுசென்றிருக்கிறார்கள்.

சட்டமா அதிபர் திணைக்களத்திற்காக இந்த வழக்கைத் தாக்கல் செய்த குற்றவியல் விசாரணை திணைக்களம் மற்றும் அரச சட்டத்தரணிகளால் மீண்டும் மீண்டும் நீதிமன்றத்தில் தெரிவிக்கப்பட்டது யாதெனில், இராணுவம் தவறான தகவல்களை வழங்குவதாகவும், சாட்சிகள் இருப்பதை மறுதலிப்பதாகவும், சாட்சி வழங்குவதை காலம் கடத்துவதாகவும், விசாரணை நடவடிக்கைகள் அனைத்தும் நீதித் துறையை தவறாக வழிநடத்துகிறது என்பதாகும். விசாரணை நடவடிக்கைகளுக்கு இராணுவம் குறைந்தபட்ச ஒத்துழைப்பை வழங்குவதோடு தடைகளை ஏற்படுத்துவது மற்றும் சாட்சியாளர்களுக்கு அச்சுறுத்தல் விடுப்பதாகவும் அவர்கள் கூறுகிறார்கள். 2010.01.25 அன்று எக்னலிகொடவை கிரிதல இராணுவ முகாமில் தான் கண்டார் என சாட்சியமளித்த நபர் பின்னர் கிரிதல இராணுவ முகாமிலிருந்து தனக்கு உயிர் அச்சுறுத்தல் ஏற்படுத்துவதற்கு சதித் திட்டம் தீட்டப்படுவதாக பொலிஸில் முறைப்பாடு செய்திருந்தார்.

எக்னலிகொட காணாமல் ஆக்கப்பட்ட சம்பவத்துக்கு நீதிகோரி போராடிவரும் அவரின் மனைவி திருமதி. எக்னெலிகொடவுக்கு எதிராக சுவரொட்டி மற்றும் துண்டுப்பிரசுரம் ஆகியன பிரசித்தமான இடங்களில் காட்சிப்படுத்தப்பட்டிருந்தன. சந்தேகத்தின் பேரில் கைது செய்யப்பட்டு பிணையில் விடுதலைசெய்யப்பட்ட அதிகாரிகளின் எதிர்ப்பையும் பொருட்படுத்தாது, அந்தப் பெண் நீதிமன்றத்தின் மேல் முழு நம்பிக்கை வைத்து தனியாக நீதிமன்றத்திற்கு 100 தடவைக்கு அதிகமாகவும் சென்றுள்ளார். எக்னலிகொட காணாமலாக்கப்பட்ட சம்பவத்துடன் தொடர்புடைய சந்தேகநபர்களுக்கு ஆதரவாக இருப்பவர்கள் மூலமாகவும் அந்தப் பெண்ணுக்கு எதிர்ப்புகள் ஏற்பட்டபோது அது தொடர்பாக அவர் பொலிஸ் நிலையத்தில் முறைப்பாடு செய்திருந்தார். இதில் ஒரு முறைப்பாடு பொதுபலசேனா அமைப்பின் தலைவர் கலபொட அத்தே ஞானசார தேரருக்கு எதிரானதாகும்.

கருத்துச் சுதந்திரம்

நான் உணர்ந்த விதத்தில் இலங்கையில் தற்போதைய காலகட்டத்தில் இடம்பெறுவனவற்றைக் குறிப்பிடாமல் இந்த கட்டுரை முழுமை அடையாது போய்விடும். நான் 2017ஆம் ஆண்டு கேள்வி எழுப்பிய சில சம்பவங்களை இதன் ஊடாக குறிப்பிடுவதற்கு முயல்கின்றேன். கொழும்பில் மற்றும் அதனை அண்மித்த சிறைச்சாலைகளில் நடாத்தப்பட்ட கூட்டுப் படுகொலைகளுக்கு எதிராக செயற்படுத்தி வந்த அமைப்பைச் சேர்ந்த ஒருவரின் வீட்டின் மீது துப்பாக்கிச்சூடு நடாத்தப்பட்டமை, இனம்தெரியாத நபர்களினால் மனித உரிமைகள் தொடர்பான சட்டத்தரணி ஒருவருக்கு தொலைபேசி அழைப்பு ஏற்படுத்தி கொலை மிரட்டல் விடுத்தமை மற்றும் சிறுபான்மையினரின் மதங்களுக்கு எதிராக மேற்கொள்ளப்படுகின்ற இன்னல்களுக்கு எதிராக செயற்பட்டு வந்த சடத்தரணி ஒருவரை நீதித்துறை அமைச்சர் மிரட்டல் விடுதல், பல மாதங்களாக தொழிற்சங்க வேலை நிறுத்த நடவடிக்கையில் ஈடுபட்டிருந்த தொழிற்சங்கத் தலைவரை ஒருவரைக் கடத்திசென்றமை, முன்பு நடந்த யுத்தத்தினால் வட மாகாணம் அழிவுக்கு உட்படுத்தபடுத்தப்பட்டமை, போராட்டத்தில் ஈடுபட்டு வந்த காணாமல் ஆக்கப்பட்டவரின் மனைவியொருவருக்கு அழுத்தங்கள் பிரயோகித்தமை, யுத்தத்தின் காரணமாக இறந்தவர்களின் நினைவேந்தல் செய்வதை நிறுத்துதல் மற்றும் ஏற்பாட்டாளர்களை தொந்தரவுக்கு உள்ளாக்குதல் மற்றும் விசாரணைக்கு உட்படுத்தல் மற்றும் அரச நிறுவனமொன்றை புகைப்படம் எடுத்தமை தொடர்பாக இளைஞர்களை அழைத்து விசாரணை செய்து மிரட்டியமை,  ஊடக வியலாளர்களை விசாரணைகளுக்காக அழைத்தல் மற்றும் காணாமலாக்கப்பட்டவர்கள் தொடர்பாகவும் இராணுவமயமாக்கல் தொடர்பாகவும் எழுதுவதை தடுத்துநிறுத்த முற்பட்டமை போன்ற பல சம்பவங்கள் உள்ளன. தன்னிச்சையாக இணையதளங்களை முடக்கி வைத்தல் இவ்வாறான பல விடயங்களை என்னால் பட்டியலிட முடியும். எந்த ஒரு ஊடகவியலாளரும் 2017ஆம் ஆண்டு கொலைசெய்யவோ, காணாமலாக்கப்படவோ இல்லாவிட்டாலும் தெளிவாகவே அந்த வருடமும் கருத்துச் சுதந்திரத்திற்கு தடைகளை ஏற்படுத்திய வருடமாகவே அமைந்தது.

எக்னெலிகொட சுகர்தராஜன் மற்றும் ஏனைய பாதிக்கப்பட்டவர்களின் நீதிக்கான எதிர்பார்ப்புகள்

திருமதி எக்னெலிகொட அம்மையாரின் தைரியமான, உறுதியான போராட்டம், குறிப்பிடத்தக்க தேசிய மற்றும் சர்வதேசத்தின் கவனம், குற்ற விசாரணை திணைக்களத்தின் விசாரணைகள் காரணமாக 2016-2017ஆம் ஆண்டுகளில் எக்னெலிகொட காணாமலாக்கப்பட்ட சம்பவம் தொடர்பாக பலவிதமான தகவல்களை வெளிப்படுத்தக்கூடியதாக இருந்தது. ஆனாலும் இராணுவத்தினரின் குறைந்த பட்ச ஒத்துழைப்பு மற்றும் பொதுவெளியில் சந்தேக நபர்கள் சிறைவைக்கப்பட்டமை தொடர்பாக ஜனாதிபதி கேள்விக்கு உட்படுத்தியமையை அடுத்து பிரதான சந்தேக நபர்களை பிணை வழங்கி விடுவித்தல் போன்ற காரணங்களை அடிப்படையாக கொண்டு வழக்கின் நகர்வு படிப்படியாக பின்னடைவுக்கு கொண்டுசெல்லப்பட்டது. எக்னெலிகொடவின் காணாமல் ஆக்கப்பட்ட சம்பவத்தோடு ஒப்பிட்டுப் பார்க்கும்போது, பிரகீத் காணாமலாக்கப்படுவதற்கு 4 வருடங்களுக்கு முன் சுகிர்தராஜன் கொலைசெய்யப்பட்ட சம்பவத்திற்கு கிடைத்த தேசிய மற்றும் சர்வதேச கவனம் குறைவாகவே இருந்தது. அது தொடர்பாக தொடுக்கப்பட்ட வழக்கு விசாரணை நடவடிக்கைகள் முன்னேற்றம் அடையவில்லை. அது தொடர்பாக எந்த ஒரு நபரும் சந்தேகத்தின் பேரில் கைது செய்யப்படவில்லை என்பது ஆச்சரியத்தை ஏற்படுத்தக்கூடிய விடயமல்ல.

சுகர்தராஜன் கொலை செய்யப்பட்டு 14 வருடங்கள் கடந்து போயுள்ளன. எக்னெலிகொட கானாமலாக்கப்பட்டு 10 வருடங்கள் கடந்துள்ளன. சுகர்தராஜன் மற்றும் எக்னெலிகொட போன்றவர்களுக்கு இழைக்கப்பட்ட துன்புறுத்தல் மற்றும் அநீதிகளுக்கு பொறுப்பு கூறுவதாக உறுதியளித்த  நல்லாட்சி அரசாங்கம் 5 வருடங்கள் கழிந்து ஆட்சியில் இருந்தும் இறங்கியுள்ளது. ஆனாலும், அவர்கள் இருவருக்கும் போலவே, கருத்துக்களை வெளிப்படுத்தும் சுதந்திரத்தை மீறியதற்காக கறுப்பு ஜனவரியில் இரையாக்கப்பட்டவர்களுக்கு எதிராக வழக்குத் தாக்கல் செய்வதாலோ அல்லது குற்றத்தை ஒப்புக்கொள்வதன் மூலமோ ​உண்மை மற்றும் நீதியை ஏற்படுத்துவார்கள் என்ற எதிர்பார்ப்பு ஒரு தொலைதூர கனவாகவே இருக்கிறது


ஆசிரியர் குறிப்பு: மனித உரிமை செயற்பாட்டாளரான ருக்கி பெர்ணான்டோ எழுதி 2018 ஜனவரி 24ஆம் திகதி கிரவுண்விவ்ஸ் தளத்தில் Ekneligoda, Sugirtharajan and 24th January என்ற தலைப்பில் வெளிவந்த கட்டுரையின் தமிழாக்கம். கட்டுரையின் ஒரு சில பகுதிகள் காலத்திற்கேற்ப அப்டேட் செய்யப்பட்டுள்ளதென்பதை குறிப்பிட விரும்புகிறோம்.

එක්නැලිගොඩ, සුගීර්තරාජන් සහ ජනවාරි 24

First published on 24th January 2020 at https://www.vikalpa.org/?p=36686

වර්ෂ ගණනාවක් පුරා ශ්‍රී ලංකා නිදහස් මාධ්‍ය ව්‍යාපාරය සහ නිදහස් අදහස් ප්‍රකාශ කරන්නන් විසින් ජනවාරි මාසය “කළු ජනවාරිය” ලෙස නම් කර  ඇත. මෙය විවිධ මාධ්‍යවේදීන්ගේ ඝාතන , අතුරුදහන් වීම්, හිංසා කිරීම් මෙන්ම මාධ්‍ය ආයතන වලට පහර දීම් සියල්ල ජනවාරි මස සිදුවීම සන්දර්භයෙහි ලා සලකනු ලැබීය.

ජනවාරි මස 24 වැනිදා එවැනි අඳුරු දිනයකි. ත්‍රිකුණාමලයෙහි පදිංචි දමිළ මාධ්‍යවේදී සුබ්‍රමනියම් සුගීර්තරාජන්ගේ මහතා 2006 ජනවාරි මස 24 වන දින වෙඩි තබා ඝාතනය කරන ලදී. කොළඹ පදිංචි සිංහල කාටූන් ශිල්පී සහ මාධ්‍යවේදී ප්‍රගීත්  එක්නැලිගොඩ මහතා ද 2010 ජනවාරි මස 24 වන දින අතුරුදහන් විය.

මතකයෙන් ගිලිහී ගිය  මාධ්‍යවේදීයෙකුගේ ඝාතනය : සුබ්‍රමනියම් සුගීර්තරාජන්

SSR ලෙස වඩා ප්‍රකට සුගීර්තරාජන් මහතා දිනපතා පළවන දමිළ පුවත්පතක් වන සුදර් ඔලි හි අර්ධකාලීන ප්‍රාදේශීය  මාධ්‍යවේදීයෙකු ලෙස ක්‍රියා කළේය. ඔහු දෙදරු පියෙකි. තවත් මාධ්‍යවේදියෙකු සහ SSR මහතා ගේ සමීප මිත්‍රයෙකු මා SSR මහතා ට වෙඩි තබා ඇති ස්ථානය ට රැගෙන යන ලදි. එය ආසන්න වශයෙන් ආණ්ඩුකාරවරයා ගේ කාර්යාලයට මීටර් 100ක දුරින් සහ ඔහුගේ ම නිවසට මීටර් 200 ක දුරිනි. SSR මහතා ගේ තවත් මිතුරෙකු වන මාධ්‍යවේදීයෙකු පවසා සිටියේ SSR මහතා මෑතක සිට අනාරක්ෂිත භාවයෙන් පෙළෙමින් සිටි බවත් එම නිසා වෙනත් ස්ථානයක ඇති ආරක්ෂිත නිවසක් සොයමින් සිටි බවය. ඇත්තෙන්ම නිවසක් සොයා ගෙන තිබුණ ද ඔහු එයට පිටත් ව යාමට ප්‍රථමයෙන් ඝාතනය ට ලක් විය. මා කතා කළ සියලුම දෙනා ප්‍රකාශ කර සිටියේ ඔහුගේ ඝාතනය ට ආසන්නතම හේතුව විය හැක්කේ “Trinco 5 Case” ලෙස ප්‍රසිද්ධ වූ 2006 ජනවාරි මස දෙවන දින ත්‍රිකුණාමලය වෙරළේ දී ඝාතනය කරන ලද තරුණයින් පස් දෙනාගේ ඡායාරූප ගැනීම යි. මා හඳුනන SSR මහතා ගේ තවත් මිතුරෙකු ප්‍රකාශ කර සිටියේ ජනවාරි මස දෙවන දින උදෑසන SSR මහතා තමාට මෘතශරීරාගාරයේ තැම්පත් කර ඇති ත්‍රිකුණාමලය වෙරළේ දී ඝාතනය කරන ලද තරුණයින් ගේ මෘත ශරීරවල ඡායාරූප ගැනීම ට අවශ්‍ය බව තමාට පවසා සිටි බවයි. අප පොදු මිතුරා SSR මහතා කැමරාවක් ද සහිතව රෝහලට ඇරලවා ඇත. ඔහුට අනුව හමුදාව විසින් මියගිය තරුණයින් ගේ පවුලේ ඥාතීන් ට තබා කිසිවෙකුටත් මෘත ශරීරාගාරයේ ඇති සිරුරු බැලීමට ඉඩ සලසා නොමැත. නමුත් SSR මහතා විසින් බල කර ඇති අතර ඔහු විසින් ලබා ගනු ලැබූ ඡායාරූප ජනවාරි මස 4වන දින සුදර් ඔලි පුවත්පතෙහි පළ විය. තරුණයින් වෙඩි තබා ඝාතනය නොවූ ලෙස පෙන්නුම් කර තිබූ ඡායාරූප මතභේදයට ලක් කරමින් ඔවුන්ගේ සිරුරුවල තිබූ වෙඩි සලකුණු SSR මහතා ගේ ඡායාරූප වලින් මොනවට පිළිබිඹු වී තිබිණි.  Reporters sans Frontieres (RSF)  විසින්  ප්‍රකාශ කර සිටියේ SSR මහතා ගේ ඝාතනය ට පෙර දින ද ඔහු විසින් ත්‍රිකුණාමලය ප්‍රදේශයේ EPDP ඇතුලු දමිළ පාර්ලිමේන්තු කණ්ඩායම් මඟින් සිදු කරන ලබන විවිධ හිංසා පීඩා කිරීම් සම්බන්ධයෙන් විස්තර කරන ලද බවයි.

ත්‍රිකුණාමලය ප්‍රදේශයේ පදිංචි SSR මහතාගේ මාධ්‍යවේදී මිතුරෙකු මා හට ඔහුගේ සහ SSR මහතාගේ සම්බන්ධය පිළිබඳ වත් ඔහුගේ මරණයෙන් පසු තත්වය පිළිබඳවත් පවසා සිටියේ ය. ඔහු කියා සිටියේ SSR මහතාගේ ඝාතනය දැන ගත් සැනින් ඝාතනය සිදු වූ ස්ථානය ට තමා ගිය බවත් පසුව සිරුර බැලීමට රෝහලට හෝ අවමංගල්‍යයට වත් සහභාගී වීමට බිය වූ බවයි. දින දෙකකට පසු ඔහුට “සතුරන් නැසීමේ බලවේගය” හෙවත් “Force destroying the Enemy” යනුවෙන් වන කණ්ඩායමකින් ලිපියක් ලැබී තිබේ. එම ලිපිය මඟින් තමාට වන්නි කොටි ත්‍රස්තවාදීන් සඳහා ප්‍රචාරක කටයුතු කරන බව ට චෝදනා එල්ල කර ඇති බවත් එවැන්නන් තිදෙනෙක් හඳුනා ගෙන ඇති බවත්, එක් අයෙකු ට (සුගීර්තරාජන් මහතා) තීන්දුව ක්‍රියාත්මක කර ඇති බවත් ප්‍රකාශ කර ඇති අතර තමාට ද ඊළඟ අවස්ථාව ඇති බැවින් දින ගණන් කරමින් සිටින්න යැයි අනතුරු අඟවා ඇත.

මාධ්‍යවේදීයෙකුගේ අතුරුදහන් වීම: ප්‍රගීත්  එක්නැලිගොඩ

SSR මහතා මෙන්ම ප්‍රගීත් එක්නැලිගොඩ මහතා ද තම කාටූන් චිත්‍ර සහ ලිපි මඟින් විවිධ විචාර සහ හෙළිදරව් කිරීම් සිදු කළ බැවින් අදාළ පුද්ගලයන්ගේ උදහසට ලක් ව සිටි අයෙකි. එක්නැලිගොඩ මහතා ද පුතුන් දෙදෙනකුගේ පියෙකි. අපරාධ විමර්ශන දෙපාර්තමේන්තුව CID මඟින්  අධිකරණයට ඉදිරිපත් කරන ලද වාර්තා වලට අනුව එක්නැලිගොඩ මහතා කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයේ  රාජගිරිය ප්‍රදේශයේ දී හමුදා බුද්ධි අංශ සාමාජිකයන් විසින් පැහැර ගෙන ගොස් ගිරිතලේ හමුදා බුද්ධි අංශ කඳවුරේ තබා ඔහු විසින් එවකට ජනපති මහින්ද රාජපක්ෂ මහතාගේ පවුල සම්බන්ධව රචනා කරන ලද ග්‍රන්ථයක් පිළිබඳව ප්‍රශ්න කිරීම් වලට ලක් කර ඇත. අපරාධ විමර්ශන දෙපාර්තමේන්තුව මඟින් සිදු කළ විමර්ශන වාර්තාවලට අනුව පැහැර ගැනීම සිදු කළ පුද්ගලයන් විසින් තම ගමන නිසි වාර්තා තැබීමකින් තොරව හා අදාළ ගමන් ගත් වාහන සම්බන්ධයෙන් තොරතුරු  සටහන්නො නොකොට  විසි පස් වන දින සිට විසිහත් වන දින පස්වරුව දක්වා අක්කරෛපත්තුව සිට ගිරිතලේ දක්වා ඔහු රැගෙන ගොස් තිබේ. නීතිපති දෙපාර්තමේන්තුව වෙනුවෙන් මෙම නඩුව පැවරු අපරාධ විමර්ශන දෙපාර්තමේන්තුව සහ රාජ්‍ය නීතිඥයින් විසින් දිගින් දිගටම අධිකරණය හමුවේ කියා සිටියේ හමුදාව මඟින් සාවද්‍ය තොරතුරු සපයන බවත්, සාක්ෂි ඇති බව ප්‍රතික්‍ෂේප කරන බවත්, සාක්ෂි සැපයීම ප්‍රමාද කරන බවත් සහ විමර්ශන කටයුතු සහ අධිකරණය නොමග යවන බවත්ය. ඔවුන් තවදුරටත් ප්‍රකාශ කර සිටියේ හමුදාව විසින් විමර්ශන කටයුතු කෙරෙහි අවම සහයෝගයක් දක්වමින් බාධා එල්ල කරන බව සහ සාක්ෂිකරුවන්ට ද බලපෑම් එල්ල කරන බවත් ය. 2010 ජනවාරි 25 එක්නැලිගොඩ මහතා ව ගිරිතලේ හමුදා කඳවුරේ දී දුටු  සහ ප්‍රශ්න කරන ලද ප්‍රධාන සාක්ෂිකරුවකු විසින් ගිරිතලේ හමුදා කඳවුර තුළදී ඔහුගේ ජීවිතයට හානි සිදු කිරීමට දැරූ ප්‍රයත්නය පිළිබඳව පොලිසියට පැමිණිලි කර ඇත.

එක්නැලිගොඩ මහතා ගේ අතුරුදහන් වීම සම්බන්ධයෙන් සත්‍ය සහ යුක්තිය ඉල්ලමින් සිදු කරන ව්‍යාපාරයේ ප්‍රධාන ක්‍රියාකාරිනියක වන ඔහුගේ බිරිඳ වන සන්ධ්‍යා එක්නැලිගොඩ මහත්මියට විරුද්ධව පෝස්ටර් පත්‍රිකා එවකට ප්‍රසිද්ධ ස්ථාන වල ප්‍රදර්ශනය කොට තිබිණි.  සැකපිට අත් අඩංගුවට ගෙන ඇප මත නිදහස් කරන ලද නිලධාරීන් ගේ එදිරිවාදිකම් ද නොසලකා හරිමින් එතුමිය විසින් අධිකරණය කෙරෙහි පූර්ණ විශ්වාසය තබමින් තනිවම පවා අධිකරණය හමුවට සිය වරකට වඩා ගොස් ඇත. සැකකරුවන් ට පක්ෂ ව සිටින්නන් විසින් ද එතුමියට එදිරිවාදිකම් කර ඇති අතර මේ නිසා එක්නැලිගොඩ මහත්මිය විසින් එම බලපෑම් පිළිබඳව පොලිසියට වාර ගණනාවකදී  පැමිණිලි කර ඇත.  මින් එක් පැමිණිල්ලක් වුයේ බොදු බල සේනා සංවිධානයේ මහලේකම්  ගලබොඩ අත්තේ ඥානසාර හිමිට විරුද්ධ පැවති නඩු  විභාගයයි. මැදිහත් සමාදානයක් හෝ කරුණු සමථයකට පත් කිරීමක් වෙනුවට අධිකරණ ක්‍රියාවලියක් මඟින් සාධාරණය ඉටු කර ගැනීම සඳහා ඇය විසින් මෙම අධිකරණ ක්‍රියාවලියට ඒ අනුව එළඹිණි.

ප්‍රකාශනයේ නිදහස 

මා හට හැඟී යන අයුරින් ශ්‍රී ලංකාවේ මෑතකාලීනව ඇති වූ සිදුවීම්  පිළිබඳව සඳහන් නොකිරීමෙන් මෙම ලිපිය අසම්පූර්ණ විය හැක. 2017 වසරේදී මා හට ඉතා ප්‍රබල සහ සැලකිය යුතු තරමේ හැඟීමක් ඇති කළ සිද්ධි කිහිපයක් හරහා මා මෙය සිදු කිරීමට මම ප්‍රයත්න දරමි. කොළඹ  අවට වෙසෙන  බන්ධනාගාර සමූහ ඝාතනයකට විරුද්ධව හඬ නඟන ව්‍යාපාරයක නිරත වන පුද්ගලයෙකු ගේ නිවසට වෙඩි තැබීම,  මානව හිමිකම් නීතීඥයකු ට නාඳුනන දුරකථන ඇමතුම් වලින්  මරණ තර්ජන කිරීම, තවත් එවැනිම මානව හිමිකම්  නීතීඥයකු ට එවකට අධිකරණ අමාත්‍යවරයාගෙන් අන්‍ය ආගම් කෙරෙහි ඇති පීඩන වලට එරෙහි වීම සම්බන්ධයෙන් තර්ජන එල්ල වීම සහ මාස ගණනක සේවක වර්ජනයක් අතරතුර වෘත්තීය සමිති නායකයෙකු ද පැහැර ගෙන ගොස් තිබීම එයින් කීපයකි. උපවාසයේ නිරතව සිටි අතුරුදහන් වූවකුගේ බිරිඳ පීඩාවට ලක් වීම, යුද්ධය නිසා මියගිය අයගේ සැමරුම නැවත්වීම, එහි සංවිධායකයන්ට හිරිහැර කීරීම සහ විමර්ශනයට භාජනය කිරීම , රාජ්‍ය ආයතනයක් ඡායාරූප ගත කිරීම සම්බන්ධයෙන් පොලිසිය විසින් තරුණයින් පිරිසක් ප්‍රශ්න කර තර්ජනය කිරීම, මාධ්‍යවේදීන් ප්‍රශ්න කිරීම් වලට කැඳවීම,  ඔවුන් විසින් අතුරුදහන් වීම සහ හමුදාකරණය සම්බන්ධයෙන් සිදු කෙරෙන විමර්ශන වාර්තා කිරීමෙන් වැළැක්වීම සහ තවත් කරුණු මේ අතර වේ. අත්තනෝමතික ලෙස වෙබ් අඩවි අවහිර කෙරිණි.    කිසිඳු මාධ්‍යවේදීයෙකු 2017 වසරේදී  ඝාතනය හෝ අතුරුදහන් වූවේ නොමැති වුවත් පැහැදිලිවම එය නිදහස් අදහස් ප්‍රකාශනය අවහිර කළ වසරක් ම විය. (මෙහි මුල් ඉංග්‍රීසි  ලිපිය  2018 දී පළ වූ හෙයින් 2017 සිදුවීම් පමණක්  පාදකකොට ගෙන  ලියුම්කරු විසින් මෙය ලියා ඇති බව සළකන්න).

එක්නැලිගොඩ, සුගිර්දරාජන් සහ අනෙකුත් වින්දිතයන්ගේ යුක්තිය වෙනුවෙන් වනඅපේක්ෂාව 

එක්නැලිගොඩ මහත්මිය ගේ ධෛර්යසම්පන්න, අධිෂ්ඨානගත  ව්‍යාපාරය සහ සැලකිය යුතු ජාතික සහ ජාත්‍යන්තර අවධානය සහ අපරාධ විමර්ශන දෙපාර්තමේන්තුවේ  විමර්ශන කටයුතු හේතුවෙන් 2015-2016 වසර තුළදී  එක්නැලිගොඩ මහතා ගේ අතුරුදහන් වීම සම්බන්ධයෙන් විවිධ කරුණු අනාවරණය කර ගැනීමට හැකි විය.  නමුත් හමුදාවෙන් ලද හීන සහයෝගය සහ එවකට ජනපති ප්‍රසිද්ධියේ සැකකරුවන් සිර භාරයේ රඳවා ගැනීම ප්‍රශ්න කිරීමෙන් අනතුරුව මූලික සැකකරුවන් ඇපමත නිදහස් වීම යන කරුණු පදනම් කරහෙන නඩුවේ  වර්ධනය ක්‍රමයෙන් හීන වීමටත් පසුබට වීමටත් ලක් විය. එක්නැලිගොඩ මහතාගේ අතුරුදහන් වීමට සාපේක්ෂ ව ඊට වසර 4කට පෙර සිදු කරන ලද සුගර්තරාජන් මහතා ගේ ඝාතනය ට ලැබුණු ජාතික හා ජාත්‍යන්තර අවධානය අඩුය. ඒ සම්බන්ධයෙන් ඇති නඩුව සහ විමර්ශන කටයුතු වර්ධනයක් නොපෙන්වුවා සේම  ඒ සම්බන්ධයෙන් කිසිඳු සැකපිට අත් අඩංගුවට ගැනීමක් ද නොමැති වීම පුදුමයට කරුණක් නොවේ.

සුගීර්තරාජන් මහතා ඝාතනයට ලක්වී වසර 14 ක් ගත වී ඇත.  එක්නැලිගොඩ  අතුරුදහන් වී වසර 10 ක් ගත වී ඇත. සුගර්තරාජන් සහ එක්නැලිගොඩ  හට සිදු වූ හිංසනයන් වැනි අසාධාරණකම් වලට වගකීමක් පොරොන්දු වූ “යහපාලන” වරම ලද ආණ්ඩුව දැන් තම පාලන කාලය හමාර කොට තිබේ.නමුත් දැන්, ඔවුන් දෙදෙනාට මෙන්ම, කළු ජනවාරියේ සිදුවූ  තවත් බොහෝ අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමේ නිදහස උල්ලංඝනය කිරීම් වෙනුවෙන් , නඩු පැවරීමෙනුත්, වරද පිළිගැනීම සිදුවීම හරහාත්  සත්‍යය සහ යුක්තිය උදෙසා ඇති අපේක්ෂාවන් ඉටු වේ යයි සිතීම අඳුරු සහ දුරස්ථ සිහිනයක්ව තිබේ.

සංස්කාරක සටහන:  මානව හිමිකම්රු ක්‍රියාධරයෙකු වන රුකී  ප්‍රනාන්දු විසින් 2018 ජනවාරි 24 දින අප සහෝදර GroundViews  වෙබ් අඩවියට යන ලද Ekneligoda, Sugirtharajan and 24th January   නම් ඉංග්‍රීසි ලිපියෙහි පරිවර්තනයකි. සංස්කාරක මණ්ඩලය විසින් මුල් ඉංග්‍රීසි ලිපියේ සඳහන්  ඇතැම් කරුණු  යාවත්කාලින කොට තිබෙන බව සලකන්න.

Ekneligoda disappearance – 10 years struggle for truth and justice

First published on 24th January 2020 at https://groundviews.org/2020/01/24/ekneligoda-disappearance-10-years-struggle-for-truth-and-justice/

Today, 10th January 2020, is 10 years since the disappearance of journalist and cartoonist Prageeth Ekneligoda. It also marks 10 years of struggle for truth and justice by his wife, Sandya Ekneligoda and two young sons.

Investigative reports by the Criminal Investigation Department (CID) to the Homagama Magistrate Courts indicate that Ekneligoda was abducted from Rajagiriya in the Colombo district by Army Intelligence personnel, and taken to Giritale Army Intelligence camp in Polonnaruwa district. There he had been questioned about a book related to Rajapaksha family – which includes present President Gotabhaya and former President Mahinda. Army Intelligence personnel have been arrested as suspects and released on bail. Both the CID and State Counsel leading the case on behalf of the Attorney General’s (AG) department, had repeatedly told courts of the Army providing false information, denying possession of evidence, delaying production of evidence and misleading investigations and courts. They had also reported a lack of cooperation and obstructions towards investigations from the Army, and intimidation of witnesses. A key witness, who had seen and questioned Ekneligoda in the Giritale camp on 25th January 2010, has complained to the Police about a conspiracy to harm his life from the Giritale camp.

The trial for the 2010 January abduction began in November 2019, at a three judge special high court trial at bar, in Colombo. Nine accused are being prosecuted. Separately, in December 2019, trial began in Homagama High Court in relation to abduction of Prageeth in 2009.

Sugirtharajan – killing of Tamil jourmalist on 24th January 2006

Four years before Prageeth’s abduction, in 2006, on the same day, 24th January, Sugirtharajan, popularly known as SSR, a part-time provincial journalist working for the Tamil language daily Sudar Oli, was killed. Like Prageeth, he was a father of two children. He was shot less than 100 meters from the Eastern Governor’s office and about 200 meters from his own house. Before the killing, SSR had been feeling insecure and wanted to find a safer house in a different location. A house had been identified, but he was killed before he could actually move. The reason appears to be the photos he took of 5 youth murdered on the beach of Trincomalee on 2nd January 2006, popularly known now as the “Trinco 5 case”. The military was trying to prevent anyone, even the families of the youth, access to the mortuary to see the bodies, but SSR had persisted. The photos he took were published on “Sudar Oli” newspaper on 4th January 2006. They had shown clear gunshot wounds, thus, disputing the version that the youth had not been shot dead. Reporters sans frontières (RSF) had noted that SSR had also detailed the abuses committed by Tamil paramilitary groups including the EPDP in the Trincomalee region, the day before his murder. One journalist friend of SSR in Trincomalee said he had spontaneously rushed to the spot of the killing when he heard the news, but later, was too scared to go to the hospital to see the body or even for the funeral. Two days later, he had got a letter, from group called “Force destroying the Enemy”. The letter had accused him of canvassing for Vanni Tigers, that 3 such persons had been identified, verdict had been delivered and implemented on one person (Sugirtharajan) and that he should count his days, as he was going to be the 2nd.

Death threats to journalists and continuing violations of free expression

Yesterday, 23rd January 2020, seven Tamil journalists in Eastern district of Batticaloa were threatened with death, through a leaflet left at the Batticaloa Press Club. A police complaint was lodged, but no protection was offered by the police. About 30 incidents threatening freedom of expression had been reported in local media in 2019, including arrests, questioning, assaults, threats, intimidations, and restrictions of journalists, media personnel, writers, artists and raids on media offices. Also in 2019, during the time of the former president, the state owned TV “Rupavahini” was reported to have been brought under Ministry of Defense and the ICCPR Act was used and threatened to be used against writers. Self-censorship has re-emerged after the presidential elections.

New challenges for truth and justice

There has been some progress in perusing justice for Prageeth, but there is also uncertainties and fears that the progress achieved may not be sustained through the two trials which have just began. After the November 2019 presidential elections, there has been dramatic changes in the CID whose investigations and reports to Homagama courts had enable the trial to commence. A top investigator in the CID had fled the country and the Director of the CID was transferred. During the presidential election campaign, the present President had pledge to release all war heroes.

Compared to Ekneligoda, there has been very little national and international interest about Sugirtharajan, murdered four years before Ekneligoda disappeared. Not surprisingly, there is no progress in investigations and no arrests. Justice for Sugirtharajan is unlikely, as it is for killing numerous other journalists and disappearances of tens of thousands of Sri Lankans.

On 17th January 2020, the new President followed in the footsteps of former Prime Minister Ranil Wickramasinghe in making casual, insensitive and irresponsible statements that disappeared Sri Lankans are dead, without providing details of how, where, when and at whose hands they died to families. He seems to be ignoring the efforts of families of disappeared – some Tamil families have been at continuous roadside protests in the North for nearly three years, others have perused court actions in North and South, held discussions with the political leaders including former President, and involved in variety of initiatives to know the truth – about their disappeared sons, daughters, brothers, sisters, husbands and even grandchildren. The President had also chosen to refer to them as “missing” and tell this to the UN Resident Coordinator instead of to the families of disappeared. The President also says “Most of them had been taken by the LTTE or forcefully conscripted”. It is true that LTTE had taken away many, but many families of disappeared have personally seen their family members and others they knew been taken away by the Army after surrendering at the end of the war – this includes children and a Catholic Priest. They have stated this to Presidential Commissions of Inquiry appointed by Gotabaya’s brother Mahinda Rajapakse and also in Sri Lankan courts. President’s statement saying that death certificates will be issued is also very much concerning, as families only want to have death certificates after knowing for sure their family member are dead, such as by seeing the body, ascertaining identity of remains and / or knowing circumstances of the death. It is also a step backwards from the 2016 amending of the registration of deaths (temporarily provisions) Act no. 19 of 2010 to facilitate issuance of temporary “certificates of absence” till fate and whereabouts of disappeared persons are confirmed.

Signs of hope

In this bleak scenario, there are signs of hope – journalists and others who continue to reveal uncomfortable truths, ask difficult questions, challenge the powerful and the rich and expose past and ongoing abuses such as corruption, militarization, environmental problems, repression of religious and ethnic minorities etc. Many survivors, victim’s families and affected communities continue to pursue truth and justice. On 28th January, media freedom organizations have organized the annual “Black January” commemoration. Despite fears, defiance and resistance is alive and must be nurtured.

Prageeth Ekneligoda’s wife, Sandya Ekneligoda is an icon of defiance, resistance and hopes for justice. A symbol of the power of the vulnerable, overcoming the vulnerabilities of the powerless.  She had braved death threats to her and children, intimidations, discrediting to pursue truth and justice. Hostile posters had appeared in public places against her and there has been online vilifications. Around 2012, she was subjected to harsh questioning in courts by a Deputy Solicitor General at the Attorney General’s Department, implying her search for truth and justice for her husband was bringing the country into disrepute. When Mr. Mohan Peiris, the head of the then Government’s delegation to the UN Committee Against Torture claimed that Prageeth was living abroad, Sandya wrote to the Committee to make further inquiries and in Sri Lanka, persisted in getting Mr. Peiris to testify in courts. She has been in courts more than 100 times, sometimes alone, despite the hostility of suspects and accused from Army Intelligence (and their supporters). When she was threatened inside court premises by Buddhist Monk Galaboda Ethhe Gnanasara, leader of the Bodu Bala Sena, she complained to the police, and later resisted attempts to “settle” the case through mediation. The Magistrate at that time, also complained about the Monk’s behavior in courts on that day and the Monk was convicted for both cases. The former President pardoned the monk, but Sandya is now challenging that pardon in courts. As a mother and a wife, Sandya wrote to the then President Mahinda Rajapakha’s wife, appealing for the first lady’s interventions to help find Prageeth. She stood outside the parliament with her teenaged son and distributed appeals to parliamentarians. She and her son went to the Galle Literary Festival and distributed appeals to the writers and others gathered there. She took the initiative in organizing numerous protests and vigils in Colombo. When it became obvious that Army was not cooperating with the investigators, Attorney General’s Department and courts, Sandya met the then Army Commander personally to appeal for help. She also met with diplomats, UN officials, international organizations and foreign journalists to generate international support to seek truth and justice. She worked with Prageeth’s friends and concerned people to publish books with his articles and cartoons. She also supported Tamil families of disappeared in their struggles, visiting and joining them in protests in the North and talking about their struggles in her own work. And alongside all of this, she also had to struggle to bring up her two teenaged sons, now young adults, trying to fill the void of the disappeared father.

Although I never knew Prageeth personally, in the last ten years, I had spent some significant amount of time with Sandya. Often on the streets at vigils, protests, religious events – in Colombo, but also in North with Tamil families of disappeared. Also in courts, at seminars, meetings. At the UN and with diplomats, foreign journalists. Sometimes interpreting for her. And at her house. This ten year long association with Sandya has been very challenging – her energy, proactive and regular initiatives, courage, determination is difficult to keep up with. But it’s also been one of the most rewarding and inspiring experiences for me as an activist.

ජිවිත ආරක්ෂාව පතා ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණි සරණාගතයන්ට රැකවරණය නොදීමට තරම් ඡන්ද ප්‍රචාරණය වැදගත්ද?

First published at https://www.vikalpa.org/?p=36085 on 8th Nov. 2019

මගේ පාකිස්තාන ජාතික යෙහෙළියක පසුගිය සති අන්තයේ මට එවූ කෙටි පණිවිඩයක “කරුණාකර මගේ පවුල බේරාගන්න!” යනුවෙන් ආයාචනා කොට තිබුණි. ඇය එලෙස සඳහන් කර සිටියේ ක්‍රිස්තියානි ආගමිකයන් වීම හේතුවෙන් පීඩා විඳ, පසුව පාකිස්තානයෙන් පලා ආ, ළමයින් තුන්දෙනෙකු ඇතුලුව හත්දෙනෙකුගෙන් සමන්විත ඇගේ පවුල පිළිබඳවයි. ඔවුන් සිය ජීවිතාරක්ෂාව බලාපොරොත්තුවෙන් ඔක්තෝබර් 27 වැනි දින උදෑසන කටුනායක ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළට ගොඩබැස්ස නමුත්, ශ්‍රී ලංකා ආගමන නිලධාරීන් විසින් රඳවා තබාගැනීමෙන් පසු, ඔක්තෝබර් 28 වැනි දින රාත්‍රියේ නැවත පිටුවහල් කරන කිරීම හේතුවෙනි.

ඒ සති අන්තයේම මට ලැබුණු තවත් කෙටි පණිවිඩයක “අපිට උදව් කළ හැකි කවුරුහරි ඉන්නවාද?” යනුවෙන් විමසා තිබුනේ පාකිස්තාන් ජාතික “අහ්මදි” ආගමික පසුබිමක් ඇති පවුලකි. ඔවුන් ද, පාකිස්තානයේ ඔවුන් ලක්වන පීඩාවලින් මිදීමේ අරමුණින් ආරක්ෂාව පතා ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණි අය යි. නමුත් ඔවුන්ව ද නැවත පිටුවහල් කරන ලදී.

ඔවුන්ගේ බැරෑරුම් ආයාචනාවන්ට පිළිතුරු ලෙස, මම එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ සරණාගතයන් පිළිබඳ මහකොමසාරිස් කාර්යාලයේ ශ්‍රී ලංකා කාර්යාලයේ ප්‍රධානියා ද, එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ ශ්‍රී ලංකාවේ නිත්‍ය නියෝජිත සහ මානව හිමිකම් කොමිසම ද සම්බන්ධ කරගත්තෙමි. නමුත් ඔවුන්ගේ උත්සාහයන් ද නිෂ්ඵල කරමින්, ඒ පවුල් රටින් පිටමං කරන ලදී. මිතුරු සම්බන්ධතා හරහා අගමැතිවරයා ඇතුලු ආණ්ඩු පක්ෂ මන්ත්‍රීවරුන් ද සම්බන්ධ කරගත් නමුත්, ඔවුන් කියා සිටියේ ඔවුන් ජනාධිපතිවරණ ප්‍රචාරණ ව්‍යාපාරවල කාර්යබහුල බැවින් සහ මේ අවස්ථාවේ එම පවුල්වලට උපකාර කිරීම ඔවුන්ගේ අපේක්ෂකයන්ට අවාසි සහගත විය හැකි බව යි. සිය ජීවිතවල ආරක්ෂාව පතා ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණි පවුල් දෙකක ආයාචනාවලට වඩා ඡන්ද ප්‍රචාරණ  වැදගත් වූ බව ඉන් පැහැදිලි විය.

තාවකාලික රැඳීසිටින්නන් පිටුවහල් කිරීම ආණ්ඩුවේ ප්‍රතිපත්තිය බවත්, මේ හැර වෙනත් තාවකාලික රැඳීසිටින්නන් ද පිටුවහල් කිරීමට ලක් වූ බවත් මට දැනගන්නට ලැබිණි.

මෙලෙස පිටුවහල් කළ පවුල් දෙකම ගුවන්තොටුපළේ රඳවා තබාගත් කාලය අතරතුර තාවකාලිකව රැඳීසිටීම අපේක්ෂාවෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ එක්සත් ජාතීන්ගේ සරණාගතයන් පිළිබඳ මහකොමසාරිස් කාර්යාලයට අයැදුම් කර තිබුණි. ඔවුන්ව පිටුවහල් කිරීම, තාවකාලික රැඳීසිටින්නන්ව ඔවුන් පැමිණි රටවලට නැවත පිටුවහල් නොකිරීම පිළිබඳ ප්‍රතිපත්තිය සපුරා උල්ලංඝනය කිරීමකි.

එමෙන්ම සරණාගතයන් සහ තාවකාලිකව රැඳීසිටීම අපේක්ෂාවෙන් එන පුද්ගලයන්ට අවශ්‍ය පහසුකම් සැලසීමේ එක්සත් ජාතීන්ගේ සරණාගතයන් පිළිබඳ මහකොමසාරිස් කාර්යාලයේ න්‍යායපත්‍රය ක්‍රියාත්මක කිරීමට ශ්‍රී ලංකා රජය විසින් කැප වී ක්‍රියා කළ යුතු බව පෙන්වාදෙන, 2005 දී ශ්‍රී ලංකා රජය සහ එක්සත් ජාතීන්ගේ සරණාගතයන් පිළිබඳ මහකොමසාරිස් කාර්යාලය අතර ඇතිකරගත් අවබෝධතා ගිවිසුම ද, සරණාගතයන් පිළිබඳ මහකොමසාරිස් කාර්යාලය ට තාවකාලික රැඳීසිටින්නන් සඳහා “බාධා රහිත ප්‍රවේශයක්” තහවුරු කළ යුතු බව එහි විශේෂයෙන් සඳහන් කර ඇති 4 වන වගන්තිය ද, මින් බරපතල ලෙස උල්ලංඝනය වේ. කෙසේ වුවද, ඉහත කී අවස්ථාවල දී එම සරණාගතයන්ට එක්සත් ජාතීන්ගේ සරණාගතයන් පිළිබඳ මහකොමසාරිස් කාර්යාලය සමඟ සම්බන්ධ වීමේ අවස්ථාව අහිමි කර තිබුණි.

ඉහත කී තාවකාලික රැඳීසිටින්නන් ගැන වූ එ.ජා. සරණාගතයන් පිළිබඳ මහකොමසාරිස් කාර්යාලයේ න්‍යායපත්‍රය සම්බන්ධ අවබෝධතා ගිවිසුමේ ලක්ෂණ 2006 වසරේ ජූනි මස 01 වැනි දින සිට බලපැවැත්වෙන පරිදි එම වසරේම මැයි මස 30 වැනි දින ශ්‍රී ලංකාවේ විදේශ අමාත්‍යාංශය සහ එ.ජා. සරණාගතයන් පිළිබඳ මහකොමසාරිස් කාර්යාලය අතර අත්සන් කළ යොමුකිරීම් අනුදේශ අනුසාරයෙන් වැඩිදුරටත් විස්තර කෙරිණි. යොමුකිරීම් අනුදේශවල 5 (a) වගන්තියට අනුව, තාවකාලික රැඳීසිටීමේ අරමුණින් පැමිණෙන අය සඳහා උපදේශන සැසියක් පැවැත්වීමට එ.ජා. සරණාගතයන් පිළිබඳ මහකොමසාරිස් කාර්යාලයට අවස්ථාව ඇති අතර, ඉන්පසු ඔවුන්ව සැලකිල්ලට ලක්විය යුතු පුද්ගලයන් ලෙස ලියාපදිංචි කරගෙන, සති 2කට බලපැවැත්වෙන තාවකාලික රැඳීසිටීම සඳහා වූ සහතිකයක් නිකුත් කළ යුතු ය. යොමුකිරීම් අනුදේශවල 5 (b) වගන්තියට අනුව, ජාතික ආරක්ෂාව, මහජන සාමය සහ ශ්‍රී ලංකාවේ ජාත්‍යන්තර බැඳීම් යන කරුණු මත, තාවකාලික රැඳීසිටීම සඳහා වූ සහතිකය එ.ජා. සරණාගතයන් පිළිබඳ මහකොමසාරිස් කාර්යාලය විසින් නිකුත් කර එය ආගමන හා විගමන දෙපාර්තමේන්තුවට යොමුකිරීමෙන් පසු, යම් පුද්ගලයන් ශ්‍රී ලංකාවට ඇතුළත් කරගැනීමට එරෙහිව ආගමන හා විගමන දෙපාර්තමේන්තුව විසින් එ.ජා. සරණාගතයන් පිළිබඳ මහකොමසාරිස් කාර්යාලය වෙත විරෝධතා ගොනු කළ හැක. එමෙන්ම, යොමුකිරීම් අනුදේශයන්ට අනුව, මේ සිද්ධිය සම්බන්ධයෙන් සාකච්ඡා කිරීම පිණිස ආගමන – විගමන දෙපාර්තමේන්තුව, විදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශය සහ ශ්‍රී ලංකාවේ එ.ජා. සරණාගතයන් පිළිබඳ මහකොමසාරිස් කාර්යාලය අතර රැස්වීමක් පැවැත්විය යුතුව තිබුනද, අදාළ පවුල් දෙක සම්බන්ධයෙන් නම් මේ කිසිදු ක්‍රියාවලියක් අනුගමනය කෙරුණේ නැත.

රඳවා තබාගත් කාලය අතරතුර එම  පවුල්වලට සලකා තිබුනේ ඉතා අකාරුණික ලෙසිනි. උණ රෝගයෙන් සහ උදරයේ වේදනාවෙන් පීඩා විඳිමින් සිටි අහ්මදී පවුලේ කාන්තාවක ප්‍රතිකාර සඳහා රෝහලකට ඇතුළත් කරන ලෙසට කළ ඉල්ලීම් නොසලකා හරින ලද අතර, ගුවන්තොටුපළේ දී ඇයට යම් තරමකට වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ලබා දී තිබුණි. අසනීපයෙන් පෙළුණු මේ කාන්තාව දරුණු ලෙස ආතතියට හා කම්පනයට පත්ව සිටි අතර, ඉංග්‍රීසි කතා කළ නොහැකි ඇයව ඇගේ සැමියාගෙන් ද වෙන්කර තබන ලද බව ද වාර්තා වේ. ගුවන්යානයට නැගීම දැඩිව ප්‍රතික්ෂේප කරමින්, තමන්ව පිටුවහල් නොකරන ලෙස ආයාචනා කළ ක්‍රිස්තියානි ආගමික පවුල  ගුවන්යානයට බලහත්කාරයෙන් ඇදගෙන ගොස් තිබුණි.

අසනීප තත්ත්වයෙන් පෙළුණු, ගුවන්යානයට නැගීම ප්‍රතික්ෂේප කළ පුද්ගලයන්ව අදාළ ගුවන් ගමන සඳහා ගුවන්යානයට නංවාගැනීම මගින් ශ්‍රී ලංකා ගුවන් සේවයේ අපසහායකත්වය ද මේ අමානුෂික දුක්ඛාන්තයට දායක වී තිබුණු බව පැහැදිලිව පෙනී යයි. ඔවුන්ව රඳවා තබාගන්නා ලද්දේ බලහත්කාරයෙන් වීම සහ ශ්‍රී ලංකා රජය විසින් පිටුවහල් කිරීම සඳහා ගුවන්යානයට නංවා තිබීම යන සාධක පසෙක ලා, රඳවා තබා සිටි දින 2ක කාලය සඳහා ඇමරිකානු ඩොලර් 220ක් ගෙවන මෙන් ද අහ්මදී පවුලට බලකර තිබුණි.

යළි පාකිස්තානයට යාමෙන් පසු, එම අහ්මදි පවුල නැවත තර්ජනවලට මුහුණ දෙමින් සිටියි. ඔවුන්ට අනුව, ප්‍රදේශයේ සුන්නි මුස්ලිම් කණ්ඩායමක්, රට හැරදා යාමට ඔවුන් ගත් උත්සාහය ගැන පවසමින්, ඔවුන්ට පාඩමක් ලෙස ආගමික අපහාස චෝදනා මත රැඳවුම් භාරයට ගන්නා බවටත්, ඔවුන්ගේ දේපළ බලහත්කාරයෙන් පවරාගන්නා බවටත් ඔවුන්ට තර්ජනය කර තිබේ.

තාවකාලික රැඳීසිටින්නන් සහ සරණාගතයන් ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණෙන්නේ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය, කැනඩාව වැනි රටවල ස්ථිර පදිංචිය ලැබෙනතුරු මෙහි වාසය කිරීමට යි. ශ්‍රී ලංකාව තුළ ඔවුන්ගේ වාසය ද ඉතා අසීරු ය.රජය විසින් ඔවුන්ට මෙහි රැකියා කිරීම තහනම් කර ඇති අතර, ළමුන් සඳහා අධ්‍යාපනය ලැබීමේ පහසුකම් හෝ ආහාර, නවාතැන් පහසුකම් ද ලබාදෙන්නේ නැත. මේ පිරිසෙන් 2/3කට වැඩි ප්‍රමාණයක් පාස්කු ඉරිදා බෝම්බ ප්‍රහාරවලින් පසු රටෙන් පිටමං කළ අතර, සමහරු පහරදීම් සහ තර්ජනය කිරීම්වලට ද ලක්විය. කෙසේ වුවත්, ඒ තත්ත්වය පසුගිය මාස කිහිපයේ දී ක්‍රම ක්‍රමයෙන් හොඳ අතට හැරෙමින් පවතියි.

එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය 2014 වසරේ දී ශ්‍රී ලංකාවෙන් සරණාගතයන් පිටුවහල් කිරීමට විරුද්ධ විය. ඔවුන් දැන් කළ යුත්තේ ද එය යි. එමෙන්ම පෙර කී අවබෝධතා ගිවිසුම, යොමුකිරීම් අනුදේශ සහ සරණාගතයන්ව ඔවුන් පැමිණි රටවලට නැවත පිටුවහල් නොකිරීම පිළිබඳ ප්‍රතිපත්තිය යනාදියට නිසි ගරුත්වය ලබාදෙමින් කටයුතු කිරීමට ද ශ්‍රී ලංකා රජය පෙළඹවිය යුතු ය. ඡන්දදායකයන් නොවූවත්, සරණාගතයන් ද මනුෂ්‍යයෝ ය. දේශපාලකයන්, දේශපාලන පක්ෂ සහ ශ්‍රී ලාංකික පුරවැසියන් ලෙස අපි ඔවුන්ව ප්‍රතික්ෂේප කළ නොයුතු අතර, තාවකාලිකව මෙහි රැඳීසිටීමේ අරමුණින් මෙහි පැමිණෙන ඔවුන්ව සාදරයෙන් පිළිගෙන, අනුග්‍රහය සහ රැකවරණය සලසා දිය යුතු ය.

සංස්කාරක සටහන : ලියුම්කරු විසින් 2019 ඔක්තෝබර් 30 වැනි දා මුල්වරට Groundviews වෙබ් අඩවියේ මෙම ලිපිය ‘Sri Lanka resumes deportation of asylum seekers’ යනුවෙන් ඉංග්‍රිසි භාෂාවෙන් පළ කොට තිබේ.

Sri Lanka resumes deportation of asylum seekers

First published at https://groundviews.org/2019/10/31/sri-lanka-resumes-deportation-of-asylum-seekers/ on 31st October 2019

“Please save my family, please” was the message I received from a Pakistani friend last weekend. It was about her family of seven, including 3 children, who had fled Pakistan after facing persecution as Christians. They had arrived at the Katunayake airport on the morning of 25th October, seeking safety, but was detained and deported back by the Sri Lankan Immigration on the night of 28th October.

“Can anybody help us” was also a message I got in the weekend – from a Pakistani Ahmadi family, who had also fled persecution in Pakistan and come to Sri Lanka seeking safety. But they too were deported back.

In response to their desperate appeals, I contacted the head of UNHCR in Sri Lanka, the UN Resident Coordinator, Human Rights Commission. Despite their efforts, the two families were deported. Through friends, I also contacted government politicians, including the Prime Minister. The answers I got was they are busy with election campaigns, and helping these families might harm prospects of their candidates. Clearly, electoral campaigners mattered more than desperate pleas of two families who had come to Sri Lanka to save their lives.

I was also informed that the policy of the government is to deport asylum seekers. That there have been others who have been deported.

Both these families deported had applied for asylum to UNHCR Sri Lanka while being detained at the airport. Deporting them is a blatant violation of the principle of non-refoulment.

It is also a violation of the 2005 Memorandum of Understanding (MOU) between the government of Sri Lanka and UNHCR, where the government has committed to facilitate UNHCR’s mandate in favour of asylum seekers and refugees, with article 4 of the MoU assuring UNHCR of “unimpeded access” towards asylum seekers. But in these cases, the asylum seekers were denied access to UNHCR.

Aspects in this MoU related to UNHCR’s mandate on asylum seekers was further elaborated through a Terms of Reference (ToR) signed between the Sri Lankan Ministry of Foreign Affairs (MFA) and UNHCR on 30th May 2006 and effective from 1st June 2006. Article 5 (a) of the ToR provides for UNHCR to have a counselling session with asylum seekers, and then register asylum seekers as persons of concern and issue temporary asylum certificates valid for 2 weeks. Article 5 (b) of the ToR provides that Department of Immigration and Emigration may submit any objections regarding admission of any individuals to Sri Lanka to UNHCR, taking into consideration national security, public order or Sri Lanka’s international commitments, after the temporary asylum certificate has been issued and submitted to them by UNHCR. In this case, based on the ToR, there has to be a meeting between the Immigration, MFA and UNHCR to discuss the case. None of these procedures were followed in terms of the above two families.

The families were treated very badly while in detention. The Ahmadi lady had fever and stomach pains and were denied requests to be admitted to hospital, though some medical care was provided at the airport. This sick lady, who was depressed, severely traumatized and unable to communicate in English, was separated from her husband. The Christian family, was forcibly dragged to the flight, even as they were pleading not to be deported and refusing to board a flight.

Sri Lankan Airlines appears to be also complicit in this inhuman tragedy, boarding persons who are sick and refusing to be on the flight. They had compelled the Ahmadi families to pay USD 220 for the two days they were detained – despite the fact that they were forcibly detained and put on a flight back from the Sri Lankan government.

Since going back, the Ahmadi family had faced fresh threats. According to them, a local Sunni Muslim mob had referred to their attempt to leave the country and told they will be taught a lesson, including getting them detained on blasphemy charges and grabbing their properties.

Asylum seekers and refugees come to live in Sri Lanka temporary, till they find permanent resettlement in countries like USA and Canada. Their lives in Sri Lanka are also difficult – the government doesn’t allow them to work and don’t provide education for children, food or housing. About 2/3 were evicted after the Easter Sunday bombings, some were beaten and threatened, and its only in last few months they are slowly recovering.

In 2014, the UN opposed the deportation of asylum seekers from Sri Lanka. They should do the same now, and try persuade the Sri Lankan government to honour the MOU, TOR and principle of non-refoulment. Asylum seekers and refugees are not voters, but they are human beings. Politicians, political parties and as Sri Lankan citizens, we must not turn our backs on them, but welcome them, support and care for them when they come to us seeking temporary refuge.


දින 900 ක් පුරා විරෝධතා: තවමත් සත්‍යය සහ යුක්තිය සොයා යමින්

First published on 9th Sept. 2019 at https://www.vikalpa.org/?p=35684

බලහත්කාරයෙන් අතුරුදන් කිරීමේ වින්දිතයන්ගේ අන්තර්ජාතික දිනය අගෝස්තු 30 වැනි දින ට යෙදී තිබිණි. රජයේ සංඛ්‍යාලේඛනවල ට අනුව ශ්‍රී ලංකාවෙන් වාර්තා වී ඇති අතුරුදන් වීම් පිළිබඳ ව 65,000ක ට වැඩි පැමිණිලි සංඛ්‍යාවක් ගොනු වී තිබුන ද, බහුතරයක් ශ්‍රී ලාංකිකයන්ට, බහුතරයක් මාධ්‍යයන්ට සහ ආණ්ඩුවට එය තවත් එක දවසක් පමණක්ම විය.

අතුරුදන් වූවන් ට සිදු වූයේ කුමක්ද යන්න සහ ඔවුන් සිටින්නේ කොහේද යන්න විමසීම සඳහා ක්‍රියාත්මක වන රාජ්‍ය ආයතනය වන ‘අතුරුදන් වූවන් පිළිබඳ කාර්යාලය’ විසින් කොළඹ දී සාකච්ඡාවක් සංවිධානය කර තිබුණි. එම අවස්ථාවට සහභාගී වූ අතුරුදන් වූවන්ගේ පවුල්වල සාමාජිකයන් විසින් සංවේදී මතකයන් අකුරු කොට තිබූ අතර, ඔවුන්ගේ ආදරණීයයන්ගේ ඡායාරූප ද එහි ප්‍රදර්ශනය කර තිබුණි.

කෙසේ වුවද, උතුරේ සහ නැගෙනහිර මේ තත්ත්වය වෙනස් ව පැවති අතර, දමිළ ජාතික අතුරුදන් වූවන්ගේ පවුල් මහපාරේ විරෝධතා පැවැත්වූහ. ඔවුන්ගෙන් බහුතර දෙනා දින 900ක ට අධික කාලයක් මහපාර අද්දර විරෝධතාවේ යෙදෙන අතරතුර, අතුරුදන් වූවන් පිළිබඳ කාර්යාලය, ජනාධිපතිවරයා, ඇමතිවරු, වෙනත් දේශපාලකයන් සහ නිලධාරීන් සමග සාකච්ඡා ද පැවැත්වූහ. නැගෙනහිර පළාතේ විරෝධතාව කල්මුණේ හි දී පැවති අතර, උතුරු පළාතේ විරෝධතාව ඕමන්තෙයි හි දී පැවැත්විණි. ඕමන්තෙයි හි පැවති විරෝධතාව ට කොළඹින් මා හා තවත් මිතුරන් කිහිපදෙනෙක් සහභාගී වූ අතර, ඒ අතර සිය සැමියා හා පුතුන් අතුරුදන් වූ මුස්ලිම් හා සිංහල ජාතික කාන්තාවන් දෙදෙනෙක් ද විය. එහි සිටි පවුල් මා හා පැවසුවේ ඔවුන් විරෝධතාව සඳහා ඕමන්තෙයි තෝරාගැනීම ට විශේෂ හේතුවක් ඇති බව යි.

ඔවුන්ට අනුව, ඔවුන්ගේ ඥාතීන් යුද්ධයේ අවසාන කාලයේ හමුදාව විසින් කැඳවාගෙන යාමෙන් පසු අතුරුදන් වූ අය වූහ. අතුරුදන් වූවන්ගේ කාර්යාලයේ සාමාජිකයන් අතුරින් පවුලේ සාමාජිකයෙක් අතුරුදන් වීමට ලක් වූ එකම සාමාජිකාව වන, මඩකලපුවෙන් පැමිණි ජෙයදීපා පුණ්‍යමූර්ති නම් දමිළ ජාතික කාන්තාව විසින් කොළඹ පැවැත්වුණු අතුරුදන් වූවන්ගේ කාර්යාලය මගින් සංවිධානය කළ උත්සවයේ දී ඉස්මතු කළ කරුණක් වූයේ අතුරුදන් වූවන්ගේ පවුල්වලට අවශ්‍ය වන්නේ කුමක්ද යන්න පිළිබඳව රජයේ ආයතනවලට කිසිදු අවබෝධයක් නොමැති බව යි. එමෙන්ම අතුරුදන් වූවන්ගේ පවුල්වලට අවශ්‍ය අනුකම්පාව නොව ඔවුන්ගේ ප්‍රශ්නවලට පිළිතුරු බව ද ඇය වැඩිදුරටත් පවසා සිටියා ය.

වසර ගණනක් පුරාවට හැකි පමණින් සිය දායකත්වය ලබා දී තිබියදීත්, පිළිතුරු නොලැබීම පිළිබඳව අතුරුදන් වූවන් පිළිබඳ කාර්යාලය ඇතුළු රාජ්‍ය ආයතන ගැන වූ කලකිරීම සහ විශ්වාසය කඩවීම ඕමන්තෙයි විරෝධතාවේ දී පැහැදිලිව පෙනුනි. මේ නිසා ජාත්‍යන්තර මැදිහත්වීම් අත්‍යවශ්‍ය බව ට වූ අඛණ්ඩ ඉල්ලීම් සඳහා මඟපෑදුවේය. එහෙත්, අතුරුදන් වූවන්ගේ පවුල් ඔවුන් වෙනුවෙන් පිහිටුවන ලද නවතම රාජ්‍ය ආයතනය ට එක් අවස්ථාවක් ලබා දීම සඳහා උත්සුක විය. ඔවුන් විශේෂයෙන් සඳහන් කර සිටියේ තමන් සිද්ධීන් 5ක් පිළිබඳව පසුගිය මාසයේ දී අතුරුදන් වූවන් පිළිබඳ කාර්යාලය ට තොරතුරු ලබා දුන් බවත්, තමන් ඔවුන් ගැන විශ්වාසය තබන්නේ අතුරුදන් වූවන් පිළිබඳ කාර්යාලය ඒවා ගැන සත්‍යය විමර්ශනය කරන ආකාරය මත පදනම් ව විනා ඔවුන් විසින් විවෘත කරන කාර්යාල ගණන හෝ ඔවුන් විසින් ප්‍රදානය කරන හානිපූර්ණය කොපමණද යන්න මත පදනම්ව නොවන බවයි. කෙසේ වුවද, සමහර පවුල් තවමත් පවසා සිටින්නේ තමන්ට අතුරුදන් වූවන් පිළිබඳ කාර්යාලය ගැන කිසිදු විශ්වාසයක්, හැඟීමක් නොමැති බවයි.

වසරකට පෙර, අතුරුදන් වූවන් පිළිබඳ කාර්යාලය විසින් වැදගත් නිර්දේශ කිහිපයක් නිකුත් කරන ලදී. කෙසේ වුවද, ඒවා ක්‍රියාත්මක කිරීමේ ප්‍රගතිය ඉතා සුළු බව එහි සභාපතිවරයා මේ වසරේ පිළිගත්තේය. ඔවුන් විසින් නිර්දේශ කරන ලද අන්තර්කාලීන සහන ලබාදීමවත් අවම වශයෙන් සිදු වූයේ නැත. මෙය අතුරුදන් වූවන් පිළිබඳ කාර්යාලය ට පමණක් නොව හානිපූර්ණය පිණිස වන කාර්යාලය ට ද කළු පැල්ලමකි. වින්දිතයන්ගේ අයිතීන් සුරැකීම සඳහා අවශ්‍ය පියවර ගැනීමට බලතල ලද ව්‍යවස්ථාපිත ආයතනයක් ලෙස අතුරුදන් වූවන් පිළිබඳ කාර්යාලය තම නිර්දේශ ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා මීටත් වඩා ක්‍රියාකාරී ප්‍රවේශයක් ගත යුතු අතර, අතුරුදන් වූවන්ගේ පවුල් විසින් ගන්නා අධිකරණ ක්‍රියාමාර්ග, අනුස්මරණ, ලේඛනගත කිරීම් සහ වෙනත් දුක්ගැනවිලි සඳහා සෘජුවම මැදිහත් වෙමින් සහයෝගය ලබාදිය හැකි ආකාර මොනවාද යන්න සලකා බැලිය යුතු ය.

ඕමන්තෙයි විරෝධතාවේ දී මෙන්ම ඊට පෙරත්, සමහර පවුල්වල සාමාජිකයන් පවසා සිටියේ සත්‍යය සහ යුක්තිය වසන්කිරීම සඳහා හානිපූර්ණය යොදාගැනීමේ අවදානමක් ඇති බවත්, ඔවුන්ට අවශ්‍ය යුක්තිය විනා හානිපූර්ණය නොවන බවත් ය. කෙසේ වුවද, අතුරුදන් වූවන්ගේ පවුල් බහුතරයකට එවැනි අන්තර්කාලීන සහන සහ හානිපූර්ණ අත්‍යවශ්‍ය වන අතර, ඒවා ප්‍රතික්ෂේප කිරීම ඔවුන්ට අවාසිදායක විය හැක. නමුත් එක් අයිතියක් තවත් අයිතියක් සඳහා හුවමාරු කරගැනීම පිළිබඳව අපි අවධානයෙන් සිටිය යුතු ය. අතුරුදන් වූවන් පිළිබඳ කාර්යාලයේ සාමාජිකා ජෙයදීපා අවධාරණය කර ඇත්තේ නිර්දේශිත අන්තර්කාලීන සහනාධාරය (මසකට රු. 6000 බැගින්) යනු අතුරුදන් වූවන්ගේ පවුල් විසින් සත්‍යය සොයායාම වළකාලන ආකාරයේ යමක් නොවන බවයි. මගේ අත්දැකීම්වලට අනුව නම්, එවැනි සහායන් හරහා විරෝධතා, අධිකරණ නඩු සහ අන්තර්ජාතික උද්දේශනවල නියැලීම පිණිස අදාළ පවුල් ශක්තිමත් කරන අතර, ඔවුන් දානපතියන්, රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන, කතෝලික දේවස්ථාන, විදෙස් ඩයස්පෝරාවන් ආදීන් මත යැපීම ද අවම කරයි.

අතුරුදන් වීම් පිළිබඳව ගැනෙන උත්සාහයන් ආවරණය කරමින් ආරක්ෂක හමුදාවේ අඳුරු සෙවනැල්ල පැතිර ගොස් තිබේ. මාධ්‍යවේදියෙකුගේ සහ තරුණයන් කිහිපදෙනකුගේ අතුරුදන් වීම සම්බන්ධයෙන් පසුගිය වසර කිහිපය තුළ දී හමුදා සහ නාවික හමුදා නිලධාරීන් කිහිපදෙනෙකු අත්අඩංගුවට පත්ව ඇත. එමෙන්ම පසුගිය කාලයේ ශ්‍රී ලංකා අධිකරණය විසින් හමුදාව අතුරුදන් කිරීම් සඳහා වගකිවයුතු බවට තීන්දු කර ඇති අතර, සමහර විටෙක ඒ සඳහා වරදකරුවන් කර ඇති අවස්ථාවන් ද දක්නට ලැබේ. මානව හිමිකම් කොමිසම විසින් පත්කළ විශේෂ කමිටුවක් මගින් අතුරුදන් වූ බවට සැලකෙන පුද්ගලයන් හමුදාව විසින් සිය භාරයට ගත් බව සාක්ෂි සහිතව සොයාගෙන ඇතිමුත් ඔවුන්ව නිදහස් කළ බවට හෝ වෙනත් යම් තැනක රඳවාගෙන ඇති බවට හෝ ඔවුන් ජීවතුන් අතර සිටින බවට කිසිදු සාක්ෂියක් මෙතෙක් සොයාගෙන නොමැති වග ද ද මෙහිදී විශේෂයෙන් සඳහන් කළ යුතුය. ඔවුන්ගේ ආදරණීයයන් හමුදාව විසින් රැගෙන ගිය පසුව නැවත නොදුටු බවට හෝ ඔවුන්ව අවසාන වරට දුටුවේ හමුදා කඳවුරුවල බවට අතුරුදන් වූවන්ගේ පවුල්වල අය කඳුළුබර දෙනෙතින් යුතුව හඬමින් කියා සිටින විශ්වාස කටයුතු කතා මම ද අනන්තවත් අසා ඇත්තෙමි. එහෙත් දැන්, අතුරුදන්වීම්වලට වගකිවයුතු බවට විශ්වාස කෙරෙන, හිටපු හමුදා සොල්දාදුවෙක් සහ ආරක්ෂක ලේකම්වරයෙක් ජනාධිපති අපේක්ෂකයෙක් ලෙසින් අප හමුවේ සිටී. අපරාධ සැකකරුවෙකුට ආරක්ෂාව ලබාදුන් බවට සහ අතුරුදන් වීම් පිළිබඳ ව විභාග වෙමින් පවතින අධිකරණ නඩුවක සාක්ෂිකරුවෙකුට තර්ජනය කළ බව ට චෝදනා ලබා අත්තඩංගුවට පත් වූ පුද්ගලයෙක් අප රටේ ආරක්ෂක මාණ්ඩලික ප්‍රධානියා ලෙස කටයුතු කරමින් සිටී. එමෙන්ම අපේ නවතම හමුදාපති, යටත් වූ පුද්ගලයන් සියගණනක් යටත් වීමෙන් පසු අතුරුදන් වීම සම්බන්ධව වගකිවයුතු බවට චෝදනා ලද්දෙකි.

ඕමන්තෙයි හි පැවති විරෝධතාවේ ප්‍රදර්ශනය කර තිබූ තවත් බැනරයක, සිය අතුරුදන් වූ ඥාතීන් පිළිබඳ සත්‍යය විමසන අතරතුර මරණයට පත් වූ අතුරුදන් වූවන්ගේ පවුල්වල සාමාජිකයන් 52 දෙනෙකුගේ ඡායාරූප මුද්‍රණය කර තිබිණි. යුද්ධයෙන් යන්තමින් දිවි ගලවාගත් ඔවුනට මහාපාර අද්දර විරෝධතාවේ යෙදෙමින්, බියගැන්වීම් සහ තර්ජනවලට නිර්භීතව මුහුණදෙමින්, අව්-වැසි, දුහුවිල්ල නොතකා, අවම පහසුකම් සහිතව සහ ඉතා සුළු ආහාර සලාක මත යැපෙමින් දරාගැනීමට සිදුව තිබුනේ සුළුපටු ශාරීරික සහ මානසික පීඩාවක් නොවේ.

තව බොහොමයක් දෙනා දුක්විඳිමින් සිටිති. ඔවුන්ගෙන් කීදෙනෙක් අතුරුදන් වූ තම ආදරණීය ඥාතීන්ට සිදු වූයේ කුමක්ද යන්න නොදැනම මරණය වැළඳගනීවී ද? අතුරුදන් වීම් සම්බන්ධ දැඩි නීතිමය තහනම් සහ ඒ පිළිබඳ වන අතිශය දේශපාලනික ස්වභාවයක් තිබුන ද, අතුරුදන් කිරීම් පිළිබඳ කතිකාවේ වැදගත්ම ස්ථානයක් ලැබිය යුත්තේ එම දුක්ඛාන්තයේ ඇති අතිශය පුද්ගලික ස්වභාවය සහ එහි අර්බුදකාරී තත්ත්වය සඳහා ය. මරණයට පත් වූ 52 දෙනාගේ සහ අනෙක් අයගේ නොනවතින අරගලය නිෂ්ඵල ව්‍යායාමයක් බවට පත්නොවිය යුතු අතර, ඒ සඳහා ඔවුන් ට ශ්‍රී ලාංකිකයන්ගේ සහ අනෙකුත් යහපත් ප්‍රාර්ථනාවන් ඇති මිනිසුන්ගේ සහයෝගය වැඩි වැඩියෙන් අත්‍යවශ්‍ය වේ.

(2019 සැප්තැම්බර් මස 01 වැනි දා ද සන්ඩේ ඔබ්සර්වර් පුවත්පතේ පළ වූ රුකී ප්‍රනාන්දු විසින් රචිත ලිපියක සිංහල පරිවර්තනයකි.)

900 days of protests: Still searching for truth and justice

First published at http://www.sundayobserver.lk/2019/09/01/opinion/900-days-protests-still-searching-truth-and-justice on 1st Sept. 2019

August 30 was the International Day of the Victims of Enforced Disappearances. Despite Government figures indicating more than 65,000 complaints of disappearances in Sri Lanka, for most Sri Lankans, most media and the Government, it was just another day.

The Office on Missing Persons (OMP), the state institution responsible for tracing the fate and the whereabouts of disappeared persons organized a discussion in Colombo. Families of the disappeared had written moving memories and placed photos of their loved ones at the event.

In the North and the East, Tamil families of the disappeared took to the streets. Many of them had been at roadside protests for more than 900 days, engaged in discussions with the OMP, the President, Ministers, other politicians and officials. There was one protest in Kalmunai in the East and another in Omanthai in the North. I joined the one in Omanthai with some friends from Colombo, including a Sinhalese and a Muslim, women whose husbands and sons had disappeared. The families told me they chose Omanthai for its significance – according to them, their relatives had disappeared on the last days of the war, after being taken away by the military.

At the OMP event in Colombo, Jeyatheepa Punniyamoorthy, a Tamil woman from Batticaloa and the only member of the OMP who had a family member disappeared, highlighted that state institutions didn’t realize what they (families) wanted, and that families of disappeared didn’t want pity, they just wanted answers.

At the Omanthai protest, frustration and lack of faith in state institutions, including the OMP, were strong, based on a history of engaging and not getting answers. This led to continued demands of international involvement. But the families were still willing to give the latest state institution a chance – they highlighted that they had presented details of five cases to the OMP last month and that their trust in the OMP would be based on how the OMP finds the truth about these, rather than the number of offices opened or reparations awarded. Some families still insist that they don’t feel the OMP is their office.

A year ago, the OMP issued some important recommendations. This year, its Chair admitted that there had been little progress in implementation. Even the disbursement of interim relief that they had recommended had not commenced. This is ominous, not just for the OMP, but also for the Office of Reparations. As a statuary institution mandated to take measures to protect the rights of victims, the OMP may have to adopt a more activist approach to have their recommendations implemented, and consider ways of intervening directly to support the initiatives of families in court cases, memorization, documentation and other agitations.

At the Omanthai protest, and even before, some family members shared their feelings that reparations may be used to sidestep truth and justice, and said they want justice, and not reparations. However, many families of the disappeared desperately need interim relief and reparations and it would be a pity to reject them that. Trading off one right over the other is something we should be careful about. OMP member Jeyatheepa had said the interim relief (Rs. 6,000 per month) recommended by the OMP is not something to deter families from finding the truth. In my experience, such assistance could strengthen the family’s struggles such as protests, court cases, and international advocacy and make them less dependent on donors, NGOs, churches, diaspora, etc.

The dark shadow of the military hangs over the efforts to address disappearances in Sri Lanka. In the last few years, Army and Navy personnel have been arrested in relation to the disappearance of a journalist and some youth. In the more distant past, the Sri Lankan courts have determined the military to be responsible for disappearances and even convicted some. A special committee of the Human Rights Commission has found evidence of disappeared persons having been taken into custody by the army and no evidence of them being released or detained elsewhere or that they are alive. I have also heard crying family members narrate compelling stories of how their loved ones had disappeared after being taken away by the military or were last seen at military camps. And now, we have a former soldier and defence secretary as a presidential candidate who is widely believed to be behind disappearances. We have a Chief of Defence Staff who had been arrested after being accused of harbouring a suspect and threatening a witness in a pending court case related to disappearances. And an Army Commander who is implicated in disappearances of hundreds after surrendering.

The Omanthai protest had a banner with 52 photos of family members that had passed away while searching for truth. The gruelling days at roadside protests, braving intimidation, the sun, the rain and dust, with meagre meals and facilities would have had to bear a heavy physical and emotional cost, who had barely survived the war.

Many others are ailing – how many of them would pass away without knowing what happened to their disappeared family members? Despite the strict legal prohibitions and immensely political nature of disappearances, it’s the deeply personal nature of the tragedy and struggles that must be central to the discourse on disappearances. The struggles of the 52 who had passed away and others continuing must not be in vain and they need more support from all Sri Lankans and people of goodwill.

මරණ දඬුවම: අධිකරණමය ඝාතන සඳහා වන අවසර පත්‍රය

First published on Anidda newspaper of 7th July 2019 and then at https://www.vikalpa.org/?p=35292 also on 7th July 2019

පසුගිය වසරේ ඔක්තෝම්බර් 02 වන දා ඉරානය විසින් සෙයිනබ් සෙකාන්වාද් නමැති 24 හැවිරිදි කාන්තාවක් මරණ දඬුවමට පැමිණෙව්වේ ඇය සිය ළමා කාලයේ සිදු කළැයි කියා චෝදනා එල්ල වූ වරදක් සම්බන්ධයෙනි. ජාත්‍යන්තර නීතිය යටතේ ඇයව මරණ දඬුවමෙන් නිදහස් කළ යුතුව තිබිණි. ඇය අනෙකුත් බොහෝ ළමා මනාලියන් මෙන්ම ස්ත්‍රී-පුරුෂ සමාජභාවය පදනම් කර ගත් ප්‍රචණ්ඩත්වයෙන් දිවි බේරාගත් අයෙකු විය. දුප්පත් සහ ගතානුගතික පවුලක උපන් ඇය ව වයස අවුරුදු 15දී විවාහ කර දී තිබුනේ හිංසාකාරී සහ ප්‍රචණ්ඩකාරී පිරිමියෙකුට ය. තමාව නැවත නැවතත් දූෂණයට ලක්කළ තම සැමියාගෙන් සහ මස්සිනාගෙන් තමාව ආරක්ෂා කර දෙන ලෙස දෙමාපියන් සහ අදාළ බලධාරීන්ගෙන් ඇය අයැද සිටි නමුත් ඒවාට ඇහුම්කන්දීමක් සිදුනොවීය.  වයස අවුරුදු 17දී ඇය ඇගේ සැමියා මරණයට පත්කොට තිබුණ අතර පොලිසියේ දරුණු වධහිංසා හමුවේ සෙයිනබ් තමා එම අපරාධය කළ බවට පාපොච්චාරණය කළාය. අවසානයේ ඇය වෙනුවෙන් නීතීඥවරියක පත්කළ පසු නඩු විභාගයේදී තමා පෙර කළ පාපොච්චාරණය ඉල්ලා අස්කරගත්ත ද, ඒ වනවිට ඇය ඉතා ප්‍රමාද විය: ඇයට මරණ දඬුවම නියම කෙරිණ.

ඇලිස් නුන්ගු තම හිංසාකාරී සැමියාගේ බීමත් ප්‍රහාරවලින් තමා සහ තම මහලු මව බේරාගැනීම ට උත්සාහ කරන අතරතුර ඔහුව මරණයට පත්කිරීම නිසා මරණ දඬුවමට නියම කෙරුණ මලාවියානු කාන්තාවකි. ඇයට මරණ දඬුවම නියම වීමට පෙර වසර ගණනාවක් තිස්සේ ඇය දරා ගත් අධික හිංසාවන් ගැන අවධානය යොමු කළ අධිකරණය අවසානයේ 2015 දී ඇයව වහාම නිදහස් කරන්නට නියෝග කරන ලදී.  HIV ආසාදිතව, අනුකම්පා විරහිත ජීවන තත්ත්වයන් යටතේ සහ ආහාර හිඟකමින් පීඩා විදිමින් ඇයට මරණ දඬුවමට කැප ලැයිස්තුවේ වසර 12ක් පුරා කල්මරන්නට සිදුව තිබිණි. නිදහස් වීමෙන් සති කිහිපයකට පසුව තම මව සමීපයේ දී ඇලිස් මියගියා ය.

ශ්‍රී ලංකාවේ මරණ දඬුවමට නියම කෙරුණ ලැයිස්තුවේ කාන්තාවන් සිටිය ද එසේ මරණ දඬුවමට මුහුණදෙන ඔවුන්ගේ ස්ත්‍රී පුරුෂ සමාජභාවය මත පදනම් වූ විවිධ මාන ගැන එතරම් තොරතුරු සොයාගැනීමට නොහැක. නමුත් අන්තර්ජාතික පර්යේෂණ පෙන්නුම් කරන ආකාරයට මරණ දඬුවමට ලක් කෙරෙන කාන්තාවන් ස්ත්‍රී පුරුෂ සමාජභාවය පිළිබඳ අගතිගාමී අදහස්වල බහුවිධ ආකාරයේ ගොදුරු බවට පත්වේ. ස්ත්‍රී පුරුෂ සමාජභාවය මත පදනම් වූ සමාජ සම්මතයන් කඩ කරන බවට පෙනී යන කාන්තාවන් වැඩි වශයෙන් මරණ දඬුවම ලැබීමට ඉඩ ඇති අතර, මිනීමැරීමේ අපරාධය සිදුකිරීම නිසා මරණ දඬුවමට නියම කෙරෙන බොහොමයක් කාන්තාවන් නිතරම පාහේ ස්ත්‍රී පුරුෂ සමාජභාවය මත පදනම් වූ ප්‍රචණ්ඩත්වය යන සන්දර්භය තුල තම පවුලේ සාමාජිකයින් මරා දැමීම සම්බන්ධව දඬුවම් ලැබූවන් ය. උදාහරණයක් ලෙස ජෝර්දානයේ මරණ දඬුවම හිමි කාන්තාවන් 16ක් අතුරෙන් එක්කෙනෙක් හැර අන් සියල්ලන්ම වරදකාරියන් කෙරුණේ හිංසාව පිණිස විභවයක් නිර්මාණය කරන සම්ප්‍රදායික බලයක් දරාසිටින සැමියෙකු, පියෙකු හෝ නැන්දම්මා කෙනෙකු වැනි පවුලේ සමීප සාමාජිකයෙකු මරාදැමීම නිසා ය.

පසුගිය ජුනි 14 වෙනිදා ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ චාල්ස් රේ ෆින්ච් නමැත්තා සියලු චෝදනාවලින් නිදොස් කොට නිදහස් කෙරුණේ මරණ දඬුවම නියම කර වසර 43කට අනතුරුව ය. මේ වසරේම පෙර අවස්ථාවක, ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ ක්ලිෆර්ඩ් විලියම්ස් නමැත්තා එසේ චෝදනාවලින් නිදහස් කෙරුණේ වසර 42කට පසුව ය. 1973 වසරේ පටන් පුද්ගලයින් 10 දෙනෙකු නිදොස් කොට නිදහස් කිරීම සඳහා වසර 30කට වඩා බැගින් කල් ගතව ඇත. ඔවුන් සියල්ලන්ම කළු ජාතිකයින් වූහ. එරට වසර 36ක් පුරා වාර්ෂිකව නිදොස් කොට නිදහස්වීම් ලැබූ පුද්ගලයින්ගේ සාමාන්‍ය අගය 4කට වැඩි අගයක පවතිද්දී එසේ නිදහස් වූ ලැයිස්තුවේ පිළිවෙළින් 165වෙනි සහ 166වෙනි පුද්ගලයින් වූවේ විලියම්ස් සහ ෆින්ච් ය. 2019 ජුනි 20 වන දින එම නිදහස් වීම සිදු වූයේ එරට 1500 වන පුද්ගලයා මරණ දඬුවම යටතේ මරා දැමීම සිදුවීමට ඉතා ආසන්නයේය.

 අධිකරණමය ඝාතන සඳහා ශ්‍රී ලංකාවේ නව අවසරය

අවසන් වරට ශ්‍රී ලංකාවේ මරණ දඬුවම ක්‍රියාත්මක කිරීම 1976 දී සිදු වී ඇති අතර එදා පටන් මරණ දඬුවම යොදාගැනීම සඳහා තාවකාලික තහනමක්  පැවත ඇත. අප නීතියේ මරණ දඬුවම සඳහා ප්‍රතිපාදන පැවතීම සහ අධිකරණය විසින් එසේ මරණ දඬුවම සඳහා නියම කිරීම් නිතිපතා සිදුවුවද 1976න් පසු සිටි ජනාධිපතිවරු මරණ දඬුවම සඳහා අවශ්‍ය වරෙන්තුව අත්සන් නොකළහ.

නමුත් වධහිංසාවට ගොදුරුවූවන් වෙනුවෙන් සහයෝගය දක්වන අන්තර්ජාතික දිනය යෙදුනු පසුගිය ජුනි 26 වෙනිදා මාධ්‍ය විසින් ප්‍රකාශ කළේ ජනාධිපති මෛත්‍රීපාල සිරිසේන වසර 43ක් පුරා ශ්‍රී ලංකාවේ පෙර ජනාධිපතිවරුන් පවත්වාගෙන ආ තාවකාලික තහනම ඉවත්කරමින් කෲර, අමානුෂික සහ අවමන් සහගත දඬුවමක් වන මරණ දඬුවම නැවත ගෙන ඒමට කටයුතු කරන බවයි. පසුගිය වසර කිහිපය පුරා අධිකරණයෙන් බලාත්මක නොකෙරුනු ඝාතන සම්බන්ධව අපකීර්තියට පත් ශ්‍රී ලංකාව දැන් සිටින්නේ අධිකරණය විසින් බලාත්මක කරන ඝාතන සම්බන්ධයෙන් අපකීර්තියට පත්වීමට ඉතා ආසන්නයේය.

මරණ වරෙන්තුව සඳහා අත්සන් කෙරුණ පුද්ගලයින් 4 දෙනා කවුරුන්දැයි තවමත් නිවේදනය කොට නැත. මේ වසරේ ආරම්භයේදී මරණ දඬුවමට නියම වුණ ලැයිස්තුවේ නම් 1299ක් විය. ඔවුන් සියලුදෙනාත්, ඔවුන්ගේ පවුල්වල සාමාජික සාමාජිකාවනුත් ඔවුන් හෝ ඔවුන්ගේ ආදරණීයයන් එම පළමු නම් 4ට අයත්දැ’යි සහ ඔවුන්ගේ වාරය කොයි මොහොතේ පැමිණේදැයි බලවත් වේදනාවෙන් සහ කම්පනයෙන් සිටිනවා විය යුතුය. බන්ධනාගාර නිලධාරීන් උපුටා දක්වමින් මාධ්‍ය විසින් කියා සිටියේ මරණ දඬුවමට නියමව ඇති පුද්ගලයින් ආතතියට පත්ව, ආහාර නොගනිමින් සහ ක්ලාන්ත ගතියෙන් පෙළෙමින් කල් ගතකරන බවයි.

මරණ දඬුවමට විරුද්ධ විය යුත්තේ ඇයි ?

මරණ දඬුවම යනු නැවත හැරවිය නොහැකි වර්ගයේ දඬුවමකි. එසේ දඬුවම පැමිණවීමෙන් අනතුරුව මතුවෙන නව සාක්ෂි සලකා බැලීමට අවකාශයක් එය විසින් ලබා නොදෙන නිසාය. උදාහරණයක් ලෙස, නව තාක්ෂණය තුළින් සාක්ෂි විමසා බැලූ කල, යමෙකු වැරැදි විනිශ්චයක් හරහා අයුතු ලෙස වැරදිකරුවෙකු කර ඇතැයි පෙනී යා හැක. එසේ අයුතු ලෙස වරදකරුවෙකු වූ බව නව සාක්ෂි මගින් සනාථ වී දශක කිහිපයකට පසුව මරණ දඬුවමෙන් නිදහස් වුණ මිනිසුන් පිළිබඳව සිද්ධි ගණනාවක් ලොව පුරා වාර්තා වී ඇත. ශ්‍රී ලංකා මානව හිමිකම් කොමිසම පෙන්වා දෙන ආකාරයට ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය, කැනඩාව සහ එක්සත් රාජධානිය යන රටවල අයුතු ලෙස වරදකරුවන් කෙරුණ පුද්ගලයින් පසු අවස්ථාවලදී මරණ දඬුවමෙන් නිදහස්ව ඇත. කොමිසමට අනුව, ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ නඩුවක දී, අපරාධ කිහිපයකට වරදකරු කෙරුණ පුද්ගලයෙකු වසර 23කට පසු නිදහස් වී ඇත්තේ, පසු කලකදී අදාළ විමර්ශන නිලධාරියා සහ විනිසුරුවරයා තම දඬුවම් පැමිණවීම යුක්තිය නිසියාකාරව ඉටු නොවීමක් ලෙස ප්‍රකාශ කිරීමෙන් අනතුරුවය.

ශ්‍රී ලංකාවේ නීති පද්ධතිය තුළ නඩු පැවරීමේදී නිර්දෝෂී පුද්ගලයින් වරදකරුවන් කෙරෙන ආකාරයෙන් සිදු වන විෂමාචාර ද මානව හිමිකම් කොමිසම විසින් නිරීක්ෂණය කර ඇත. නඩු පැවරීමේදී සහ අභියාචනයේ දී දුප්පත් සහ පීඩිත මිනිසුන්ට පහසුවෙන් ළඟා කරගත නොහැකි, ගුණාත්මක බවින් යුතු නීති ආධාර හිඟකම ඇතුළත්ව අපරාධ යුක්ති පද්ධතියේ ඇති බරපතල ඌනතා විශේෂ කොටගෙන, අන් සියලු ස්ථානවල දී මෙන්ම ශ්‍රී ලංකාවේ ද අයථා දඬුවම් පැමිණවීම් සිදුවිය හැක. ඒ නිසාවෙන් අයථා දඬුවම් පැමිණවීම්වලට මුහුණදීමට වඩාත් ඉඩ ඇත්තේ දුප්පතුන් ය.

එමෙන්ම මරණ දඬුවම ලබා දීම මගින් ශ්‍රී ලංකාවේ හෝ ලෝකයේ වෙනත් කිසිදු රටකින් අපරාධ වළක්වා හෝ අඩු කර ඇති බවට සාක්ෂි නොමැත.

මත්ද්‍රව්‍ය ආශ්‍රිත අපරාධ ඇතුළුව අපරාධ වැළැක්වීම සම්බන්ධයෙන් ගන්නා වැඩදායී පියවර වෙත සහයෝගය ලබාදෙමින්ම, මරණ දඬුවමට විරුද්ධ වීමට හැකියාව පවතී. සිවිල් හා දේශපාලන අයිතීන් සහ ආර්ථිකමය, සමාජයීය හා සංස්කෘතික අයිතීන් යන දෙකම සියලුම දෙනා වෙනුවෙන් සහතික කරමින් අපරාධ වැළැක්වීම පිණිස ක්‍රියා කිරීම තීරණාත්මක ය. යම් බන්ධනාගාර රැඳවියන් බන්ධනාගාරගතව සිටියදී මත්ද්‍රව්‍ය ආශ්‍රිත වැරදි සිදුකරන්නේ නම්, බන්ධනාගාර තුළ මත්ද්‍රව්‍යවලට අවසර දෙන බන්ධනාගාර නිලධාරීන් වගකිවයුත්තන් කරමින් බන්ධනාගාර තුළ ආරක්ෂාව තර කළ යුත්තේ නව තාක්ෂණයේ භාවිතය ද එක්කරගනිමිනි.

අන්තර්ජාතික බැඳීම් සහ ප්‍රවණතා

මරණ දඬුවම සඳහා තාවකාලික තහනමක් ඉල්ලා සිටි එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා මණ්ඩල යෝජනාවට එතෙක් මෙතෙක් අනුමැතිය පළ කළ වැඩිම රටවල් ගණන වූ රටවල් 121 අතරට පසුගිය දෙසැම්බර් මාසයේ ශ්‍රී ලංකාවද අයත් විය. මෙහි දී මරණ දඬුවම ඇති නිසා අපරාධ වැළකෙන බවට ඇති අදහස සම්බන්ධයෙන් ඔප්පු කළ හැකි සාක්ෂි නොමැති බව ද, මරණ දඬුවම බලාත්මක කිරීමේදී සිදු විය හැකි මොනයම් හෝ යුක්තිය නිසි ලෙස ඉටු නොවීමේ අත්වැරදීමක් ආපසු හැරවිය නොහැකි හා ප්‍රතිකර්ම නොමැති එකක් ලෙස ද හඳුනා ගන්නා ලදී. මරණ දඬුවම තහනම් කළ රටවල් දිරිමත් කෙරෙන සහ මරණ දඬුවමේ අඛණ්ඩව යෙදීම පිළිබඳව මහත් සැලකිල්ලක් දක්වන ගෝලීය ප්‍රකාශනයකට ද ශ්‍රී ලංකාව එක් විය.

ඉන් මාස 6කට පසුව දැන් ශ්‍රී ලංකාව පෙනී සිටින්නේ මරණ දඬුවම අහෝසි කිරීම වෙත ගමන් කිරීම වෙනුවට පැවති දීර්ඝතම තාවකාලික තහනම ආපසු හරවන අවස්ථාවකට ඉතා ආසන්නයේය. මත්ද්‍රව්‍ය ආශ්‍රිත වැරදි සම්බන්ධයෙන් ලබා දෙන මරණ දඬුවම ජාත්‍යන්තර නීතිය යටතේ අනීතික ඝාතන ඝණයෙහි ලා සැලකේ. එසේම එය ශ්‍රී ලංකාව ද පාර්ශ්වයක් වන සිවිල් හා දේශපාලන අයිතීන් සඳහා වන අන්තර්ජාතික ප්‍රඥප්තියේ 6 වන ව්‍යවස්ථාව මේ හරහා උල්ලංඝණය කරයි.

ඇම්නෙස්ටි ඉන්ටනැෂනල් සංවිධානයට අනුව අධිකරණය බලාත්මක කරන මරණයට පත් කිරීම් සිදු කරන සේම, මරණ දඬුවම නියම කිරීම සිදුකරන රටවල් ගණනෙහි දක්නට ඇත්තේ අඩුවීමකි. එම සංවිධානය පවසන්නේ රටවල් 20 කින් ලබාගත් දත්ත අනුව 2017 වසරේ 993ක්ව පැවති එවන් මරණයට පත්කිරීම්, 2018 වසරේ 690ක් ලෙස වාර්තා වී තිබුනි. එය 2017ට සාපේක්ෂව 31%ක අඩු වීමක් වන අතර, පසුගිය දශකයේ ඇම්නෙස්ටි සංවිධානය වාර්තා කර තිබූ අඩුම අගය ද වේ. ඇම්නෙස්ටි සංවිධානය 2017 වසරේ රටවල් 54කින් ලබාගත් දත්ත අනුව, මරණ දණ්ඩනයට නියම කිරීම් 2591ක් වාර්තා වී තිබූ අතර, එම සංඛ්‍යාවේ අඩුවීමක් පෙන්වමින් 2018 වසරේ අවම වශයෙන් එවන් නියම කිරීම් 2531ක් වාර්තා කර තිබුණි. වසර 2018හි අවසානය වන විට ලොව පුරා මිනිසුන් 19,336ක පිරිසක් මරණ දඬුවමට නියමව ඇති බවට දැනගන්නට ලැබිණ. රටවල් 170කට අධික ගණනක් මරණ දඬුවම අහෝසි කර හෝ නීතියෙන් හෝ භාවිතාවෙන් තාවකාලික තහනම් කිරීම් හඳුන්වාදෙමින් මරණ දඬුවම නැවැත්වීමට හිතකර තත්ත්වයක් ඇති කිරීමට ක්‍රියා කර ඇත. රටවල් 40කට අඩු ගණනක් මරණ දඬුවම ලබාදීමේ භාවිතාව දිගටම පවත්වා ගෙන යාම සිදුකරයි.  එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයට අනුව 2019 මැයි 23 වන දා වන විට සිවිල් සහ දේශපාලන අයිතීන් පිළිබඳ අන්තර්ජාතික ප්‍රඥප්තියේ, මරණ දඬුවම අහෝසි කිරීම පිණිස වන 2වන වෛකල්පිත ප්‍රොටොකෝලය රටවල් 87ක් විසින් ස්ථිර කර ඇත.   ‍

ඝාතනවලට එරෙහි ආගමික ඉගැන්වීම්

කතෝලිකයෙකු ලෙස මා විශ්වාස කරන මූලික දේශනයක් වන්නේ “ඔබ (කිසිවෙකුත්) නොමැරිය යුතුය” යන්නයි. මරණ දඬුවම යනු ” කවර ආකාරයකින් සිදු කළ ද මානව ගෞරවයට නින්දා කෙරෙන අවමන් සහගත පියවරක්” ලෙසත්, “කිතුනු දහමට පටහැණි” ලෙසත් සහ මනුෂ්‍ය ජීවිතය පූජනීය බවටත්, සෘජු සහ නොවෙනස් ප්‍රතිපත්තිමය ස්ථාවරයක් ෆ්‍රැන්සිස් පාප්තුමා ගනු ලැබ ඇත. කෙසේ වෙතත් පසුගිය වසරේ ජූලි මාසයේ කොළඹ දී සිදු කළ ප්‍රකාශයක අගරදගුරු අතිඋතුම් මැල්කම් රංජිත් හිමිපාණන් කියා සිටියේ ඇතැම් අවස්ථාවල දී මරණ දඬුවම ක්‍රියාවට නැංවීම සම්බන්ධයෙන් තමාගේ සහය හිමිවෙන බවයි. ඔහු ප්‍රකාශ කළේ බිහිසුණු අපරාධ සිදුකරන්නන්ට ඔවුන්ගේ ජීවත් වීමේ අයිතිය අහිමි කළ යුතු බව සහ අධිකරණයෙන් ලබාදෙන ඕනෑම දඬුවමක් බලාත්මක කළ යුතු බව ය. කාදිනල්තුමාගේ ප්‍රකාශයෙන් සති දෙකකටත් අඩු කාලයක දී අගෝස්තු 1 වෙනිදා බිෂොප්වරුන් වෙත ලිපියක් නිකුත් කළ වතිකානුව කියා සිටියේ අහිංසක මිනිසුන්ගේ ජීවිත ආරක්ෂා කිරීමට වුව ද මරණ දඬුවම යොදා ගැනීම අනුමත නොකළ යුතු සහ අනවශ්‍ය දෙයක් ලෙසය. 2018 අගෝස්තු 9 වෙනිදා ශ්‍රී ලංකාවේ බිෂොප්වරුන්ගේ සම්මේලනය මේ අනුව යමින් වතිකානුවේ ලිපිය පුළුල් ලෙස උපුටා දක්වමින් සහ ස්වකීය ප්‍රකාශයක්ද නිකුත් කරමින් පහදා සිටියේ ඔවුන් නිසැකවම මරණ දඬුවමට එරෙහි බවය. කාදිනල් රංජිත් හිමිපාණන් ද තම පෙර ස්ථාවරය වෙනස් කරමින් මෙම ප්‍රකාශයට එකඟතාව පළ කර තිබිණි.

එසේම බෞද්ධයින් බහුතරයක් වාසය කරන මේ රටෙහි බුදුදහමේ එන පළමු ශික්ෂාපදය ඝාතනවලින් වැළකී සිටීම යි.(පාණාතිපාතා වේරමණී සික්ඛාපදං සමාදියාමි)

මරණීය දඬුවම – නැතහොත් අධිකරණය විසින් බලාත්මක කරන ඝාතන, ජීවිතයේ පූජනීය බව පවත්වා ගැනෙන ආගමික හා ආධ්‍යාත්මික අගයන්ට ද, ශ්‍රී ලංකාවේ අන්තර්ජාතික බැඳියාවන්වලට ද පටහැනි ය. අප එයට විරුද්ධ විය යුතු වන්නේ සිවිල් හා දේශපාලන අයිතීන් පිළිබඳ අන්තර්ජාතික ප්‍රඥප්තියට අනුකූලව  මරණ දඬුවම අහෝසි කිරීම ඉල්ලා සිටින 2 වන වෛකල්පිත ප්‍රොටොකෝලයට එකඟ වෙමින් දීර්ඝකාලීනව බලපැවැත්වෙන පරිදි මරණ දඬුවම අහෝසි කිරීමටත්, කෙටිකාලීනව බලපැවැත්වෙන තාවකාලික තහනම එලෙසින්ම පවත්වාගැනීමටත් අවධාරණයෙන් ඉල්ලා සිටිමිනි.

Death Penalty: License for Judicial Killings

First published at http://www.sundayobserver.lk/2019/06/30/news-features/death-penalty-license-judicial-killings on 30th June 2019

Last year, on October 2, Iran executed a 24-year-old woman, Zeinab Sekaanvand[. Born into a poor and conservative family, she was married at the age of 15 to a man who had turned abusive and violent. She appealed to the authorities and her family to protect her from both her husband and her brother-in-law, whom she claimed had raped her repeatedly, but her pleas went unheard. When she was still a child at 17, her husband was found dead, and she confessed to the crime under police torture. At her trial hearing – when she was finally appointed a lawyer – she retracted her confession, but it was too late: the court sentenced her to death.

Alice Nungu, was a Malawian woman who was sentenced to death after killing her abusive husband while defending herself and her elderly mother from his drunken attack. In 2015, a court heard about the intense abuse that Alice endured before sentencing, and ordered her release. She had languished on death row for over 12 years, fading from HIV, inhumane living conditions, and lack of food. Only weeks after her release, Alice died, with her mother by her side.

Research indicates that women who are sentenced to death are subjected to multiple forms of gender bias. Women who are seen as violating entrenched gender norms are more likely to receive the death penalty and most women are sentenced to death for the crime of murder, often in relation to the killing of family members and in a context of gender-based violence.

This year, in the United States of America (USA), Charles Ray Finch and Clifford Williams Jr., were exonerated 43 years and 42 years after having been sentenced to death[4]. Williams and Finch were the 165th and 166th persons respectively to be exonerated after being given the death penalty in the USA, over a period of 36 years, an average of more than four exonerations per year.

Sri Lanka’s new license for Judicial Killings

Sri Lankan judges have been handing down death sentences, with the number increasing from 96 in 2010 to 217 in 2017. However, the last execution was in 1976 and since then, there has been a moratorium on the use of death penalty.

But on June 26, the International day in support of Victims of Torture, media announced President Sirisena had brought back the death penalty, a cruel, inhumane and degrading punishment, breaking the 43 year long moratorium upheld by all Sri Lankan presidents.

The names of the four persons against whom the death warrant has been signed is yet to be announced. As of early this year, 1299 persons were reported to have been on the death row[6]. All those on the death row, and all of their families, must be in agony and trauma, not knowing whether they or their loved ones are amongst the first four to be executed or when their turn might come. Media quoted Prison officials saying most on the death row were stressed, not eating and feeling faintish after the President’s announcement.

Why say NO to the Death Penalty

The death penalty is an irreversible form of punishment which grants no space to consider new evidence that may emerge after a conviction is made, for example through new technology, indicating a wrongful conviction. As has been mentioned above, people wrongly convicted have been released from death row decades after they were put there as new evidence has shown that they were wrongfully convicted.

The Human Rights Commission of Sri Lanka has noted allegations of prosecutorial misconduct leading to conviction of innocents in Sri Lanka. Like everywhere else, wrongful convictions are possible in Sri Lanka, especially given the serious deficiencies in the criminal justice system, including a lack of easily accessible, quality, legal aid for the poor and vulnerable – during trial and appeal. Thus, it is the poor who are more likely to face wrongful convictions.

There is no evidence in Sri Lanka or in any part of the world that the death penalty has prevented or reduced crimes.

It is possible and necessary to oppose the death penalty and support strong measures to address crime, including drug related crimes. It is crucial to work towards prevention of crime, by guaranteeing all human rights for all – both civil and political rights and economic, social and cultural rights.

If some detainees are engaged in drug-related offences from within prison grounds, security in prisons must be strengthened, including through the use of new technology and holding prison officials accountable for allowing drugs inside prisons.

International commitments and trends

In December last year, Sri Lanka was amongst the 121 countries that endorsed a United Nations General Assembly Resolution noting that any miscarriage of justice in the implementation of the death penalty is irreversible and irreparable and that there is no conclusive evidence of the deterrent value of the death penalty. Sri Lanka also joined the collective global expression of deep concern about the continuing application of the death penalty and encouraged states which had moratoriums to maintain it. Six months later, Sri Lanka has abandoned its own moratorium, instead of progressing to abolish the death penalty.

Meanwhile, the Malaysian government is reported to have announced that it is in the process of abolishing the death penalty or scrapping the mandatory death penalty. Nepal’s 2015 constitution has prohibited any law to be made that prescribes the death penalty. Over 170 countries have either abolished the death penalty or taken a position in favour of ending executions by introducing moratorium sin law or practice. As of May 23 2019, 87 countries had ratified the Second Optional Protocol to the International Covenant on Civil and Political Rights calling for the abolishing of the death penalty.The number of countries implementing judicial executions as well as passing death sentences is on the decline. According to Amnesty International, there have been at least 690 executions in 2018, down by 31 percent from 2017 (at least 993 executions). Death sentences passed in 2018 has also declined to 2,531 in 2018 from the 2,591 reported in 2017. At least 19,336 people were known to be under the sentence of death globally at the end of 2018.

Religious teachings against killings

As a Catholic, a fundamental precept I believe in is “Thou Shall not Kill”. Pope Francis has said that the death penalty is “an inhuman measure that humiliates human dignity, in whatever form it is carried out” and that it is “contrary to the Gospel.” The Catholic Bishops Conference of Sri Lanka have unequivocally opposed the death penalty through its statement dated August 9 2018. The first precept of Buddhism is to abstain from killings (Pānātipātā veramanī sikkhāpadan samādiyāmi).

The Death Penalty – or Judicial Killings – is against Sri Lanka’s international obligations and religious and spiritual values, which uphold the sacredness of life. We must oppose the death penalty in any form – in the short term to maintain the moratorium, and in the long term to abolish the death penalty for all crimes and ratify the Second Optional Protocol to the International Covenant on Civil and Political Rights which calls for the abolition of the death penalty.

Death Penalty: License for Judicial Killings

First published at https://groundviews.org/2019/06/28/death-penalty-license-for-judicial-killings/ on 28th June 2019

Last year, on October 2, Iran executed a 24-year-old woman, Zeinab Sekaanvand, who was a child at the time of her alleged offense. Under international law, she should have been excluded from the death penalty. She was also, like many child brides, a survivor of gender-based violence. Born into a poor and conservative family, she was married at the age of 15 to a man who had turned abusive and violent. She appealed to the authorities and her family to protect her from both her husband and her brother-in-law, whom she claimed had raped her repeatedly, but her pleas went unheard. When she was 17, her husband was found dead, and she confessed to the crime under police torture. At her trial hearing – when she was finally appointed a lawyer – she retracted her confession, but it was too late: the court sentenced her to death.

Alice Nungu, was a Malawian woman who was sentenced to death after killing her abusive husband while defending herself and her elderly mother from his drunken attack. In 2015, a court finally heard about the years of intense abuse that Alice endured before sentencing, and ordered her immediate release. She had languished on death row for over 12 years, fading from HIV, inhumane living conditions, and lack of food. Only weeks after her release, Alice died, with her mother by her side.

Though there are women in the death row in Sri Lanka, not much information is available about gender dimensions of those facing the death penalty. But international research indicates that women who are sentenced to death are subjected to multiple forms of gender bias. That women who are seen as violating entrenched gender norms are more likely to receive the death penalty and that most women are sentenced to death for the crime of murder, often in relation to the killing of family members and in a context of gender-based violence. In Jordan, for example, of 16 women on death row, all but one was convicted of killing a close family member who traditionally wields authority, creating the potential for abuse: a husband, a father, or a mother-in-law.

Two weeks ago, on June 14, in the United States of America (USA), Charles Ray Finch was exonerated of all charges, 43 years after he had been sent to the death row. Earlier this year, also in the USA, Clifford Williams Jr., was exonerated 42 years after having been sentenced to death. Since 1973, exonerations had taken more than 30 years each for ten persons. All of them have been black. Williams and Finch were the 165th and 166th persons respectively to be exonerated after being given the death penalty in the USA, over a period of 36 years, an average of more than 4 exonerations per year. The 166th came just before the 1500th execution on June 20, 2019.

Sri Lanka’s new license for Judicial Killings

Sri Lanka last’s execution was in 1976 and since then, there has been moratorium on the use of death penalty. Although death sentence remained in our laws and courts regularly imposed the death penalty, successive Presidents didn’t sign the death warrant.

But on June 26, the International day in support of Victims of Torture, media announced President Sirisena had brought back the death penalty, a cruel, inhumane and degrading punishment, breaking the 43 year long moratorium upheld by all Sri Lankan presidents. Sri Lanka, a country notorious for extra-judicial executions for last several decades, is on the verge of becoming notorious now for judicial executions.

The names of the four persons against whom the death warrant has been signed is yet to be announced. As of early this year, 1299 persons were reported to have been on the death row. All those on the death row, and all of their families, must be in agony and trauma, not knowing whether they or their loved ones are amongst the first four to be executed or when their turn might come. Media quoted Prison officials saying most on the death row were stressed, not eating and feeling faint.

Why say NO to the Death Penalty

The death penalty is an irreversible form of punishment which grants no space to consider new evidence that may emerge after a conviction is made, for example through new technology, indicating a wrongful conviction. As has been mentioned above, people wrongly convicted have been released from death row decades after they were put there as new evidence has shown they were wrongfully convicted. The Human Rights Commission of Sri Lanka has pointed out that persons wrongly convicted had been later released from the death row or prison from countries such as USA, Canada and the United Kingdom. The Commission has pointed out a case in the USA, where a convicted man was released after 23 years in prison for several crimes, and the lead investigator and the judge later had claimed his conviction was a miscarriage of justice.

The Commission has also noted alleged prosecutorial misconduct leading to conviction of innocents in Sri Lanka. Like everywhere else, wrongful convictions are possible in Sri Lanka, especially given serious deficiencies in the criminal justice system, including a lack of easily accessible, quality, legal aid for the poor and vulnerable – during trial and appeal. Thus, it is the poor that are more likely to face wrongful convictions.

There is no evidence in Sri Lanka or any part of the world that the death penalty has prevented or reduced crimes.

It is possible and necessary to oppose the death penalty and support constructive measures to address crime, including drug related crimes. It is crucial to work towards prevention of crime, by guaranteeing all human rights for all – both civil and political rights and economic, social and cultural rights. If some detainees are engaged in drug-related offenses from within prison grounds, security in prisons must be strengthened, including through the use of new technology and holding prison officials accountable for allowing drugs inside prison.

International commitments and trends

Last year December, Sri Lanka was amongst the 121 countries, the largest number ever, that endorsed a United Nations General Assembly Resolution calling for a moratorium on the Death Penalty. Sri Lanka joined 120 other countries in noting that that any miscarriage of justice in the implementation of death penalty is irreversible and irreparable and that there is no conclusive evidence of the deterrent value of the death penalty. Sri Lanka also joined the collective global expression of deep concern about the continuing application of death penalty and encouraged states which had moratoriums to maintain it. Six months later, Sri Lanka now appears to be on the verge of reversing the longest moratorium, instead of progressing to abolish death penalty. Death penalty for drug related offenses also violates article 6 of the International Covenant for Civil and Political Rights, to which Sri Lanka is a party to and is considered to be unlawful killings under international law.

According to Amnesty International, the number of countries implementing judicial executions as well as passing death sentences is on the decline. Amnesty says there have been at least 690 executions in 20 countries in 2018, down by 31% from 2017 (at least 993 executions), representing the lowest number of executions that Amnesty International has recorded in the past decade. Amnesty had recorded at least 2,531 death sentences in 54 countries in 2018, a decrease from the total of 2,591 reported in 2017. At least 19,336 people were known to be under sentence of death globally at the end of 2018. Over 170 countries have either abolished the death penalty or taken a position in favour of ending executions by introducing moratorium in law or practice. Fewer than 40 countries continue to uphold the practice. According to the UN, as of 23rd May 2019, 87 countries had ratified 2nd Optional Protocol to the International Covenant on Civil and Political Rights calling for the abolishing of the death penalty.

Religious teachings against killings

As a Catholic, a fundamental precept I believe in is “Though Shall not Kill”. Pope Francis has been forthright and taken a consistently principled position that human life is sacred and the death penalty is “an inhuman measure that humiliates human dignity, in whatever form it is carried out” and that it is “contrary to the Gospel.” However, last year, Cardinal Malcolm Ranjith, the Catholic Archbishop of Colombo, in a statement issued in July, said that he supports the implementation of the death penalty in certain cases. He said perpetrators of gruesome crimes could be considered as having forfeited their own right to life, and whatever punishment was given by courts should be implemented. Less than two weeks after Cardinal Ranjith’s statement, the Vatican issued a letter to bishops on August 1 categorically stating that the death penalty is inadmissible and unnecessary even when used to protect the life of innocent people. The Catholic Bishops Conference of Sri Lanka followed this up with a statement of their own on August 9, 2018 that quoted extensively from the Vatican’s letter and made it clear that they unequivocally oppose the death penalty. Cardinal Ranjith had reversed his earlier position and signed up to this statement.

The first precept of Buddhism in this Buddhist majority country is to abstain from killings (Pāṇātipātā veramaṇī sikkhāpadaṃ samādiyāmi).

The Death Penalty – or Judicial Killings – is against Sri Lanka’s international obligations and religious and spiritual values, which uphold sacredness of life. We must oppose it, demanding in the short term to maintain the moratorium, and in the long term to abolish the death penalty from domestic laws and ratify the 2nd Optional Protocol to the International Covenant on Civil and Political Rights that calls for the abolition of the death penalty.

Read “The Solution to Drug Trafficking in Sri Lanka“. Also read more content around the death penalty here

World Refugee Day and Refugees in Sri Lanka

First published at https://groundviews.org/2019/06/19/world-refugee-day-and-refugees-in-sri-lanka/ on 19th June 2019

June 20 is World Refugee Day, coinciding with a time Sri Lanka faces its most serious refugee crisis since 2014.

Though not a party to the 1951 Refugee Convention and its 1967 Protocol, Sri Lanka is bound by international customary law and human rights treaty obligations – such as the Convention against Torture and Other Cruel, Inhuman or Degrading Treatment or Punishment (CAT) and the International Convention for the Protection of All Persons from Enforced Disappearance (ICPPED), to which Sri Lanka is a party to – to respect principle of non-refoulment, which prohibits the return of persons to a country when there are substantial grounds for believing that the person or persons would be at risk of harm. This includes risks to right to life, death penalty, torture, sexual and gender based violence, female genital mutilation, prolonged solitary confinement, denial of fair trial, degrading living conditions, lack of medical treatment etc.

The Sri Lankan government has an agreement with United Nations High Commissioner for Refugees (UNHCR) which allows UNHCR to register those seeking refugee status and carry out refugee status determination. According to UNHCR statistics, there are 862 refugees (those who have been granted refugee status) and 829 asylum seekers (those whose refugee applications are pending) in Sri Lanka as of April 30, 2019. Those who have been granted refugee status await permanent resettlement in another country. Between January to April 2019, 26 refugees had departed to Canada and United States of America for permanent resettlement, but I’m also aware of several refugees who have been stuck in Sri Lanka for several years despite being granted refugee status. These refugees come from 15 countries in South Asia, Middle East and Africa. 1,362 were from Pakistan and 200 from Afghanistan. Others were from Bangladesh, Eritrea, India, Iran, Maldives, Myanmar, Nigeria, Palestine, Somalia, Sudan, Syria, Tunisia and Yemen.

The majority are Ahmadiyya Muslims, while there are also significant number of Christians and other Muslims. These communities have suffered threats, attacks and killings by extremist groups, with little to no protection from the State against these attacks. A few persecuted human rights activists, journalists, bloggers, atheists and gay persons have also sought refuge in Sri Lanka.

Life as refugees in Sri Lanka

UNHCR provides those recognised as refugees with an allowance of about Rs. 10,000 per person or Rs. 22,000 for family with two or more children, which is not enough to cover even accommodation and food to live in dignity in Sri Lanka. Asylum seekers don’t get any allowance and are left to fend for themselves, with their savings and contributions from relatives, friends and other well-wishers. Among the refugees I have met are medical doctors, journalists, lawyers, government officials, teachers, graphic designers and beauticians. But the Sri Lankan government doesn’t allow refugees to be employed legally, denying them the opportunity to be gainfully occupied and earn an income to cover the costs of their temporary stay in Sri Lanka. In desperation, some refugees had worked in shops and as construction workers, but I have been told several instances where employers had refused to pay them the agreed amounts and they were helpless in claiming what was due to them.  They end up contributing to the Sri Lankan economy by renting our rooms, houses, buying things from our shops, and spending on three-wheelers and buses.

Asylum seekers and refugees are also not absorbed into the government technical education and vocational training systems, which has the potential to help them to learn and develop skills that they could utilise in seeking employment during their stay in Sri Lanka (if allowed to do so) and their countries of resettlement. Government hospitals provide free healthcare, but sometimes refugees have faced hostility in hospitals. There is no psychiatric and psychosocial care made available to them, despite the unfamiliar circumstances they have been compelled to live in, and the trauma they have faced due to the violence and discrimination that had compelled them to leave. Despite the large number of abandoned government buildings across the country, the government doesn’t provide housing. Some landlords have been reluctant to rent rooms and houses to refugees, while others have exploited their vulnerability by charging higher prices. The children are not included in the government’s “free education” policy, and thus, many children are unable to go to school. Refugees are also not included in government programs for food and nutrition security or social security programs such as Samurdhi.

Reprisals and hostility against refugees after Easter Sunday bombings

Along with Sri Lankan Muslims, the small refugee and asylum seeker population, especially around Negombo, bore the brunt of reprisals and hostilities after the Easter Sunday bombings. Some refugees were subjected to physical violence and others faced threats of violence as about two third of the refugee population were evicted from the rooms and houses they were renting. Some house owners were sympathetic towards refugees, but were threatened by mobs and neighbours to evict the refugee families. The majority of those evicted were Pakistani Ahmadiyya Muslims and they sought shelter in two Ahmadi mosques. Others were accommodated in the garage and verandas of the Negombo Police station. Conditions in these three camps during April and May were unbearable, with many including children falling ill, due to severe congestion, lack of shelter in sun and rain, lack of toilets and sanitation facilities. They have been used to cooking for themselves and some found it difficult to adjust to Sri Lankan style food that was provided.

Appeals to the government, Christian churches, Buddhist temples, NGOs and private individuals to find better accommodation didn’t bring positive results. Two facilities run by churches and an NGO respectively were offered in April, but fell apart due to protests by Buddhist monks and others. The Governors of the Southern and Northern provinces offered to renovate facilities in their provinces, and finally, more than a hundred refugees, including children, were moved to a camp in the North in two phases, closing down the camp at the Negombo police station.  The Negombo police must be commended for accommodating, supporting and protecting about 170 refugees, by sharing their minimal facilities.

Many refugees had to leave behind their meagre belongings and basic essentials including clothes, medicine and children’s supplies. Some kind house owners had kept these safely till they could be collected, but I also heard and personally experienced situations where some house owners had acquired some of the properties, sold or disposed them.

Refugees and asylum seekers were also evicted in Kandy and suburbs of Colombo, through written and verbal notices, largely due to the instigation by police and neighbours. It took huge efforts for them to find new accommodation.

Now, nearly two months since the Easter Sunday bombings, life in the three camps remains difficult despite efforts by UNHCR, some government agencies, NGOs and well-wishers. The population in two Ahmadi mosques have decreased from about 1000 to about 700, with some having returned to their original rooms and houses and some having left for Canada and USA. During a visit to one of the camps earlier this week, I observed that facilities, like temporary accommodation and toilets, have improved compared to late April, but families have been separated for nearly two months now at two of the camps, as there are no facilities for them to stay together. Those in the camp in the North are not allowed to move out or have visitors.  In addition to the three camps, some refugees are also detained in an overcrowded detention facility.

In May, a refugee family with 4 children, who had been evicted from their home in a suburb of Colombo, travelled to Jaffna at the invitation of a host family there. The host family registered them at the police on the day of the arrival, but the next day, senior government officials opposed this. The distraught and exhausted refugee family was compelled to travel back to Colombo. But over the last month, a few Sri Lankan families and one church have come forward to host refugee families and some have started to rent their rooms and houses to refugees again.

Way forward

Supporting and protecting people terrorised in their own countries is a global challenge. Compared to about 28.5 million refugees worldwide, out of which Pakistan is hosting about 1.4 million and Bangladesh is hosting about 900,000, we have a relatively tiny refugee population of about 1700 to care for. About a million Sri Lankans have benefited and still benefit from international protection, though they also face challenges in the countries they are seeking refuge and when they try to return to Sri Lanka.

Sri Lankan politicians, religious leaders, media and civil society must try to raise awareness about refugees in Sri Lanka. That refugees, like citizens and all other foreign visitors coming for tourism, business, studies, sports etc., are subject to the laws of the land. That refugees have rarely been accused of criminal charges. That most refugees coming to Sri Lanka are minorities in their own countries who have been terrorised and had to flee to save their lives. That they are here temporarily till they find permanent resettlement. That they contribute to the Sri Lankan economy and don’t receive even basic assistance like housing, food, education, transport from the Sri Lankan government.

We need to extend maximum support to UNHCR to carry out their mandate and also develop an independent and comprehensive national mechanism to assess well-founded fears of refugees coming to us. We need to consider offering basic needs such as housing, food, employment, education and healthcare to refugees staying with us temporarily and in the long term, consider offering permanent resettlement to at least few refugee families.

We should never stoop so low as to deport, stop or discourage people terrorised in other countries coming to us seeking care, support and protection temporarily. We must welcome them warmly and feel proud that they have chosen to come to us in their time of trouble and desperation. Responding sensitively and humanely to refugees – our brothers and sisters – is a test of our laws, politics, spirituality and conscience.